Yêu cầu cao của thị trường là cơ hội để tăng sức cạnh tranh cho nông sản

Ông NGÔ XUÂN NAM, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai về SPS trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới nhằm nâng cao nhận thức, tuân thủ quy định của thị trường nhập khẩu cho doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân. Đặc biệt về thị trường Halal là thị trường mới còn giàu tiềm năng.

Vai trò quan trọng của SPS

• Dân số Hồi giáo hiện chiếm 25% dân số thế giới, thị trường Halal được biết đến là thị trường mới và còn rất giàu tiềm năng. Ông có thể giới thiệu sơ lược về thị trường này?

- Halal là thuật ngữ trong tiến Ả Rập có nghĩa là được phép hoặc hợp pháp. Tiêu chuẩn Halal là tiêu chuẩn cung cấp các dịch vụ, sản phẩm cung cấp cho người Hồi giáo đảm bảo phù hợp, đáp ứng với các quy định trong tôn giáo của họ. Trong thời gian gần đây, tiêu chuẩn Halal hướng nhiều đến các quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm hơn là những quy định về tôn giáo thuần túy. Các sản phẩm Halal đáp ứng nhiều tiêu chí về an toàn thực phẩm, bảo đảm sức khỏe, chất lượng, xanh, sạch, có đạo đức trong chế biến và góp phần bảo vệ môi trường.

Ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam. Ảnh: Bình Nguyên

Thị trường Halal toàn cầu rất lớn xét về quy mô dân số, quy mô thị trường. Cụ thể, quy mô nền kinh tế Halal toàn cầu dự kiến tăng lên khoảng 10 ngàn tỷ USD trước năm 2028. Nhu cầu của thị trường Halal rất đa dạng như: dược, mỹ phẩm, du lịch… Ðặc biệt, thị trường thực phẩm có thể đạt đến quy mô gần 5 ngàn tỷ USD vào năm 2029. Trong giai đoạn từ 2022-2029, tốc độ tăng trưởng của thị trường này đều đạt mức trên 2 con số. Ðây là cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp của Việt Nam tiếp cận thị trường này. Trong đó, châu Phi và châu Á là 2 khu vực trên thế giới có tỷ lệ người Hồi giáo nhiều nhất.

• Xin ông cho biết vai trò của Văn phòng SPS trong thúc đẩy phát triển xuất khẩu nông sản thực phẩm nói chung, thị trường Halal nói riêng?

- Thời gian qua, Văn phòng SPS Việt Nam đã phối hợp với nhiều bộ, ngành, địa phương tổ chức các hội nghị tăng cường phổ biến, cập nhật các quy định SPS, giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tham gia chuỗi sản xuất, chế biến nông sản, thực phẩm và thủy sản nâng cao nhận thức, tuân thủ quy định của thị trường nhập khẩu. Nội dung chính của các hội nghị là cập nhật thông tin về các biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Qua đó cập nhật những quy định cụ thể của thị trường nhập khẩu đối với các sản phẩm có nguồn gốc động, thực vật, sản phẩm thủy sản, sản phẩm chế biến; quy định về ghi nhãn, bao gói nông sản của thị trường và các vấn đề cần lưu ý liên quan tới tiêu chuẩn đo lường chất lượng…

Riêng thị trường Halal toàn cầu là thị trường lớn, rất tiềm năng mà doanh nghiệp không thể bỏ qua. Khi tham gia thị trường Halal toàn cầu cũng giúp hình thành một ngành kinh tế chuyên nghiệp phục vụ cho người Hồi giáo cũng như để tạo động lực tăng cường hợp tác giữa Việt Nam và các quốc gia Hồi giáo. Chính vì vậy, thời gian qua, Văn phòng SPS Việt Nam đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, cập nhật thông tin về các biện pháp SPS của thị trường Halal và phổ biến các cam kết an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật trong Hiệp định liên quan đến thị trường này; giới thiệu về chính sách, định hướng của Nhà nước về phát triển sản xuất, tiêu thụ sản phẩm Halal; chia sẻ kinh nghiệm về thị trường Halal; quy định về ghi nhãn, bao bì sản phẩm của các thị trường Isarel, Dubai và các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống Nhất.

Cơ hội cho nông sản Ðồng Nai

• Xin ông cho biết những khó khăn khi tiếp cận thị trường Halal?

- Xuất khẩu vào thị trường Halal còn nhiều khó khăn, thách thức do đây là thị trường mới, nhiều doanh nghiệp thiếu thông tin và kiến thức về thị trường, tính chất tôn giáo riêng của người Hồi giáo. Các tiêu chuẩn áp dụng cho sản phẩm, dịch vụ Halal không có sự thống nhất trong phạm vi quốc tế hay khu vực, mỗi quốc gia lại có yêu cầu riêng về tiêu chuẩn Halal đối với hàng nhập khẩu và sản xuất trong nước. Chi phí đầu tư trang thiết bị, dây chuyền sản xuất, nguồn nguyên liệu an toàn trong các khâu từ đóng gói, vận chuyển, bảo quản… theo tiêu chuẩn Halal thường cao hơn so với sản xuất, xuất khẩu sản phẩm thường. Để xâm nhập thị trường Hồi giáo, doanh nghiệp không chỉ cần hiểu về thị trường mà cần hiểu cả văn hóa, thị hiếu, nhu cầu của khách hàng Hồi giáo.

Ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam (đứng giữa hàng đầu tiên) chụp hình lưu niệm với doanh nghiệp tại hội thảo giới thiệu thị trường Halal tổ chức tại Đồng Nai cuối năm 2025. Ảnh: B.Nguyên

• Xin ông chia sẻ câu chuyện về sự đồng hành của Văn phòng SPS với doanh nghiệp trong tiếp cận, phát triển thị trường Halal?

- Triển khai Đề án Tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng và phát triển ngành Halal Việt Nam đến năm 2030, Văn phòng SPS đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan để thúc đẩy triển khai đề án này.

Sản phẩm nông nghiệp của Đồng Nai rất đa dạng, phong phú với sản lượng lớn. Nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã tham gia xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao sang nhiều thị trường và đang bắt đầu quan tâm thị trường Halal toàn cầu. Nhiều mặt hàng nông, lâm, thủy, hải sản của tỉnh được đánh giá phù hợp với thị trường Halal như: hạt điều, hạt tiêu; trái cây, rau, củ sấy; thạch dừa; bột gạo… Doanh nghiệp tỉnh Đồng Nai đã xuất khẩu tốt nhiều mặt hàng nông sản sang các thị trường Halal tại Malaysia, Indonesia, Philippines, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, UAE…

• Xin ông cho biết những điều doanh nghiệp cần quan tâm khi muốn xuất khẩu nông sản ra thế giới nói chung?

- Câu chuyện về xuất khẩu nông sản, về quy định của thị trường luôn được doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân quan tâm. Câu chuyện về dự báo các thị trường được đặc biệt quan tâm vì nếu chúng ta không dự báo được thì sẽ rất khó tiếp cận thị trường.

Năm 2025, Văn phòng SPS Việt Nam đã tiếp nhận và xử lý cả ngàn thông báo SPS từ các thành viên WTO, trong đó có 578 dự thảo quy định và 390 văn bản đã có hiệu lực, tác động trực tiếp đến nông sản, thực phẩm xuất khẩu của Việt Nam.

Khi chúng ta tham gia các tổ chức thương mại thế giới, một trong những cam kết là minh bạch thông tin. Nếu chúng ta xem những quy định mới là siết chặt thì rất khó khăn. Chúng ta phải thay đổi nhận thức này. Tất cả các dự thảo về biện pháp SPS, các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, cơ quan quản lý đều có quyền góp ý cho các thông báo dự thảo về biện pháp SPS (trừ trường hợp khẩn cấp) trong vòng 60 ngày. Tôi kiến nghị các doanh nghiệp, cơ quan nên tận dụng quyền này để tránh câu chuyện khi biện pháp này đã áp dụng, chúng ta mới kiến nghị thì đã chậm vì khi đã ban hành chúng ta chỉ có thể tuân thủ.

Trước đây, chúng ta rất ít nghe thay đổi quy định về an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm, về hình thức ghi nhãn, bao bì sản phẩm nhưng hiện nay thông tin thay đổi rất nhiều. Doanh nghiệp phải nắm những thay đổi, quy định mới để đáp ứng. An toàn thực phẩm và kiểm soát dịch bệnh là vấn đề công khai, minh bạch, doanh nghiệp phải thay đổi nhận thức đó không phải là rào cản mà là quy định phải tuân thủ.

• Ông có lời khuyên gì cho doanh nghiệp tỉnh Đồng Nai đang quan tâm xuất khẩu vào thị trường Halal?

- Với mục tiêu thúc đẩy xuất khẩu nông sản thực phẩm sang thị trường Halal, thời gian tới, Văn phòng SPS Việt Nam cùng với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai sẽ tích cực hơn trong phổ biến, hướng dẫn cho doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh các quy định của thị trường Halal. Mong muốn rằng các doanh nghiệp tham gia nhiều hơn, có nhiều kiến nghị sâu sát hơn với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, với chính quyền địa phương để xuất khẩu thêm nhiều sản phẩm vào thị trường Halal. Đây là một trong những thị trường trọng điểm. Và trong tương lai sớm nhất, chúng ta sẽ đưa Halal thành một ngành hàng. Halal không chỉ riêng cho người đạo Hồi mà cho những tôn giáo khác nhờ sự khác biệt của sản phẩm Halal với các sản phẩm khác.

• Trân trọng cảm ơn ông!

Bình Nguyên (thực hiện)