Yoane Wissa: Từ lời nhắn tuổi 17 đến bàn thắng lịch sử

Năm 2013, khi còn ở học viện Chateauroux (Pháp), chàng thanh niên Yoane Wissa nhắn tin qua Facebook của một trang tin thể thao tại quê nhà CHDC Congo: “Tôi là Yoane Wissa. Tôi 17 tuổi và tôi muốn đại diện cho CHDC Congo. Hãy giúp mọi người biết đến tôi”.

Không có mối quan hệ, không được truyền thông nâng đỡ, đó là cách một cầu thủ trẻ vô danh thực hiện mong muốn được cống hiến cho đội tuyển quê hương.

13 năm sau, vào rạng sáng 18-6, chính anh là người đã ghi bàn thắng cân bằng tỉ số 1-1 trong trận đấu giữa CHDC Congo và Bồ Đào Nha. Ngày ra mắt World Cup hoàn hảo trong màu áo đội tuyển quốc gia mà có lẽ anh vẫn hằng ao ước.

Wissa không phải thần đồng bóng đá, sự nghiệp quần đùi áo số của anh cũng không chỉ trải toàn hoa hồng. Sinh ra tại nước Pháp, nhưng trong lòng anh luôn hướng về quê hương là CHDC Congo. Thuở nhỏ, ước mơ của chàng trai gốc Trung Phi là muốn trở thành một phi hành gia. Anh xuất phát với vị trí thủ môn, sau đó chơi tiền vệ, rồi tiền đạo. Anh còn dành rất nhiều thời gian để chơi bóng bầu dục trước tuổi 15 và sau đó mới thực sự tập trung cho bóng đá.

Tình huống Yoane Wissa bật cao đánh đầu ghi bàn vào lưới Bồ Đào Nha. Ảnh: AP

Wissa bắt đầu sự nghiệp tại Chateauroux, rồi lang bạt qua các câu lạc bộ không mấy danh tiếng khác như Anger, Laval, Ajaccio, trước khi khẳng định được bản thân tại Lorient trong mùa 2019-2020, góp công lớn giúp câu lạc bộ này vô địch Ligue 2. Anh chuyển tới Ngoại hạng Anh từ năm 2021, khoác áo Brentford 4 mùa giải và hiện tại đang thi đấu cho Newcastle từ tháng 9-2025.

Với đội tuyển CHDC Congo, anh có lần ra mắt đầu tiên từ năm 2020, từng đưa đội tuyển vào đến bán kết Cúp bóng đá Châu Phi (CAN) 2024 và góp mặt trong đội hình tiêu biểu của giải.

Năm 2025, anh bỏ lỡ CAN vì chấn thương đầu gối. Huấn luyện viên Sebastien Desabre chấp nhận để anh nghỉ ngơi nhằm chuẩn bị cho vòng play-off World Cup. Quyết định đó cuối cùng đã mang lại kết quả khi CHDC Congo giành vé tới World Cup 2026.

Và rồi, cũng chính anh là người đặt nét bút đầu tiên cho trang sử của CHDC Congo tại kỳ đại hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Họ chơi phòng ngự phản công chặt chẽ trước đội tuyển hàng đầu thế giới với những siêu sao như Cristiano Ronaldo, Bruno Fernandez, Bernardo Silva… Wissa đã có tình huống bật cao đánh đầu tung lưới Bồ Đào Nha. Đó là bàn thắng đầu tiên trong lịch sử CHDC Congo tại World Cup. Tỉ số 1-1 cũng mang lại điểm số đầu tiên của đại diện châu Phi tại đấu trường này.

Sau bàn thắng lịch sử đó, bên cạnh ca ngợi CHDC Congo và Wissa, những giai thoại về hành trình của anh cũng được kể lại rất nhiều. Ngoài câu chuyện năm 17 tuổi và hành trình không biết bỏ cuộc, anh còn từng bị tạt axit và suýt mù đôi mắt. Reuters cho biết, đó là năm 2021, khi chuẩn bị chuyển từ Pháp sang thi đấu tại Ngoại hạng Anh, Wissa bị một phụ nữ đột nhập vào nhà riêng. Người này đã tạt axit vào mặt Wissa và sau đó bị cáo buộc cố gắng tìm cách bắt cóc con gái anh.

Anh phải phẫu thuật cấp cứu khẩn cấp và mất tới 6 tháng để phục hồi thị lực, kèm theo đó là tổn thương tâm lý kéo dài nhiều năm và thường hoảng loạn khi nghe tiếng động lạ, đến nỗi không thể ngủ một mình trong thời gian dài.

Một cầu thủ từng nghĩ mình sẽ không còn nhìn thấy ánh sáng, từng đứng trước nguy cơ mất sự nghiệp ngay trước ngày tới Ngoại hạng Anh. Sau 5 năm, Yoane Wissa là một phần lịch sử của bóng đá CHDC Congo, trở thành người ghi bàn thắng World Cup đầu tiên của đất nước mình.

PHẠM THỨ