2.000 tàu mắc kẹt ở eo biển Hormuz, 20.000 thủy thủ kêu cứu giữa phong tỏa

Khoảng 2.000 tàu với gần 20.000 thủy thủ đang bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz khi xung đột Trung Đông leo thang, biến tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới thành một "điểm nghẽn sinh tử".

Lời kêu gọi giúp đỡ

Theo hãng tin AFP, các đường dây nóng hỗ trợ thủy thủ của Liên đoàn Công nhân Vận tải Quốc tế (ITF) đang quá tải vì liên tục nhận được lời kêu cứu từ các tàu bị cô lập tại Vịnh Ba Tư. Nhiều thủy thủ cho biết họ đang thiếu nghiêm trọng thực phẩm, nước uống và các nhu yếu phẩm cơ bản.

"Chúng tôi cần cung cấp ngay lập tức thực phẩm, nước uống và các nhu yếu phẩm cơ bản để duy trì sự sống cho thủy thủ đoàn", một tin nhắn gửi đến ITF.

"Chúng tôi bị đánh bom. Chúng tôi không muốn chết. Xin hãy đưa chúng tôi ra khỏi đây", một thủy thủ hoảng loạn gọi đến ITF trong đêm.

Ông Mohamed Arrachedi, điều phối viên khu vực của ITF, cho biết tình hình hiện nay là "bất thường và cực kỳ căng thẳng", khi các cuộc gọi cầu cứu đến vào bất kỳ thời điểm nào, kể cả rạng sáng.

Không thể rời tàu giữa vùng chiến sự

Sau khi xung đột nổ ra, khu vực eo biển Hormuz đã được xác định là vùng chiến sự. Trong tình huống như vậy, các thủy thủ được phép hồi hương với chi phí do công ty chi trả và được trả lương gấp đôi đối với những người đang làm việc. Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn khác.

Nhiều thủy thủ đang làm việc trên các tàu không có những thỏa thuận này, và việc phong tỏa eo biển Hormuz khiến họ không thể rời đi.

Trong một email đề ngày 18/3, một thủy thủ cho biết chủ tàu đang phớt lờ yêu cầu rời tàu của thủy thủ đoàn. "Họ ép chúng tôi tiếp tục thực hiện các hoạt động vận chuyển hàng hóa và vận chuyển hàng hóa giữa các tàu, ngay cả khi chúng tôi nêu lên những lo ngại về sự an toàn của mình và chúng tôi đang ở trong một khu vực giống như chiến tranh. Họ giữ chúng tôi trong tình thế không có lựa chọn nào khác".

Chấp nhận nguy hiểm để kiếm sống

Lucian Craciun, một trong năm thành viên của nhóm hỗ trợ ITF xử lý các yêu cầu từ các thủy thủ cho biết, khoảng 50% số email họ nhận được là về vấn đề tiền lương. Ông cho biết nhiều thủy thủ chọn ở lại trên tàu bất chấp nguy hiểm vì họ không đủ khả năng tài chính để rời đi.

Hãng tin AFP đưa tin rằng, trong một email, một thủy thủ đã hỏi xác nhận liệu mức lương của anh ta có tăng từ 16 USD/ngày lên 32 USD/ngày hay không vì anh ta đang làm việc ở vùng chiến sự. Theo ITF, mức lương thấp như vậy cho thấy các chủ tàu không có thỏa thuận lao động để đảm bảo mức lương xứng đáng.

AFP cũng lưu ý, các thủy thủ làm việc theo những thỏa thuận như vậy đặc biệt gặp rủi ro vì hợp đồng của họ thường không bao gồm các hoạt động ở vùng chiến sự.

'Mê cung pháp lý', không ai chịu trách nhiệm

Theo một báo cáo trên Wired, ngành vận tải biển hiện đại hoạt động trên nhiều khu vực pháp lý khác nhau, có nghĩa là một con tàu có thể thuộc sở hữu của một quốc gia, đăng ký ở một quốc gia khác, được quản lý bởi bên thứ ba và hoạt động thực tế ở vùng biển khác.

Trong điều kiện bình thường, điều này tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại toàn cầu. Nhưng trong thời kỳ khủng hoảng như hiện nay, không có một cơ quan nào chịu trách nhiệm rõ ràng cho số phận của các thủy thủ. Mọi cơ hội trở về đều phụ thuộc vào sự hợp tác của tất cả các cơ quan có thẩm quyền.

Tờ Wired đưa tin các tổ chức như ITF cho rằng việc can thiệp là khả thi, nhưng phụ thuộc vào sự phối hợp giữa các khu vực pháp lý và sự hợp tác từ các chủ tàu.

Thương vong gia tăng, nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu

Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, đã có 19 sự cố được xác nhận liên quan đến tàu thuyền kể từ khi xung đột bắt đầu, và 10 thủy thủ đã thiệt mạng trong các vụ việc này.

Iran đã nhiều lần đe dọa tấn công các tàu cố vượt qua eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Điều này làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về an ninh năng lượng.

Việc gián đoạn vận tải qua tuyến hàng hải trọng yếu này cũng đang tạo áp lực lớn lên lạm phát toàn cầu, đồng thời gia tăng sức ép đối với Mỹ - quốc gia đã tiến hành các cuộc tấn công chung với Israel nhằm vào Iran từ cuối tháng 2.

Quỳnh Như