Ý tưởng khởi nghiệp phải được thử nghiệm và phát triển, không dừng lại ở các cuộc thi, ngày hội

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Chương trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức.

Chuyển hóa tri thức thành sản phẩm dịch vụ có giá trị

Phát biểu chỉ đạo tại lễ khai mạc Ngày hội, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu khẳng định: Thực tiễn cho thấy, một quốc gia muốn phát triển nhanh, bền vững phải có hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh và lực lượng nhân lực trẻ có tư duy sáng tạo, có khả năng tạo ra sản phẩm, dịch vụ, mô hình mới và thích ứng nhanh với sự thay đổi của thời đại. Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà là nhiệm vụ chiến lược quốc gia, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuẩn bị lực lượng doanh nhân trẻ, nhân lực sáng tạo cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Gần 8 năm qua, việc triển khai Đề án "Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp" đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Việt Nam ngày càng được mở rộng, với sự tham gia sâu hơn của các tổ chức hỗ trợ, các quỹ đầu tư, chuyên gia và doanh nghiệp. Đặc biệt, Đề án đã giúp "ươm tạo" thành công được khoảng 300 doanh nghiệp khởi nghiệp, khởi nguồn; nhiều dự án đã thành lập doanh nghiệp, gọi vốn thành công và từng bước tiếp cận thị trường, trong đó xuất hiện nhiều dự án tiêu biểu gắn với công nghệ xanh, công nghệ sinh học, vật liệu mới, y tế số…

Theo Phó Thủ tướng, những kết quả này là minh chứng cho tiềm năng to lớn của học sinh, sinh viên Việt Nam trong việc chuyển hóa tri thức thành sản phẩm dịch vụ có giá trị, góp phần hình thành năng lực sản xuất mới cho nền kinh tế.

Ngày hội năm 2026 dự kiến thu hút khoảng 10.000 học sinh, sinh viên tham dự, theo dõi; khoảng 50 doanh nghiệp cùng nhiều chuyên gia, cố vấn tham gia các hoạt động chuyên môn và kết nối. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng cho rằng, cần thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế. Tại một số nơi, hoạt động khởi nghiệp còn mang tính phong trào, thiếu chiều sâu; sản phẩm chưa gắn chặt với nhu cầu thị trường; cơ chế, chính sách hỗ trợ còn hạn chế, thiếu đồng bộ; việc kết nối giữa nhà trường với doanh nghiệp, nhà đầu tư, chuyên gia trong nhiều trường hợp hiệu quả chưa cao.

Thời gian tới, để triển khai hiệu quả Chương trình hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành và địa phương cần tập trung đổi mới mạnh mẽ tư duy và cách làm; lấy kết quả thực chất, lấy số lượng sản phẩm, dự án đi vào thị trường, số doanh nghiệp được hình thành và khả năng thương mại hóa làm thước đo chủ yếu.

Bên cạnh đó, xây dựng và hoàn thiện hệ sinh thái khởi nghiệp trong nhà trường, tạo điều kiện để các ý tưởng được thử nghiệm, hoàn thiện và phát triển đến cùng, không dừng lại ở các cuộc thi, ngày hội; hoàn thiện cơ chế về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và huy động nguồn lực xã hội, bảo đảm các dự án tiềm năng có thể tiếp cận nhanh với thị trường.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ phải đóng vai trò "cầu nối" đưa tri thức trong nhà trường ra thị trường, biến ý tưởng của học sinh, sinh viên thành sản phẩm và doanh nghiệp thực sự. Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa hoạt động khởi nghiệp của học sinh, sinh viên trở thành một cấu phần của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia; hỗ trợ các cơ sở giáo dục kết nối với trung tâm đổi mới sáng tạo, tổ chức ươm tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ; nghiên cứu, đề xuất cơ chế hỗ trợ đủ mạnh để các dự án của học sinh, sinh viên tiếp cận thuận lợi với khoa học, công nghệ, quỹ đầu tư, chuyên gia và thị trường.

Học sinh Trường THCS Ngô Sĩ Liên (phường Cửa Nam, Hà Nội) giới thiệu về dự án. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Các bộ, ngành, địa phương thực hiện đồng bộ các giải pháp hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp, gắn với các nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực, đổi mới sáng tạo và yêu cầu phát triển của từng ngành, từng địa phương. Đồng thời, tạo điều kiện, giao nhiệm vụ để học sinh, sinh viên được tiếp cận thực tiễn, tham gia giải quyết các bài toán của ngành, của địa phương và của cộng đồng.

Các cơ sở giáo dục phổ thông, các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp chủ động hơn nữa trong việc tổ chức triển khai hoạt động hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp; gắn với đào tạo, trải nghiệm, hướng nghiệp; hình thành tư duy sáng tạo, tinh thần chủ động, kỹ năng nền tảng và định hướng nghề nghiệp phù hợp...

