50 năm Thành phố mang tên Bác: Dấu ấn lịch sử, đột phá thể chế và khát vọng vươn tầm

Tiến sĩ Trần Du Lịch tham luận tại hội thảo.

Tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Hà Minh Hồng (Hội Khoa học Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh) đã chia sẻ tư liệu lịch sử quý báu về nguồn gốc danh xưng Thành phố Hồ Chí Minh. Cách đây tròn 80 năm, ngày 25/8/1946, nhân kỷ niệm một năm chính quyền cách mạng, tại Thủ đô Hà Nội, các nhân sĩ, trí thức Nam Bộ tiêu biểu do bác sĩ Trần Hữu Nghiệp đại diện, cùng đồng bào cả nước đã họp mặt và đồng lòng ký tên vào bản kiến nghị gửi Quốc hội và Chính phủ xin chính thức đặt tên Sài Gòn là Thành phố Hồ Chí Minh.

Bản kiến nghị mang tính đại diện toàn dân sâu sắc với 57 chữ ký của các nhà cách mạng, nhân sĩ từ mọi miền Tổ quốc như: Tôn Đức Thắng, Hoàng Quốc Việt, luật sư Trần Công Tường... Ý nguyện này đã được đăng trang trọng trên trang nhất báo Cứu Quốc số ra ngày 27/8/1946, hoàn toàn hòa quyện với tình cảm, ý chí sắt đá mà Chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho đồng bào miền Nam ruột thịt.

Theo Tiến sĩ Trần Du Lịch, nguyên thành viên Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế trước Đổi mới (1977 - 1979), trước sức ép khốc liệt về lương thực cho hàng triệu dân và nguồn nguyên liệu cho các xí nghiệp quốc doanh, Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động tìm tòi, quyết định “xé rào” để giải phóng sức sản xuất.

Thành phố đã sáng tạo khi linh hoạt cho phép khu vực tư nhân phát triển thông qua mô hình hợp tác xã, tổ sản xuất từ trước Đổi mới năm 1986, thúc đẩy sự hình thành của các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn sau này.

Sau thời kỳ Đổi mới, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục đi đầu thử nghiệm của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa như: thí điểm thành lập khu chế xuất, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, phát triển thị trường chứng khoán, áp dụng cơ chế "đổi đất lấy hạ tầng" để xây dựng các khu đô thị kiểu mẫu như Phú Mỹ Hưng.

Những bước đi ban đầu kỳ khó khăn ấy đã mở đường hình thành các phương thức đầu tư phổ biến như BT, BOT ngày nay. Không chỉ bứt phá kinh tế, Thành phố còn là cái nôi khởi xướng các chương trình mang tính nhân văn sâu sắc như xóa đói giảm nghèo, xây dựng nhà tình nghĩa, tình thương.

Hướng tới tương lai, Tiến sĩ Trần Du Lịch nhấn mạnh, mục tiêu và thách thức lớn mà Bộ Chính trị đặt ra cho Thành phố đó là tốc độ tăng trưởng bình quân đạt mức cao; hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không (Net Zero) vào năm 2045 (trước quốc gia 5 năm); GDP bình quân đầu người đạt 100.000 USD vào năm 2075.

Để đạt tầm nhìn siêu đô thị toàn cầu, Thành phố Hồ Chí Minh cần phát huy sức mạnh liên kết vùng chặt chẽ với các địa phương năng động; trong đó cơ chế pháp lý vượt trội từ Luật Đô thị đặc biệt sẽ là động lực cộng hưởng mạnh mẽ giúp nâng tầm toàn bộ khu vực.

Quang cảnh hội thảo.

Hội thảo nhận được sự quan tâm của đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học và nhà hoạt động thực tiễn với hơn 100 bài tham luận, tập trung vào 4 nhóm vấn đề: Đúc kết những thành tựu lịch sử và bài học kinh nghiệm quý báu qua 50 năm; đi sâu nhận diện “mã định danh”của Thành phố Hồ Chí Minh về văn hóa, con người, tinh thần hào sảng cũng như vai trò kết nối cốt lõi trong không gian vùng Đông Nam Bộ; việc nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của cư dân, giải quyết các thách thức đô thị như già hóa dân số, môi trường, nguồn nước và nhà ở xã hội; đề xuất các đột phá thể chế, chính sách nhằm đưa Thành phố tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế - xã hội của cả nước.

Nhiều tham luận tại hội thảo thẳng thắn vạch rõ các điểm nghẽn về áp lực hạ tầng, biến đổi khí hậu, hiệu quả quản trị công và hoàn thiện cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Hội thảo tập trung thảo luận các giải pháp chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số; đồng thời tìm phương án cụ thể để chuyển hóa các thẩm quyền pháp lý vượt trội trong Luật Đô thị đặc biệt tương lai thành năng lực quản trị thực chất trong thực tiễn.

Đáng chú ý, các ý kiến đóng góp tại hội thảo mang giá trị khoa học và thực tiễn đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh đang hoàn thiện những bước cuối cùng của hồ sơ dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, dự kiến trình Quốc hội vào kỳ họp gần nhất...

Tin, ảnh: Hữu Duyên (TTXVN)