5 vị thuốc giúp ngủ ngon trong mùa đông

Trong mùa lạnh, nhiều người gặp khó khăn trong việc ngủ ngon, thường xuyên tỉnh giấc và cảm thấy mệt mỏi khi sáng dậy. Theo y học cổ truyền, tình trạng này không chỉ do thời tiết lạnh mà còn liên quan đến sự rối loạn của tạng Tâm, Can, Thận và sự suy giảm dương khí. Để cải thiện giấc ngủ, hãy chú ý đến sức khỏe tinh thần và thể chất của bản thân. Hãy tìm hiểu thêm về cách khắc phục để có giấc ngủ ngon và phục hồi sức khỏe hiệu quả.

Giấc ngủ là biểu hiện của âm dương điều hòa. Ban đêm, dương khí phải thu liễm, âm huyết được nuôi dưỡng đầy đủ thì con người mới dễ vào giấc, ngủ sâu và tỉnh dậy nhẹ nhõm. Mùa đông, trời lạnh, dương khí bị tổn thương, dẫn đến mất ngủ. Sử dụng các vị thuốc y học cổ truyền đúng cách giúp cải thiện giấc ngủ hiệu quả, an toàn trong mùa đông.

1. Táo nhân – vị thuốc kinh điển giúp ngủ ngon

Táo nhân (toan táo nhân) là một trong những vị thuốc kinh điển nhất trong điều trị mất ngủ. Vị thuốc này có vị chua, tính bình, quy vào kinh Tâm và Can, có tác dụng dưỡng tâm, bổ huyết, an thần, liễm hãn.

Vào mùa lạnh, nhiều người ngủ kém do tâm huyết hư, biểu hiện bằng hồi hộp, dễ giật mình, ngủ hay mơ. Táo nhân giúp nuôi dưỡng tâm huyết, làm dịu hoạt động quá mức của thần trí, từ đó giúp dễ vào giấc và ngủ sâu hơn.

Liều dùng: 6-12 g/ngày.

Cách dùng: Táo nhân sao thơm, giã dập; cho vào 300 ml nước, sắc nhỏ lửa còn khoảng 150 ml; uống 1 lần vào buổi tối, trước khi ngủ 30 - 45 phút.

Toan táo nhân có tác dụng dưỡng tâm, bổ huyết, an thần.

2. Long nhãn

Long nhãn nhục (thịt quả nhãn sấy khô) có vị ngọt, tính ôn, tác dụng bổ tâm tỳ, dưỡng huyết, an thần. Đây là vị thuốc rất phù hợp trong mùa lạnh, đặc biệt với người khó ngủ kèm mệt mỏi, sắc mặt nhợt, hay quên, suy nhược.

Theo Y học cổ truyền, tỳ sinh huyết, tâm chủ huyết mạch. Khi tỳ yếu, huyết không sinh đủ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ. Long nhãn vừa bổ huyết, vừa có tính ấm, giúp cơ thể dễ chịu hơn trong thời tiết lạnh, đồng thời cải thiện chất lượng giấc ngủ một cách nhẹ nhàng.

Liều dùng: 10–12 g/ngày.

Cách dùng: Long nhãn 10 g, táo đỏ 3 quả, hãm với 250 ml nước sôi trong 15 phút; uống khi nước còn ấm, dùng vào buổi tối sau bữa ăn khoảng 1–2 giờ.

Long nhãn cải thiện chất lượng giấc ngủ một cách nhẹ nhàng.

3. Hạt sen

Hạt sen là vị thuốc, thực phẩm quen thuộc, có vị ngọt, tính bình, quy kinh Tâm, Tỳ, Thận; tác dụng nổi bật là an thần, dưỡng tâm, kiện tỳ, ích thận.

Trong mùa lạnh, mất ngủ thường đi kèm với tình trạng ăn uống kém, bụng lạnh, tiêu hóa yếu. Hạt sen giúp cải thiện tỳ vị, từ đó sinh huyết tốt hơn, nuôi dưỡng tâm thần. Đặc biệt, hạt sen còn giúp giấc ngủ tự nhiên, ít mơ, ít tỉnh giấc về đêm, rất phù hợp cho người cao tuổi hoặc người mất ngủ kéo dài.

Liều dùng: 15 - 20 g/ngày.

Cách dùng: Hạt sen bỏ tâm, ninh mềm với 300 ml nước trong 20–25 phút, thêm một ít gia vị vừa đủ; ăn nước và cái trước khi ngủ 1 giờ.

Hạt sen nuôi dưỡng tâm thần, giúp ngủ ngon.

4. Viễn chí

Viễn chí có vị cay, đắng, tính ôn, tác dụng an thần, ích trí, thông tâm khiếu. Vị thuốc này thường dùng cho người mất ngủ do lo nghĩ nhiều, tâm trí rối loạn, ngủ không yên.

Trong mùa lạnh, tinh thần dễ trầm lắng, u uất, đặc biệt ở người làm việc trí óc. Viễn chí giúp khai thông sự bế tắc của tâm khí, làm đầu óc nhẹ nhàng hơn, từ đó cải thiện giấc ngủ. Tuy nhiên, đây là vị thuốc có tác dụng khá mạnh, nên thường dùng với liều nhỏ, phối hợp cùng các vị dưỡng tâm khác để tránh kích thích.

Liều dùng: 4–6 g/ngày.

Cách dùng: Viễn chí 4 g, táo nhân 12 g. Sắc với 300 ml nước còn 150 ml; uống buổi tối trước khi ngủ khoảng 30 phút.

Viễn chí an thần, ích trí, thông tâm khiếu.

5. Bá tử nhân

Bá tử nhân có vị ngọt, tính bình, tác dụng dưỡng tâm an thần, nhuận táo, ích trí. Đây là vị thuốc rất phù hợp cho người mất ngủ kèm khô miệng, táo bón nhẹ, thường gặp trong mùa lạnh khi uống ít nước. Bá tử nhân giúp làm dịu thần kinh, đồng thời cải thiện tình trạng khô táo bên trong, làm cho cơ thể dễ chịu hơn khi ngủ.

Liều dùng: 10–12 g/ngày.

Cách dùng: Bá tử nhân sao nhẹ, giã dập, sắc với 250 ml nước còn 120–150 ml; uống 1 lần buổi tối. Cách này giúp thần kinh thư giãn, đồng thời cải thiện tình trạng khô táo trong cơ thể.

Bá tử nhân giúp làm dịu thần kinh.

Lưu ý, y học cổ truyền nhấn mạnh nguyên tắc dùng thuốc phải phù hợp thể trạng. Không phải cứ mất ngủ là dùng vị an thần mạnh. Với người lạnh bụng, sợ lạnh, cần ưu tiên các vị tính ôn; người hay nóng trong, miệng khô, nên phối hợp thêm vị dưỡng âm. Ngoài ra, để giấc ngủ cải thiện bền vững, cần kết hợp giữ ấm cơ thể, ăn tối nhẹ, hạn chế suy nghĩ trước khi ngủ, tránh dùng điện thoại muộn. Các vị thuốc Đông y chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được dùng đều đặn, đúng cách và kết hợp lối sống phù hợp.

BSNT. Phan Bích Hằng