500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Mỗi mẫu ADN - Một niềm hy vọng đoàn tụ sau nhiều năm chờ đợi

Gần 60 năm gìn giữ lời hứa

Giữa dòng người lặng lẽ chờ đến lượt lấy mẫu, bà Thế Thị Yến, 79 tuổi, ở cụm 7, thôn Ngọc Kiệu, xã Ô Diên vẫn ôm trong lòng mong mỏi đã theo bà gần sáu thập kỷ: tìm được hài cốt người anh trai là liệt sĩ Nguyễn Thế Toàn để đưa anh trở về quê hương.

Bà Thế Thị Yến - người thân của liệt sĩ chưa xác định thông tin, được lấy mẫu ADN phục vụ cho công tác tìm kiếm. Ảnh: Mai Hương

Chia sẻ với phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân, bà Thế Thị Yến cho biết: Liệt sĩ Nguyễn Thế Toàn là anh cả trong gia đình có bốn anh em. Năm 26 tuổi, ông lên đường vào chiến trường Quảng Nam chiến đấu chống Mỹ. Theo đồng đội kể lại, năm 1968, ông hy sinh do mắc sốt rét ác tính trong khi làm nhiệm vụ. Nỗi đau ấy càng day dứt hơn khi gia đình quyết định giấu cha mẹ tin người con trai đã hy sinh. Cha bà mất năm 1968, mẹ mất năm 1969, cả hai đều ra đi với niềm tin rằng người con cả vẫn đang chiến đấu nơi chiến trường. Mãi đến năm 1978, gia đình mới nhận được giấy báo tử chính thức.

Một người thân của liệt sĩ chưa xác định thông tin, được lấy mẫu ADN phục vụ cho công tác tìm kiếm

Gần 60 năm qua, gia đình nhiều lần đi tìm nhưng không có kết quả. Bởi vậy, khi được thông báo tham gia chương trình thu nhận mẫu sinh phẩm ADN, bà coi đây là tia hy vọng lớn nhất sau nhiều chục năm chờ đợi. "Tôi chỉ mong anh được trở về với đất mẹ, về quê hương, được nằm trong nghĩa trang liệt sĩ của xã mình. Thế là tôi mãn nguyện rồi", bà Yến mong mỏi.

Không chỉ gia đình bà Yến, hàng trăm thân nhân liệt sĩ tại xã Ô Diên đều mang theo chung một niềm hy vọng trong ngày lấy mẫu ADN. Bà Đỗ Thị Thìn (75 tuổi), trú tại thôn Hạ Hội, em gái ruột của liệt sĩ Đỗ Trọng Lung (SN 1940), hy sinh năm 1968 tại mặt trận phía Nam nghẹn ngào bộc bạch: Tôi thương anh trai lắm, lá thư duy nhất anh gửi về hỏi thăm nhà đến nay chúng tôi vẫn cất giữ như báu vật. Nhiều năm qua, gia đình mòn mỏi ngược xuôi khắp các nghĩa trang nhưng vẫn bặt vô âm tín. Hôm nay trước khi hai cô cháu đến đây, chị dâu tôi - vợ liệt sĩ, năm nay đã ngoài 80 tuổi đã thắp nén hương lên bàn thờ gia tiên, cầu mong anh linh thiêng báo mộng để việc lấy mẫu sớm có kết quả.

Công an đến tận nhà lấy mẫu sinh phẩm ADN của cụ bà 102 tuổi ở xã Ô Diên, TP. Hà Nội. Ảnh: Mai Hương

Đặc biệt, với những thân nhân tuổi cao, sức yếu không thể đến điểm thu nhận mẫu, lực lượng Công an đã trực tiếp mang thiết bị đến tận nhà. Cụ Nguyễn Thị La, tròn 100 tuổi, là một trong những trường hợp được tổ công tác đến lấy mẫu tại nhà. Con trai cả của cụ hy sinh năm 1974 khi còn rất trẻ và chưa lập gia đình. Sau gần nửa thế kỷ, gia đình vẫn mong một ngày biết được nơi người con nằm lại để đưa về quê hương.

Thắp lên hy vọng sớm đưa các anh trở về quê hương

Theo Phó Trưởng Công an xã Ô Diên, Trung tá Nguyễn Hữu Phong, toàn xã hiện có hơn 400 liệt sĩ chưa xác định được thông tin với 645 thân nhân đủ điều kiện thu nhận mẫu sinh phẩm ADN. Trong số này, 22 trường hợp tuổi cao, sức yếu không thể đi lại sẽ được tổ công tác lưu động của Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06), Công an TP. Hà Nội phối hợp thu nhận mẫu tại nhà; 7 trường hợp khác dù có thể di chuyển nhưng sức khỏe yếu cũng được lực lượng Công an, quân sự, đoàn thanh niên và các lực lượng tại địa phương hỗ trợ đưa đón, bảo đảm an toàn trong quá trình tham gia.

Phó Trưởng Công an xã Ô Diên, Trung tá Nguyễn Hữu Phong chia sẻ tại đợt lấy mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ tại trụ sở Công an xã. Ảnh: Mai Hương

Ngay sau khi nhận kế hoạch của Công an thành phố, Công an xã Ô Diên đã chủ động tham mưu UBND xã xây dựng phương án triển khai, huy động 100% cán bộ, chiến sĩ cùng lực lượng an ninh cơ sở, đoàn viên thanh niên, y tế, quân sự tham gia hướng dẫn, phân luồng, hỗ trợ người dân. Nhờ sự chuẩn bị chu đáo, quá trình thu nhận mẫu diễn ra khoa học, thuận lợi, không để xảy ra ùn ứ hay mất an toàn.

Theo đại diện Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06), Công an TP. Hà Nội, thực hiện đợt cao điểm triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin, Công an thành phố đã phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an thành lập 5 đoàn công tác với gần 100 cán bộ, chiến sĩ, tổ chức thu nhận mẫu tại 126 xã, phường trên địa bàn thành phố trong thời gian từ ngày 25/6 đến ngày 2/7/2026. Đến ngày 21/6/2026, hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã cập nhật 22.461 thân nhân họ ngoại của các liệt sĩ chưa xác định danh tính. Riêng trong đợt cao điểm này, TP. Hà Nội dự kiến thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của 17.517 thân nhân liệt sĩ.

Cùng với xây dựng cơ sở dữ liệu ADN, các đơn vị chức năng đã phân tích và đồng bộ hơn 53.000 dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin, qua đó xác định và công nhận danh tính cho 25 liệt sĩ.

Mỗi mẫu sinh phẩm ADN được thu nhận hôm nay là thêm một cơ hội để nối lại những cuộc chia ly kéo dài. Đó không chỉ là thành quả của khoa học công nghệ, mà còn là sự tiếp nối trách nhiệm, lòng biết ơn và đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.

Hải Thanh