Nhấn mạnh Ngày hội là cơ hội để học sinh, sinh viên thể hiện trí tuệ, khát vọng, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm của tuổi trẻ Việt Nam đối với đất nước, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chia sẻ: Điều quan trọng không chỉ là giải thưởng hay thứ hạng cuộc thi mà là quá trình các em được trưởng thành, tích lũy tri thức, khẳng định bản thân, nuôi dưỡng hoài bão cống hiến cho đất nước. Khởi nghiệp không bắt đầu từ những điều lớn lao mà bắt đầu từ việc biết quan sát thực tiễn, không ngừng học hỏi, chủ động hợp tác, dám thử nghiệm và kiên trì vượt qua khó khăn, thách thức.

Phó Thủ tướng mong muốn các em học sinh, sinh viên giữ vững tinh thần cầu tiến, không ngừng khát vọng vươn lên, dám nghĩ khác, dám làm mới; rèn luyện năng lực, thể chất, giữ vững kỷ luật, đề cao đạo đức, tôn trọng pháp luật và hướng tới tạo ra những giá trị tốt đẹp cho cộng đồng.

Tái cấu trúc lại triết lý giáo dục và đào tạo

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn phát biểu khai mạc. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết: Trên tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, Quyết định số 336/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình hỗ trợ học sinh sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035, Nghị quyết số 86/NQ-CP của Chính phủ về Chiến lược quốc gia khởi nghiệp sáng tạo, đã tạo nền tảng, động lực để chuyển đổi mô hình giáo dục từ tiếp cận tri thức sang kiến tạo tri thức; từ cung ứng đầu vào lao động sang trực tiếp tham gia vào tăng trưởng GDP quốc gia. Đây vừa là các định hướng lớn, vừa là yêu cầu cụ thể để tiếp tục triển khai Chương trình theo hướng gắn chặt hơn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp và thị trường; qua đó góp phần hình thành nguồn nhân lực có tư duy đổi mới sáng tạo, có năng lực khởi nghiệp và có khả năng tạo ra giá trị mới cho xã hội.

Theo Bộ trưởng, Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII năm nay được tổ chức không chỉ nhằm tiếp tục lan tỏa tinh thần khởi nghiệp, mà còn hướng tới mục tiêu cao hơn là nâng cao chất lượng, hiệu quả và chiều sâu của toàn bộ hệ sinh thái khởi nghiệp trong ngành Giáo dục.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cùng Học sinh Trường THCS Ngô Sĩ Liên (phường Cửa Nam, Hà Nội) trong không gian giới thiệu về dự án. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Bộ trưởng chia sẻ: Việc thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp không phải là tổ chức thêm một vài cuộc thi, mà là tái cấu trúc lại triết lý giáo dục và đào tạo. Chúng ta cần chuyển từ tư duy quản lý giáo dục, quản lý đào tạo sang quản trị hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhà trường phải là một nền tảng kết nối chặt chẽ giữa Nhà trường – Doanh nghiệp – Nhà nước. Các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải là những mắt xích trung tâm, là "hạ tầng chiến lược" nơi tri thức được tạo ra, thử nghiệm và thương mại hóa ngay trong lòng hệ thống.

Mỗi nhà giáo không chỉ là người truyền thụ kiến thức mà phải là những “tác nhân kinh tế tri thức”. Các thầy cô phải là người đồng hành, hướng dẫn học sinh, sinh viên biến các kết quả nghiên cứu thành các sản phẩm, dịch vụ thực tế.

“Đã đến lúc chúng ta phải thay đổi thước đo thành công. Thành công của một trường đại học, trường cao đẳng không chỉ là tỉ lệ sinh viên có việc làm đúng chuyên môn, mà là bao nhiêu sinh viên có khả năng trở thành những người “tạo việc làm” - những cá nhân có thể tự tạo ra giá trị mới và cơ hội cho người khác” - Bộ trưởng nhấn mạnh.

Với học sinh, sinh viên, Bộ trưởng nhắn nhủ: “Thầy mong các em hãy thay đổi định vị bản thân, đừng chỉ học để cầm tấm bằng đi tìm việc. Hãy học để có năng lực làm chủ, năng lực nhận diện cơ hội và bản lĩnh để khởi nghiệp. Đừng sợ thất bại. Trong khởi nghiệp, thất bại không phải là dấu chấm hết mà là một học phần bắt buộc của sự thành công. Điều quan trọng hơn giải thưởng ngày hôm nay chính là tư duy đổi mới, khả năng giải quyết vấn đề phức hợp và khát vọng cống hiến mà các em tích lũy được qua hành trình này”.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cùng Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn với học sinh dân tộc thiểu số về tham gia Ngày hội. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên năm nay thu hút khoảng 10.000 lượt học sinh, sinh viên, đại biểu và khách mời tham gia trong 3 ngày (17 - 19/4), với các hoạt động như: Lễ khai mạc; Hội nghị tuyên truyền, phổ biến và phát động triển khai Chương trình "Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035"; Diễn đàn truyền cảm hứng khởi nghiệp; Không gian trưng bày dự án; Hoạt động tư vấn chuyên sâu, kết nối đầu tư; Vòng chung kết Cuộc thi "Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp" lần thứ VIII.

Lễ bế mạc Ngày hội và trao giải Cuộc thi "Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp" lần thứ VIII sẽ được tổ chức vào chiều 19/4.

Việt Hà (TTXVN)