10 năm Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Ấn Độ: Từ nền tảng tin cậy đến tương lai thịnh vượng

Sáng 5/5/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam rời Hà Nội, lên đường thăm cấp Nhà nước tới Cộng hòa Ấn Độ từ ngày 5 đến ngày 7/5/2026, theo lời mời của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Ảnh: TTXVN

Quan hệ chính trị - ngoại giao tin cậy, gắn bó

Nền tảng của mối quan hệ Việt Nam - Ấn Độ không chỉ được xây dựng trên những tính toán chiến lược mà còn bắt nguồn từ sự kết nối sâu sắc về tâm hồn và tư tưởng. Mối quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời này đã được các thế hệ lãnh đạo hai nước dày công gìn giữ và vun đắp. Lịch sử đã ghi dấu mốc son chói lọi vào ngày 7/1/1972, khi Ấn Độ và Việt Nam chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao giữa bối cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Việt Nam đang ở giai đoạn quyết liệt nhất. Quyết định ấy không chỉ là sự ủng hộ về mặt ngoại giao mà còn là biểu tượng của tinh thần quốc tế cao cả.

Sự tin cậy đặc biệt giữa hai dân tộc được khởi nguồn từ sự tương đồng tư tưởng của hai vĩ nhân kiệt xuất: Chủ tịch Hồ Chí Minh và Lãnh tụ Mahatma Gandhi. Dù chưa từng gặp mặt, nhưng sự trân trọng và ngưỡng mộ lẫn nhau giữa họ đã trở thành nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới. Tiếp nối tinh thần đó, tình bạn bền chặt giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thủ tướng đầu tiên của Ấn Độ Jawaharlal Nehru đã đặt những viên gạch vững chắc cho cho quan hệ Ấn Độ-Việt Nam, giúp hai quốc gia luôn sát cánh bên nhau qua mọi thăng trầm lịch sử.

Theo dòng chảy thời gian, khuôn khổ hợp tác giữa hai nước liên tục được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu của thời đại. Từ "Khuôn khổ Hợp tác toàn diện" năm 2003, hai nước tiến lên "Đối tác chiến lược" vào năm 2007 và chính thức xác lập quan hệ "Đối tác chiến lược toàn diện" vào tháng 9/2016. Kể từ đó, quan hệ kênh Đảng, Nhà nước, Quốc hội và giao lưu nhân dân không ngừng được mở rộng và đi vào thực chất. Các văn kiện quan trọng như "Tuyên bố tầm nhìn chung về Hòa bình, Thịnh vượng và Người dân" (2020) hay "Tuyên bố chung về tăng cường quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện" (2024) đã trở thành kim chỉ nam cho các hoạt động hợp tác.

Sự tin cậy chính trị này được minh chứng sinh động qua tần suất dày đặc các chuyến thăm cấp cao. Chỉ tính riêng từ năm 2024 đến nay, lãnh đạo hai nước đã có nhiều cuộc gặp gỡ quan trọng tại các diễn đàn đa phương lớn như ASEAN, G20, BRICS. Đặc biệt, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 5/2026 là chuyến thăm đầu tiên trong lịch sử của một người đứng đầu cả Đảng và Nhà nước Việt Nam tới Ấn Độ, khẳng định vị thế ưu tiên của Ấn Độ trong chính sách đối ngoại của Việt Nam. Hai nước cũng duy trì hiệu quả các cơ chế Đối thoại chiến lược, Đối thoại chính sách quốc phòng và an ninh biển, tạo nên một mạng lưới hợp tác đa tầng, vững chắc.

Hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư có nhiều điểm sáng

Nếu chính trị là nền tảng thì kinh tế chính là động lực thúc đẩy con tàu quan hệ Việt Nam - Ấn Độ tiến xa. Ấn Độ hiện vững vàng ở vị trí đối tác thương mại lớn thứ 8 của Việt Nam, trong khi Việt Nam là đối tác quan trọng hàng đầu của Ấn Độ trong khối ASEAN. Kim ngạch thương mại song phương ghi nhận những bước nhảy vọt đầy ấn tượng: từ 5,43 tỷ USD năm 2016 lên mức 16,46 tỷ USD vào năm 2025. Đà tăng trưởng này tiếp tục được duy trì mạnh mẽ trong quý I/2026 với kim ngạch đạt 4,8 tỷ USD, tăng tới 28% so với cùng kỳ năm trước.

