5 dược thiện từ củ sen giúp thanh nhiệt, dưỡng huyết mùa hè

Củ sen không chỉ là thực phẩm quen thuộc trong nhiều món ăn mà còn là vị thuốc được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền. Với vị ngọt, tính mát, củ sen có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân dịch, dưỡng huyết và hỗ trợ tiêu hóa.

1. Công dụng của củ sen theo y học cổ truyền

Theo ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh, củ sen (liên ngẫu) có vị ngọt, tính hàn khi còn tươi và tính ôn hơn sau khi được nấu chín.

Củ sen tươi có tác dụng thanh nhiệt, lương huyết, sinh tân chỉ khát, hỗ trợ giảm các triệu chứng nóng trong, khô miệng, chảy máu cam hoặc xuất huyết nhẹ do nhiệt. Củ sen nấu chín có tác dụng kiện tỳ, dưỡng vị, bổ huyết, hỗ trợ tiêu hóa và giúp cơ thể phục hồi sau ốm bệnh.

Y học hiện đại cho thấy củ sen chứa nhiều chất xơ, vitamin C, kali, mangan và các hợp chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe tim mạch và hệ tiêu hóa.

Canh củ sen hầm xương giúp bổ dưỡng cơ thể.

2. Dược thiện từ củ sen thanh nhiệt, dưỡng huyết

2.1. Canh củ sen hầm xương

Nguyên liệu: 300g củ sen, 300g xương sườn hoặc xương ống, hành lá, gia vị vừa đủ.

Cách chế biến: Xương rửa sạch, chần qua nước sôi; củ sen gọt vỏ, cắt khoanh; cho xương vào ninh mềm, sau đó cho củ sen vào hầm khoảng 30 phút đến khi chín nhừ; nêm gia vị vừa ăn.

Công dụng: Món ăn giúp bổ dưỡng cơ thể, kiện tỳ vị, hỗ trợ phục hồi sức khỏe cho người mới ốm dậy, người suy nhược hoặc thường xuyên mệt mỏi.

2.2. Củ sen hầm táo đỏ và hạt sen

Nguyên liệu: 200g củ sen, 30g hạt sen, 10 quả táo đỏ, một ít đường phèn.

Cách chế biến: Rửa sạch các nguyên liệu, cho vào nồi cùng lượng nước vừa đủ, đun nhỏ lửa khoảng 45 phút.

Công dụng: Theo y học cổ truyền, hạt sen giúp dưỡng tâm an thần, táo đỏ bổ khí huyết, củ sen dưỡng huyết sinh tân. Món ăn phù hợp với người mất ngủ nhẹ, cơ thể suy nhược hoặc thường xuyên căng thẳng.

2.3. Gỏi củ sen tôm thịt

Nguyên liệu: 300g củ sen, 100g tôm, 100g thịt luộc, rau thơm, nước mắm chua ngọt, lạc rang.

Cách chế biến: Củ sen luộc chín tới rồi thái lát mỏng; tôm và thịt luộc chín, thái nhỏ; trộn đều các nguyên liệu cùng nước mắm chua ngọt theo sở thích, rắc lạc rang đã giã vỡ lên trên.

Công dụng: Món ăn giúp thanh nhiệt, kích thích tiêu hóa, cung cấp chất xơ và protein, thích hợp trong những ngày thời tiết oi bức.

Gỏi củ sen tôm thịt giúp thanh nhiệt, kích thích tiêu hóa.

2.4. Cháo củ sen thịt băm

Nguyên liệu: 100g củ sen, 50g thịt nạc băm, 50g gạo tẻ.

Cách chế biến: Nấu cháo nhừ, cho củ sen thái nhỏ và thịt băm vào nấu chín, nêm gia vị vừa ăn.

Công dụng: Món cháo dễ tiêu hóa, giúp bổ dưỡng cơ thể, thích hợp với người cao tuổi, trẻ em hoặc người mới khỏi bệnh.

2.5. Nước củ sen nấu lê và đường phèn

Nguyên liệu: 200g củ sen tươi, 1 quả lê, đường phèn vừa đủ.

Cách chế biến: Củ sen và lê rửa sạch, cắt miếng; cho vào nồi cùng khoảng 1 lít nước, đun 20–30 phút rồi thêm đường phèn.

Công dụng: Theo y học cổ truyền, củ sen và lê đều có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân dịch, làm dịu cổ họng. Thức uống này phù hợp với người hay khô miệng, khát nước hoặc cảm thấy nóng trong vào mùa hè.

3. Lưu ý khi dùng củ sen

Theo ThS.BS Nguyễn Quang Dương, dù là thực phẩm giàu dinh dưỡng và tương đối lành tính, củ sen không phù hợp với tất cả mọi người. Những người có hệ tiêu hóa yếu, thường xuyên đầy bụng hoặc tiêu chảy nên sử dụng ở mức vừa phải, bởi tính mát của củ sen có thể khiến các triệu chứng trở nên rõ rệt hơn.

Đối với người mắc đái tháo đường, cần lưu ý củ sen vẫn chứa một lượng carbohydrate nhất định, do đó nên được tính vào tổng khẩu phần ăn hằng ngày để tránh ảnh hưởng đến kiểm soát đường huyết.

Về an toàn thực phẩm, củ sen tươi có thể nhiễm vi khuẩn hoặc ký sinh trùng nếu được sơ chế không đúng cách. Vì vậy, cần lựa chọn củ tươi, còn chắc, không có dấu hiệu hư hỏng, đồng thời rửa sạch và nấu chín kỹ trước khi sử dụng.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng củ sen là thực phẩm hỗ trợ tăng cường dinh dưỡng chứ không phải thuốc điều trị bệnh. Để phát huy lợi ích đối với sức khỏe, cần kết hợp với chế độ ăn cân đối và lối sống lành mạnh. Người mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, suy thận hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài nên tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng sử dụng phù hợp.

Với hương vị thanh mát, dễ chế biến và giá trị dinh dưỡng cao, củ sen có thể trở thành lựa chọn phù hợp trong thực đơn mùa hè, góp phần đa dạng hóa bữa ăn và hỗ trợ chăm sóc sức khỏe.

Mai Phương