109 triệu mã độc bị chặn: Cảnh báo đỏ cho người dùng thiết bị nội bộ tại Việt Nam

Những con số "biết nói" và thực trạng đáng báo động

Báo cáo mới nhất từ Kaspersky Security Network (KSN) năm 2025 đã gióng lên hồi chuông cảnh báo dữ dội về tình trạng an ninh mạng tại Việt Nam. Theo KSN, trong năm 2025, các giải pháp bảo mật đã phát hiện và ngăn chặn thành công 109.418.783 mối đe dọa từ thiết bị nội bộ (local threats) tại Việt Nam. Mặc dù con số này ghi nhận mức giảm 9,9% so với cùng kỳ năm 2024, Việt Nam vẫn kiên trì bám trụ trong Top 10 quốc gia có tỷ lệ người dùng đối mặt với mã độc nội bộ cao nhất thế giới.

Trung bình mỗi ngày có hơn 65.000 tấn công mạng nhắm tới người dùng tại Việt Nam - Ảnh minh họa

Thực tế này phơi bày một lỗ hổng lớn, cứ khoảng 2 người dùng tại Việt Nam thì có 1 người từng trực tiếp đối mặt với các loại mã độc lây lan qua USB, ổ cứng rời hoặc mạng nội bộ. Dù chúng ta đang chuyển dịch mạnh mẽ lên "mây" (cloud), nhưng những thiết bị cầm tay truyền thống vẫn là "vật chủ" trung gian gieo rắc hiểm họa cho hệ thống an ninh quốc gia và doanh nghiệp.

Nhận diện "kẻ thù" trong bóng tối

Các mối đe dọa nội bộ không tấn công dồn dập qua internet mà âm thầm lây lan. Nguyên nhân chính khiến con số 109 triệu vẫn ở mức cao kỷ lục bao gồm:

- Thói quen sử dụng phần mềm "bẻ khóa" (Crack): Việc tải và cài đặt các tệp tin không rõ nguồn gốc là con đường ngắn nhất để đưa Trojan và Backdoor vào máy tính.

- Sự chủ quan với thiết bị ngoại vi: USB và ổ cứng di động thường được cắm chuyển tiếp giữa nhiều máy tính mà không qua bất kỳ bước quét virus nào.

- Lỗ hổng từ các tệp tin nén: Mã độc thường ẩn mình trong các tệp zip hoặc rar được gửi qua mạng nội bộ, né tránh sự kiểm soát của tường lửa thông thường.

Đừng để "tiền mất tật mang" vì thiếu nhận thức

Bình luận về những con số này, chuyên gia An ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) - người sáng lập dự án Chống Lừa Đảo đưa ra những nhận định sắc bén về tư duy bảo mật của người dùng Việt hiện nay.

Hiếu PC: "Đừng bao giờ tin tưởng tuyệt đối vào những thiết bị quen thuộc xung quanh mình"

Theo Hiếu PC, con số hơn 109 triệu mối đe dọa bị chặn cho thấy một thực tế phũ phàng: người dùng Việt Nam đang sống trong môi trường số có mức độ rủi ro cực kỳ cao. Ông nhấn mạnh rằng việc tự bảo vệ mình trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra nhanh không còn là một lựa chọn "có thì tốt", mà đã trở thành kỹ năng sinh tồn bắt buộc.

"Người dùng cần thay đổi tư duy từ ‘bị động phòng thủ’ sang ‘chủ động phòng vệ’. Đừng bao giờ tin tưởng tuyệt đối vào những thiết bị quen thuộc xung quanh mình", chuyên gia Ngô Minh Hiếu cảnh báo.

Chuyên gia Ngô Minh Hiếu phân tích thêm, sự nguy hiểm không chỉ nằm ở mã độc mà còn nằm ở sự chủ quan. Hiếu PC kêu gọi người dùng cần cẩn trọng tối đa với các tệp tin lạ, các đường link không rõ nguồn gốc và đặc biệt là các ứng dụng yêu cầu quyền truy cập sâu vào thiết bị.

Xây dựng "Hệ miễn dịch số" cho cá nhân và tổ chức

Để không trở thành nạn nhân tiếp theo của tội phạm mạng, mỗi cá nhân cần thiết lập một lộ trình bảo vệ đa lớp:

Lớp phòng thủ kỹ thuật: Xác thực 2 lớp (MFA): Đây là "chìa khóa" quan trọng nhất. Ngay cả khi mật khẩu bị lộ, hacker vẫn không thể truy cập vào tài khoản ngân hàng hay mạng xã hội của bạn. Đừng tiếc một khoản chi phí nhỏ cho các phần mềm uy tín để bảo vệ khối tài sản số khổng lồ của mình.

Lớp phòng thủ thói quen: Luôn duy trì thói quen quét virus cho mọi thiết bị ngoại vi ngay khi vừa kết nối. Cập nhật hệ điều hành, các bản vá lỗi của Windows hay macOS chính là những "lá chắn" giúp ngăn chặn virus khai thác lỗ hổng hệ thống.

Lớp phòng thủ nhận thức (Mạnh nhất): Đây chính là điều mà chuyên gia Ngô Minh Hiếu đặc biệt nhấn mạnh. Mỗi người cần trang bị “nhận thức an ninh mạng” như một thói quen hằng ngày, giống như việc chúng ta khóa cửa trước khi ra khỏi nhà hay đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông.

Công nghệ chỉ là công cụ, con người mới là then chốt

Chuyển đổi số mang lại sự tiện lợi, nhưng cũng mở ra những "cánh cửa hậu" cho tội phạm. Công nghệ bảo mật của các hãng như Kaspersky có thể giúp bạn chặn đứng hàng triệu cuộc tấn công, nhưng nếu người dùng vẫn giữ thói quen click vào link lạ hoặc dùng phần mềm crack, thì không có "bức tường lửa" nào đủ kiên cố.

Hãy nhớ lời khuyên của các chuyên gia: Nhận thức chính là lớp phòng thủ mạnh nhất. Trong cuộc chiến với mã độc, sự cảnh giác của bạn chính là vũ khí hiệu quả nhất để bảo vệ chính mình và xã hội trên không gian số.

Nam Phong