50 năm Thành phố mang tên Bác: Dấu ấn tiên phong vượt lên những con số tăng trưởng

Phát biểu tại Hội thảo khoa học “50 năm TP.HCM mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh - Dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế", TS Trần Du Lịch cho rằng đóng góp của TP.HCM vào sự nghiệp phát triển chung của cả nước là không thể đo đếm bằng định lượng như GDP, thu ngân sách hay các chỉ số kinh tế khác.

Sự đóng góp này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc giải phóng nguồn lực phát triển. Đó là sự đóng góp vào quá trình hình thành, hoàn thiện thể chế kinh tế của đất nước và góp phần hình thành đường lối Đổi mới.

Góp phần hoàn thiện cơ chế kinh tế thị trường

TS Trần Du Lịch: Sự đóng góp của TP.HCM có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là giải phóng nguồn lực phát triển.

Nhìn lại quá trình phát triển của đất nước 50 năm qua, đặc biệt trong gần 40 năm đổi mới; 35 năm thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xét về mặt thể chế, chính là quá trình xác lập mô hình kinh tế thị trường trong điều kiện chính trị và xã hội Việt Nam.

Trong hành trình này, TP.HCM đã thể hiện truyền thống năng động, sáng tạo, không chịu bó tay trước những khó khăn thách thức, có những lúc phải “xé rào” để thực hiện mục tiêu xây dựng và phát triển.

Dấu ấn về tư duy quan hệ thị trường, mà cơ sở của nó tồn tại trong đời sống kinh tế TP.HCM, được thể hiện qua tinh thần “dám nghĩ, dám làm”, trước những "trói buộc' về thể chế của các thế hệ lãnh đạo thành phố, đã trở thành nhân tố góp phần vào sự thừa nhận quan hệ sản xuất hàng hóa trong Đổi mới.

"Nếu không có bản lĩnh, tầm nhìn, tinh thần dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới, không có sự trăn trở, quyết tìm cách thoát ra thì không thể có những quyết định 'xé rào' được ghi nhận như hôm nay", ông Lịch nói.

Sức sống của các quan hệ thị trường đã sớm hình thành tại một trung tâm kinh tế lớn của cả nước, cùng với truyền thống năng động, sáng tạo của người dân Thành phố trong suốt 40 năm qua.

Ông nói thêm rằng thực tiễn đời sống kinh tế TP.HCM từ đầu thập niên 80 đến nay, được xem là nơi hình thành những nhân tố mới đóng góp vào quá trình hình thành và hoàn thiện cơ chế quản lý kinh tế thị trường của nước ta.

Hội thảo khoa học 50 năm TP Sài Gòn - Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh thu hút đông đảo các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học tham gia.

Từ sự tiên phong, TP.HCM được Trung ương tin tưởng giao thử nghiệm các thể chế mới.

Ngay từ năm 1982, với Nghị quyết 01 của Bộ Chính trị đã xác định vị trí vai trò của TP.HCM đối với khu vực phía Nam và cả nước; tạo điều kiện cho Thành phố thực hiện những cơ chế và chính sách mang tính thí điểm, đột phá, nhằm tạo ra những bài học thực tiễn làm cơ sở hình thành những chính sách và cơ chế quản lý chung của cả nước.

Đầu thập niên 2000, Trung ương đã chủ trương mở rộng cơ chế phân cấp, phân quyền, cho phép Thành phố thí điểm nhiều chính sách mới, nhằm nâng cao tính năng động, sáng tạo để huy động nguồn lực phát triển cho Thành phố, thông qua các Nghị quyết của Bộ Chính trị như: Nghị quyết 20 năm 2002; Nghị quyết 16 năm 2012, Nghị quyết 31 năm 2022 và mới đây là Nghị quyết 09...

Trên cơ sở các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội cũng ban hành nhiều Nghị quyết về thí điểm cơ chế ,chính sách đặc thù cho TP.HCM. Như Nghị quyết 54 năm 2017; Nghị quyết 98 năm 2023, Nghị quyết 260 năm 2025….

Ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM, khẳng định việc Quốc hội quyết định đổi tên TP Sài Gòn - Gia Định thành TP.HCM ngày 2/7/1976 là vinh dự đặc biệt đối với không chỉ Thành phố và của cả miền Nam.

Đảng bộ, chính quyền, người dân Thành phố ý thức trách nhiệm, vinh dự này và luôn gương mẫu, đi đầu phát triển kinh tế, xây dựng thể chế phát triển.

Nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM Phạm Chánh Trực, một trong những nhà lãnh đạo tham gia cùng TP.HCM phát triển những năm đầu đổi mới.

