'51 năm trước, ba hẹn ngày đoàn tụ hạnh phúc sẽ không xa'

“Anh dự định khi nào có điều kiện sẽ rước em và 2 con về ở. Được thư em, biết tin gia đình và nhất là hai con khôn lớn anh mừng lắm. Ngày đoàn tụ hạnh phúc chắc chắn sẽ không xa…”.

Theo bà Đặng Thu Vân, con gái của liệt sĩ Đặng Bá Triều, đó là những dòng thư cuối cùng mà ba gửi từ Sài Gòn cho vợ con ở miền Bắc tháng 5/1975, khi ông đang thực hiện nhiệm vụ khắc phục hậu quả sau chiến tranh.

Đất nước đã thống nhất. Hòa bình đã lập lại. Cuộc hội ngộ người Nam người Bắc tưởng chừng rất gần. Bà Châu Kim Đồng, vợ ông Triều, lúc ấy đã nhìn thấy trước mắt những ngày êm đềm khi gia đình được sum họp.

Lá thư cuối ông Đặng Bá Triều viết cho gia đình ngày 30/5/1975. Ảnh: Báo Nhân Dân.

Tháng 11/1975, bà Đồng dẫn hai con nhỏ là Đặng Thu Thủy và Đặng Thu Vân vào Sài Gòn, mang theo hy vọng đoàn tụ. Nhưng gia đình đã không kịp hưởng một ngày nào hạnh phúc.

Ông Đặng Bá Triều hy sinh khi thực hiện nhiệm vụ ngay trước đó. Một người đồng đội của chồng bà báo tin rằng, ông Triều cùng đoàn cán bộ kỹ thuật làm nhiệm vụ vận chuyển thuốc nổ để chuyển kho. Kho phát nổ. Mười một cán bộ anh dũng hy sinh, trong đó có kỹ sư Đặng Bá Triều.

Ngày sum họp bỗng hóa thành biệt ly. Đau lòng vì mất mát quá lớn, bà Đồng ở lại Sài Gòn một thời gian, rồi đưa hai con trở lại quê Bắc Giang (cũ). Thời gian dài, cuộc sống khó khăn khiến gia đình mất thông tin về nơi chôn cất ông Đặng Bá Triều và không có điều kiện đi tìm mộ ông.

"Cuộc gặp" bất ngờ

Trong 51 năm, bà Đặng Thu Vân chỉ biết về ba mình qua những lá thư, cuốn nhật ký và lời kể của mẹ.

“Mỗi lần đọc nhật ký của ba, tôi chỉ dám đọc chút một, vì cứ đọc một đoạn lại khóc vì thương ba và chạnh lòng cho sự thiệt thòi của chính mình…”, bà Vân nghẹn ngào nói.

Theo lời kể của bà, trong nhật ký, ba mình lúc nào cũng đau đáu nhớ về quê hương. Chiến tranh khiến ông phải xa quê, xa gia đình sớm nên nhớ quê tha thiết.

“Ba sống với lý tưởng lớn, sống với tình yêu đất nước nên ông đã xung phong trở thành cán bộ đi B. Nhưng ba luôn yêu nhớ và hướng về quê hương…”, bà Vân nói.

Mẹ của bà Vân đã ngoài 80. Tuổi già khiến ký ức về ông Đặng Bá Triều không rõ ràng mà chỉ còn những mảnh rời rạc, lẫn lộn… Hai chị em bà Vân đã ngoài 50 tuổi, vẫn đau đáu về ba mình, về tình cha con mà nhẽ ra tuổi thơ họ được quyền hưởng.

Một số giấy tờ trong hồ sơ đi B của cán bộ đi B - liệt sĩ Đặng Bá Triều. Ảnh: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Ủy ban Thống nhất Chính phủ, hồ sơ 712.

Đầu tháng 7/2026, chị Trần Thị Hoàn - lưu trữ viên của Trung tâm Lưu trữ quốc gia III (Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, Bộ Nội vụ) - thấy thông tin về ông Đặng Bá Triều được gia đình bà Vân đăng trên nhóm Facebook. Nghĩ rằng Trung tâm có lưu trữ hồ sơ nộp trước khi đi B của liệt sĩ Đặng Bá Triều, chị Trần Thị Hoàn kiểm tra và thấy hồ sơ, liền nhắn tin với gia đình liệt sĩ.

Sáng 9/7, gia đình bà Đặng Thu Vân gọi điện cho cán bộ của Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, hỏi về hồ sơ của ba mình đang được lưu giữ tại cơ quan này. Người gọi mừng mừng tủi tủi, biết rằng mình sắp nhận thêm một kỷ vật vô giá về tinh thần về người đã mất.

Hồ sơ gồm 65 trang với thông tin sơ yếu lý lịch, thẻ Đảng, thẻ Đoàn… và thông tin khác liên quan liệt sĩ Đặng Bá Triều.

Tin thân nhân liệt sĩ Đặng Bá Triều nhận lại hồ sơ được đăng trên báo. Gia đình bà Vân nhận được nhiều cuộc gọi từ những người bạn cũ của ông Triều.

“Hôm trước, một đồng nghiệp cũ của ba tôi đọc thông tin hồ sơ của ba trên báo, liền liên hệ Trung tâm Lưu trữ quốc gia III xin số điện thoại của gia đình. Chú kể, hồi xưa ba giỏi và đẹp lắm, tôi lại thấy thương ba quá… Thế là tự nhiên, tôi thấy như ba được sống lại trong lòng mọi người…”, bà Vân kể lại.

Ngày đoàn tụ sau 51 năm chờ đợi

Cũng trong tháng 7, con trai bà Đặng Thu Vân là anh Trần Trọng Nhân đi tìm thông tin mộ của ông Đặng Bá Triều. Anh phát hiện thông tin ngôi mộ với tên như vậy tại Nghĩa trang liệt sĩ TP.HCM. Anh Nhân tìm tới nghĩa trang, thấy đó đúng là mộ của ông ngoại mình.

Khi con trai đưa video quay lại ngôi mộ, bà Vân xúc động không nói nên lời, chỉ biết ôm con khóc hết nước mắt.

Bà kể lại: “Gia đình tôi tìm bao nhiêu năm không biết mộ ba ở đâu. Thật may mắn vì chúng tôi đã tìm được mộ ông, khi mẹ tôi vẫn còn sống”.

Gia đình liệt sĩ Đặng Bá Triều, thời bà Đặng Thu Thủy, Đặng Thu Vân còn nhỏ. Ảnh: NVCC.

Cuối tháng 7, cả gia đình của bà Đặng Thu Vân, Đặng Thu Thủy dự định vào Nghĩa trang liệt sĩ TP.HCM thăm mộ liệt sĩ Đặng Bá Triều.

Bà Vân từng ngày trông ngóng tập hồ sơ của ba mình được sao in từ Trung tâm Lưu trữ quốc gia III. Bà mong tới ngày cầm tập hồ sơ ấy tới mộ ba mình lần đầu, để thắp cho ông nén nhang.

“Ngày đi sắp đến rồi, sao thấy trong lòng hồi hộp… Tôi nhớ ngày xưa, nhớ lời hẹn của ba về ngày đoàn tụ hạnh phúc sẽ không còn xa. Vậy là sau 51 năm, cuộc đoàn viên cuối cùng cũng trọn vẹn”, bà Vân ngậm ngùi nói .

Phan Chi