'Y tế cơ sở phải là nơi đưa tiến bộ y học đến gần dân nhất'

Trạm y tế phải biết làm thế nào để người dân được khỏe hơn

Sáng 28/8, tại Hội nghị Khoa học kỹ thuật lần thứ nhất năm 2026 của Trạm Y tế phường Linh Xuân với chủ đề "Vai trò của y tế cơ sở trong phòng bệnh và quản lý sức khỏe cộng đồng", các chuyên gia cho rằng trạm y tế không thể chỉ dừng ở vai trò khám chữa bệnh ban đầu mà phải trở thành nơi quản lý sức khỏe người dân một cách liên tục, chủ động và toàn diện.

BS.CKII Trần Thanh Sang - Giám đốc Trạm Y tế phường Linh Xuân cho biết, nếu bệnh viện là nơi điều trị những trường hợp nặng, ca bệnh khó thì y tế cơ sở là nơi gần dân nhất, hiểu dân nhất và đồng hành với người dân trong suốt quá trình chăm sóc sức khỏe.

TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM. Ảnh: P.Thương.

Theo bác sĩ Sang, y tế cơ sở không chỉ đảm nhiệm khám chữa bệnh ban đầu mà còn giữ vai trò quan trọng trong phòng bệnh, phát hiện sớm, quản lý bệnh mạn tính, chăm sóc người cao tuổi, tư vấn, giáo dục sức khỏe và theo dõi sức khỏe cộng đồng.

Việc nâng cao chất lượng y tế cơ sở không thể chỉ dựa vào đầu tư cơ sở vật chất hay trang thiết bị mà trước hết phải bắt đầu từ đội ngũ nhân lực, năng lực chuyên môn, tinh thần học hỏi và khả năng ứng dụng khoa học vào thực tiễn.

TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM nhận định, TPHCM hiện đang đối mặt với sự chuyển dịch rõ rệt của mô hình bệnh tật, từ các bệnh truyền nhiễm sang bệnh mạn tính không lây nhiễm, cùng với tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh. Thực tế này đặt lên vai y tế cơ sở một trách nhiệm ngày càng lớn.

"Chúng ta không thể chỉ thụ động chờ người dân mắc bệnh rồi đến điều trị. Y tế cơ sở phải chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang quản lý sức khỏe; từ điều trị sang dự phòng; từ tập trung vào từng bệnh đơn lẻ sang quan tâm đến cả cá nhân, gia đình và cộng đồng", Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM nói.

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, y tế cơ sở không phải chỉ là nơi thực hiện những kỹ thuật đơn giản mà phải là nơi đưa các tiến bộ của y học đến gần người dân nhất và sớm nhất. Để làm được điều đó, nghiên cứu khoa học tại tuyến cơ sở cần xuất phát từ những vấn đề thực tế của địa bàn, khảo sát bằng số liệu thực, đề xuất giải pháp và đánh giá hiệu quả sau can thiệp.

Theo ông Châu, một trạm y tế mạnh không nhất thiết được đánh giá bằng số lượng người đến khám mỗi ngày, mà quan trọng hơn là khả năng nhận diện được cộng đồng đang có vấn đề sức khỏe gì, ai đang có nguy cơ, ai cần được theo dõi, quản lý và can thiệp sớm.

"Quan trọng nhất là trạm y tế phải biết làm thế nào để người dân được khỏe hơn", ông Châu nhấn mạnh.

Muốn giữ người bệnh, trước hết phải tạo được niềm tin

Từ thực tế tại Trạm Y tế phường Linh Xuân, BS.CKII Trần Thanh Sang cho biết, nguồn nhân lực và cơ sở vật chất hiện tại của trạm cơ bản đáp ứng yêu cầu hoạt động theo mô hình mới. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không chỉ về trang thiết bị mà là thay đổi cách nhìn của người dân đối với trạm y tế.

Đội khám sức khỏe lưu động của Trạm Y tế phường Linh Xuân tới khám sức khỏe cho người dân tại nhà. Ảnh: Trạm Y tế phường Linh Xuân cung cấp. 

Trước đây, nhiều người vẫn nghĩ trạm y tế chủ yếu là nơi tiêm chủng, phòng bệnh hoặc sơ cứu các trường hợp đơn giản. Trong khi đó, yêu cầu hiện nay đòi hỏi trạm phải làm nhiều hơn, từ khám chữa bệnh ban đầu đến quản lý sức khỏe và theo dõi bệnh mạn tính.

BS.CKII Trần Thanh Sang nhấn mạnh: "Điều quan trọng đầu tiên là phải tạo được niềm tin của người dân đối với trạm y tế".

Giám đốc Trạm Y tế phường Linh Xuân cho rằng, chủ trương tăng cường kết nối giữa bệnh viện và trạm y tế có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh hiện nay. Sự hỗ trợ của bệnh viện tuyến trên không chỉ giúp nâng cao năng lực điều trị mà còn hỗ trợ về quản trị, tổ chức hoạt động, đào tạo và chuyển giao chuyên môn.

Nếu có sự đồng hành thường xuyên của các bệnh viện, trạm y tế sẽ tự tin hơn trong việc tiếp nhận, điều trị và quản lý người bệnh tại tuyến cơ sở, qua đó hạn chế những trường hợp phải chuyển lên tuyến trên không cần thiết.

Bác sĩ Sang cũng nhấn mạnh, để y tế cơ sở thực sự phát huy vai trò cần có sự tham gia của cả hệ thống chính trị, từ Đảng ủy, UBND địa phương, các ban ngành, đoàn thể đến các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập trên địa bàn. Khi hệ thống cùng phối hợp, trạm y tế mới có thể phát huy hết vai trò, thực hiện tốt nhiệm vụ khám chữa bệnh ban đầu, phòng bệnh, quản lý sức khỏe và chăm sóc người dân ngay tại cộng đồng.

Nam Thương