Dấu ấn trong xây dựng và phát triển kinh tế của Thành phố vô cùng đáng nhớ từ tăng trưởng đến thu nhập bình quân đầu người.

"Từ mức 100 USD/người năm 1990 đã tăng lên 8.000 USD/người vào năm 2025 là bước thay đổi ngoạn mục. Thành phố từng phải 'chạy gạo cứu đói' rồi ra đời các trụ cột, mô hình kinh tế đầu tiên của đất nước, như Khu chế xuất Tân Thuận (1991); Khu công nghệ cao, tài chính, ngân hàng... đó là sự đi đầu đột phá đặc biệt", ông Phạm Chánh Trực khẳng định.

Đặc biệt hơn, TP.HCM vinh dự là "thành phố học tập", tiếp cận trình độ y tế thế giới, và cũng là địa phương đầu tiên không còn hộ nghèo theo tiêu chuẩn đa chiều.

Bài toán phát triển TP.HCM giai đoạn mới

Ngày 19/5/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 09 về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, đặt mục tiêu tốc độ tăng GRDP bình quân 10%/năm liên tục trong 20 năm 2026 - 2045. GRDP bình quân đầu người đạt đến 75.000 USD và đạt mức phát thải ròng bằng “0”.

Giai đoạn 2046 - 2075, GRDP bình quân đầu người của Thành phố đạt 100.000 USD.

Đây là mục tiêu và tầm nhìn xác định vị thế của TP.HCM trong mạng lưới các thành phố toàn cầu của châu Á và thế giới.

TP.HCM đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10% liên tục trong giai đoạn từ 2026-2045.

Theo TS Trần Du Lịch: "Thử hình dung, nếu tăng trưởng GRDP bình quân 10%/năm trong 10 năm 2026-2035, thì quy mô kinh tế của TP.HCM năm 2025 đạt 119,5 tỷ USD. Năm 2030 đạt 193 tỷ USD và 2035 đạt 310 tỷ USD - bằng GDP của cả nước năm 2016-2017..

Dĩ nhiên, một đô thị có trình độ phát triển cao, đáng sống không chỉ đo bằng chỉ số về GRDP/người, mà còn nhiều yếu tố quan trọng khác, nhưng tăng trưởng kinh tế và ổn định vẫn là gốc của vấn đề trong bài toán phát triển Thành phố".

Các chuyên gia kinh tế cho rằng TP.HCM đang đứng trước cơ hội để bứt phá tăng trưởng và thực hiện chủ trương chuyển đổi mô hình phát triển, từ ưu tiên các ngành có giá trị gia tăng cao như bán dẫn, thiết kế chip, công nghệ sinh học, năng lượng sạch, logistics thông minh đến dịch vụ tài chính và triển khai thành công Trung tâm tài chính quốc tế; khu thương mại tự do Cái Mép Hạ (FTZ).

TS Trần Thị Kim Ninh - Học viện Chính trị Khu vực 2, khẳng định chặng đường 50 năm từ 1976 - 2026 của TP.HCM là một hành trình mang đậm dấu ấn của sự năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm.

50 năm xây dựng và phát triển, TP.HCM đã đạt những thành tựu nổi bật về kinh tế, khẳng định vai trò là đầu tàu kinh tế của cả nước và trung tâm kinh tế lớn của khu vực phía Nam.

Từ một đô thị gặp nhiều khó khăn sau chiến tranh, TP.HCM đã vươn lên trở thành trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu Việt Nam.

Trong đó, GRDP bình quân 7,82%/năm giai đoạn 1986 - 1990 đã tăng lên 12,62%/năm giai đoạn 1991 - 1995.

Giai đoạn 1996 - 2010, Thành phố tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số, đạt từ 10 - 11%/năm. GRDP bình quân đầu người tăng từ khoảng 700 USD năm 1996 lên gần 5.000 USD năm 2010.

Giai đoạn 2011 - 2020, tăng trưởng kinh tế đạt bình quân 6,86%/năm, cao hơn mức bình quân của cả nước và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Năm 2025, quy mô nền kinh tế Thành phố đạt khoảng 3,03 triệu tỷ đồng; đóng góp khoảng 23% GDP và gần 30% tổng thu ngân sách quốc gia.

Nhiều tập đoàn toàn cầu như Intel, Samsung, Nidec, Lotte, Aeon… đã chọn TP.HCM làm cứ điểm chiến lược tại Đông Nam Á. Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM hiện vẫn là nơi niêm yết của phần lớn các doanh nghiệp lớn, đóng vai trò chủ đạo trong thị trường vốn Việt Nam.

Hà Linh