Bức tranh đầu tư cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực về cả lượng và chất. Tính đến tháng 3/2026, các nhà đầu tư Ấn Độ đã triển khai 503 dự án tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký hơn 1,1 tỷ USD. Đáng chú ý, dòng vốn này tập trung vào 15/21 ngành kinh tế, đặc biệt là công nghiệp chế biến, chế tạo (chiếm 54,7% tổng vốn) và năng lượng tái tạo. Các địa phương như TP. Hồ Chí Minh, Đắk Lắk, Khánh Hòa là những điểm sáng thu hút các dự án tiêu biểu như Nhà máy Đường Sơn Hòa hay Nhà máy Điện mặt trời Infra 1.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng đang khẳng định năng lực đầu tư tại thị trường Nam Á. Với 30 dự án và tổng vốn hơn 150 triệu USD, Việt Nam đang dần mở rộng sự diện diện tại Ấn Độ. Điểm nhấn đột phá nhất chính là dự án nhà máy sản xuất xe điện của Tập đoàn Vingroup tại bang Tamil Nadu. Với dự kiến nâng tổng vốn đầu tư lên tới 6,5 tỷ USD, đây không chỉ là một dự án kinh tế thuần túy mà còn là biểu tượng cho năng lực công nghệ và khát vọng vươn tầm của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường tỷ dân.

Bên cạnh những con số về thương mại và đầu tư, các lĩnh vực hợp tác khác cũng đạt được những thành tựu rất đáng tự hào: Ấn Độ tiếp tục là nguồn hỗ trợ quan trọng trong việc đào tạo nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam thông qua hàng trăm suất học bổng ITEC và các trung tâm CNTT, tiếng Anh tại Hà Nội và Đà Nẵng. Hợp tác Quốc phòng - An ninh tiếp tục là một trong những trụ cột chiến lược quan trọng nhất, phản ánh mức độ tin cậy cao nhất giữa hai bên. Hợp tác Du lịch và Giao lưu nhân dân: Sự bùng nổ của các đường bay thẳng (80 chuyến/tuần) đã đưa lượng khách Ấn Độ đến Việt Nam năm 2025 đạt gần 800.000 lượt, tăng gấp 4 lần so với năm 2019. Trong Khoa học và Công nghệ, hai nước đang tích cực đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực tiên phong của tương lai như Trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn, khai thác đất hiếm và năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình.

Tiếp tục đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ngày càng sâu sắc, hiệu quả

Nhìn lại hành trình 10 năm của khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện (2016-2026), có thể thấy quan hệ Việt Nam - Ấn Độ đã đạt được những bước tiến dài và vững chắc. Việt Nam luôn coi Ấn Độ là đối tác chiến lược hàng đầu và là người bạn tin cậy. Ngược lại, trong chính sách "Hành động hướng Đông" của mình, Ấn Độ luôn dành cho Việt Nam một vị trí trung tâm tại khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 5/2026 là minh chứng rõ nét cho đường lối đối ngoại của Đảng trong kỷ nguyên mới: độc lập, tự chủ, đa phương hóa và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Chuyến thăm không chỉ củng cố nền tảng cũ mà còn nhằm "kiến tạo xung lực mới", định hình khuôn khổ hợp tác cho một thập kỷ tiếp theo với tầm nhìn xa hơn và thực chất hơn.

Các chuyên gia quốc tế cũng dành những đánh giá rất cao cho bước đi này. Cựu Đại sứ Ấn Độ Preeti Saran tin tưởng rằng sự thấu hiểu giữa các nhà lãnh đạo sẽ tạo ra "cú hích" mạnh mẽ cho quan hệ song phương. Trong khi đó, Giáo sư Reena Marwah từ Đại học Delhi nhận định, chuyến thăm sẽ đưa quan hệ hai nước bước vào giai đoạn phát triển sâu rộng, không chỉ dừng lại ở các nghi thức ngoại giao mà tập trung vào các lĩnh vực hợp tác mang tính chiến lược và dài hạn.

Với nền tảng lịch sử vững chắc, sự tin cậy chính trị tuyệt đối và những tiềm năng kinh tế đang được khai phá mạnh mẽ, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Ấn Độ đang đứng trước ngưỡng cửa của những vận hội mới. Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính là nhịp cầu đưa hai dân tộc tiến gần nhau hơn, cùng chung tay xây dựng một khu vực hòa bình, ổn định và thịnh vượng bền vững./.

ĐỨC MINH - TTXVN