5 loại thuốc cần có khi trẻ bị tay chân miệng và cách dùng an toàn

Tay chân miệng là bệnh do virus, thường gặp nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71, lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp. Bệnh phổ biến ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt nhóm dưới 3 tuổi do hệ miễn dịch còn non yếu. Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, vì vậy nguyên tắc điều trị chủ yếu là kiểm soát triệu chứng, chăm sóc đúng cách và theo dõi sát để phát hiện sớm biến chứng.

Trong chăm sóc tại nhà, phụ huynh không cần quá nhiều loại thuốc, nhưng cần chuẩn bị đúng và dùng đúng.

Dưới đây là 5 nhóm thuốc thường dùng trong bệnh tay chân miệng:

1. Thuốc hạ sốt - giảm đau cho trẻ bị tay chân miệng

Paracetamol là thuốc quan trọng nhất cần có khi trẻ bị tay chân miệng. Trẻ mắc tay chân miệng thường bị sốt và đau miệng, khiến trẻ mệt mỏi, quấy khóc và bỏ ăn. Thuốc giúp hạ nhiệt độ cơ thể và giảm cảm giác đau do các vết loét trong miệng gây ra, từ đó giúp trẻ dễ chịu hơn và ăn uống tốt hơn.

Việc sử dụng cần tuân thủ chặt chẽ liều lượng theo cân nặng, thường là 10-15 mg/kg/lần, mỗi lần cách nhau 4-6 giờ và không vượt quá liều tối đa trong ngày. Phụ huynh nên ưu tiên dạng siro hoặc viên đặt hậu môn cho trẻ nhỏ. Đặc biệt, không tự ý kết hợp nhiều loại thuốc chứa paracetamol để tránh nguy cơ quá liều gây tổn thương gan. Việc dùng thuốc chỉ nên thực hiện khi trẻ sốt từ 38,5°C trở lên hoặc đau nhiều.

Không cần quá nhiều loại thuốc cho trẻ mắc tay chân miệng mà cần đúng thuốc, đúng liều.

2. Dung dịch bù nước - điện giải

Trong quá trình mắc bệnh, trẻ có thể bị sốt, ăn uống kém, thậm chí nôn hoặc tiêu chảy, dẫn đến nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải. Oresol là dung dịch giúp bù lại lượng nước và các chất điện giải đã mất, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng nội môi và phòng ngừa kiệt sức.

Khi sử dụng, cần pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn, không pha đặc hoặc loãng hơn vì có thể gây nguy hiểm. Trẻ nên được cho uống từng ngụm nhỏ, nhiều lần trong ngày để tăng khả năng hấp thu. Dung dịch sau khi pha chỉ nên dùng trong vòng 24 giờ. Lưu ý, oresol không thay thế hoàn toàn nước uống hàng ngày mà chỉ là biện pháp bổ sung khi cần thiết.

3. Dung dịch sát khuẩn miệng họng

Các vết loét trong miệng là nguyên nhân chính khiến trẻ đau, bỏ ăn và dễ bị nhiễm trùng thứ phát. Việc sử dụng dung dịch sát khuẩn nhẹ như nước muối sinh lý 0,9% giúp làm sạch khoang miệng, giảm viêm và hỗ trợ quá trình lành vết loét.

Với trẻ nhỏ, phụ huynh có thể dùng gạc mềm thấm dung dịch để lau nhẹ nhàng vùng miệng 2-3 lần mỗi ngày. Trẻ lớn hơn có thể súc miệng nếu hợp tác. Điều quan trọng là tránh sử dụng các dung dịch có nồng độ cao hoặc các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc vì có thể gây xót, kích ứng niêm mạc, làm tình trạng đau nặng hơn.

4. Thuốc bôi ngoài da (giảm ngứa, sát khuẩn nhẹ)

Các tổn thương ngoài da trong tay chân miệng thường là các bóng nước nhỏ ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc mông. Phần lớn các tổn thương này lành tính và không cần can thiệp nhiều nếu được giữ vệ sinh tốt.

Tuy nhiên, khi bóng nước vỡ hoặc có dấu hiệu viêm, đỏ, phụ huynh có thể cần dùng các thuốc bôi sát khuẩn nhẹ hoặc làm dịu da theo hướng dẫn của bác sĩ. Điều quan trọng là giữ da luôn sạch và khô, tránh để trẻ gãi gây trầy xước. Tuyệt đối không tự ý chích vỡ bóng nước hay sử dụng thuốc chứa corticoid khi chưa có chỉ định, vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng da.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, dễ bùng phát theo mùa và có thể gây biến chứng nguy hiểm nếu xử trí sai.

5. Thuốc hỗ trợ tiêu hóa

Một số trẻ bị tay chân miệng có thể kèm theo rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy nhẹ, đầy bụng hoặc biếng ăn. Trong những trường hợp này, men vi sinh có thể được sử dụng để hỗ trợ cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột, giúp cải thiện tiêu hóa và tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng.

Nếu trẻ tiêu chảy kéo dài, bác sĩ có thể cân nhắc bổ sung kẽm để rút ngắn thời gian bệnh. Tuy nhiên, việc sử dụng các thuốc hỗ trợ tiêu hóa cần có chỉ định rõ ràng, tránh lạm dụng hoặc dùng nhiều loại cùng lúc vì không cần thiết và có thể gây tác dụng ngược.

PGS.TS. Đào Minh Tuấn