24 trường hợp tại các đơn vị thuộc Viện Hàn lâm KHCN được bổ nhiệm khi chưa có trong quy hoạch

24 trường hợp được bổ nhiệm chưa có trong quy hoạch

Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Văn Cường - người ký ban hành kết luận thanh tra (Ảnh: Phương Hiếu).

Thanh tra Chính phủ vừa ký ban hành Kết luận thanh tra trách nhiệm trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2016-2022 tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Kết quả thanh tra xác định, công tác bổ nhiệm viên chức quản lý tại các đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm KHCN trong giai đoạn được thanh tra còn tồn tại nhiều bất cập, trong đó có việc bổ nhiệm nhân sự khi chưa đáp ứng yêu cầu về quy hoạch. Qua kiểm tra tại 8 đơn vị sự nghiệp trực thuộc, cơ quan thanh tra xác định 24 trường hợp được bổ nhiệm giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý khi chưa được quy hoạch vào chức vụ được bổ nhiệm.

Trong số này, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) có 19 trường hợp; Viện Hóa học có 4 trường hợp và Viện Khoa học vật liệu có 1 trường hợp.

Đáng chú ý, tại USTH, trong giai đoạn 2016-2022, trường chưa ban hành quy định riêng về việc bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, kéo dài thời gian giữ chức vụ hoặc miễn nhiệm đối với viên chức quản lý. Đến ngày 25/9/2023, USTH mới ban hành Quy định về công tác bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, kéo dài thời gian giữ chức vụ và miễn nhiệm viên chức quản lý theo Quyết định số 843/QĐ-ĐHKHCN.

Theo kết luận thanh tra, việc thiếu quy định trong một thời gian dài đã góp phần dẫn tới những tồn tại trong công tác bổ nhiệm cán bộ tại trường, trong đó có 19 trường hợp được bổ nhiệm khi chưa nằm trong quy hoạch chức vụ.

Không chỉ vấn đề quy hoạch, việc đáp ứng tiêu chuẩn chức danh lãnh đạo, quản lý cũng bộc lộ nhiều bất cập. Thanh tra Chính phủ đã kiểm tra 180 hồ sơ bổ nhiệm mới và 38 hồ sơ bổ nhiệm lại tại 8 đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm KHCN. Kết quả cho thấy nhiều hồ sơ tại thời điểm bổ nhiệm chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định.

Cụ thể, có 39 trường hợp chưa có bằng tốt nghiệp Trung cấp lý luận chính trị. Trong đó, USTH có 17 trường hợp, Viện Hóa học 13 trường hợp và Viện Công nghệ môi trường 9 trường hợp. Ngoài ra, có 33 trường hợp chưa có chứng chỉ quản lý lãnh đạo cấp phòng. USTH có 16 trường hợp, Viện Hải dương học 12 trường hợp và Viện Hóa học 5 trường hợp.

Đối với yêu cầu về chứng chỉ quản lý nhà nước chương trình chuyên viên chính, cơ quan thanh tra xác định 24 trường hợp chưa đáp ứng. Viện Khoa học vật liệu có 8 trường hợp; Viện Sinh học nhiệt đới 5 trường hợp; Viện Công nghệ sinh học 6 trường hợp; Viện Hóa học 2 trường hợp; USTH 2 trường hợp và Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao công nghệ 1 trường hợp.

Bên cạnh đó, 20 trường hợp chưa có chứng chỉ tin học theo quy định, gồm 17 trường hợp tại USTH, 2 trường hợp tại Viện Hải dương học và 1 trường hợp tại Viện Hóa học. Một trường hợp tại Viện Khoa học vật liệu còn chưa đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn theo tiêu chuẩn chức danh.

Thanh tra Chính phủ cũng cho biết tại cơ quan Viện Hàn lâm, một số trường hợp được bổ nhiệm trong thời kỳ thanh tra chưa có bằng cao cấp hoặc trung cấp lý luận chính trị, hoặc chưa có chứng chỉ quản lý nhà nước chương trình chuyên viên chính tại thời điểm ban hành quyết định. Những tồn tại này cho thấy công tác rà soát, đối chiếu điều kiện, tiêu chuẩn trước khi quyết định bổ nhiệm ở một số đơn vị chưa được thực hiện chặt chẽ.

Tuyển dụng vượt chỉ tiêu

Những bất cập trong quản trị nhân sự không chỉ xuất hiện ở công tác bổ nhiệm cán bộ mà còn được Thanh tra Chính phủ chỉ ra trong việc sử dụng lao động hợp đồng hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp. Theo kết luận thanh tra, có 3 đơn vị ký hợp đồng lao động vượt số lượng được Viện Hàn lâm KHCN giao.

Cụ thể, Viện Hóa học vượt 2 người; Viện Công nghệ môi trường sử dụng vượt từ 16-19 lao động mỗi năm; Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao công nghệ vượt từ 4-17 lao động trong giai đoạn 2019-2022.

Đáng chú ý hơn, tại Viện Công nghệ sinh học, Thanh tra Chính phủ phát hiện một tài khoản mở tại BIDV Cầu Giấy có số dư, thu chi phát sinh lớn nhưng không được hạch toán vào hệ thống sổ sách kế toán của đơn vị.

Theo kết luận, tài khoản số 21510001915XXX có tổng số tiền thu, chi phát sinh hơn 26,2 tỷ đồng trong giai đoạn 2016-2022. Nguồn tiền được sử dụng để chi trả tiền lương và bảo hiểm xã hội cho lực lượng lao động hợp đồng vượt chỉ tiêu. Bình quân mỗi năm, Viện Công nghệ sinh học sử dụng khoảng 88 lao động hợp đồng. Thanh tra xác định nguyên nhân là nguồn thu từ hoạt động dịch vụ không đủ để chi trả cho số lao động hợp đồng vượt chỉ tiêu. Đơn vị đã huy động một phần khoản tiền được trích lại từ các viên chức tham gia đề tài nghiên cứu để đưa vào tài khoản này, phục vụ việc trả lương và các khoản liên quan.

Cơ quan thanh tra cho rằng việc không phản ánh các khoản thu, chi này đầy đủ trong hệ thống sổ sách kế toán là không phù hợp với quy định của Luật Kế toán.

Từ những tồn tại, hạn chế và vi phạm được phát hiện, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Viện Hàn lâm KHCN báo cáo cấp có thẩm quyền chỉ đạo tổ chức kiểm điểm, đồng thời xem xét, xử lý nghiêm trách nhiệm của Chủ tịch Viện Hàn lâm và các Phó Chủ tịch được phân công phụ trách từng lĩnh vực liên quan đến việc thực hiện cơ chế tự chủ qua các thời kỳ.

Trên cơ sở kết luận thanh tra, Thanh tra Chính phủ đề nghị Chủ tịch Viện Hàn lâm KHCN xem xét toàn diện tính chất, mức độ, hậu quả của từng vi phạm; làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân có liên quan để xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý theo quy định.

Thanh tra Chính phủ đồng thời yêu cầu tổ chức kiểm điểm, làm rõ và xử lý nghiêm trách nhiệm của các đơn vị tham mưu, quản lý có liên quan, gồm Ban Kế hoạch - Tài chính; Ban Tổ chức - Cán bộ và Kiểm tra; Ban Ứng dụng và Triển khai công nghệ (nay là Ban Khoa học và Công nghệ); Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam cùng 8 đơn vị được thanh tra, kiểm tra, xác minh.

Minh Đức