Xung đột Mỹ-Iran giúp các nước xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch châu Phi hưởng lợi

Cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran và sự gián đoạn hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz đã gây biến động mạnh trên thị trường năng lượng toàn cầu, song những diễn biến này lại giúp các nước xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch ở châu Phi thu thêm hàng chục tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 3-8/2026, trong đó Nigeria, Angola, Libya và Algeria là những quốc gia hưởng lợi lớn nhất.

Theo nghiên cứu vừa công bố của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA), 9 quốc gia xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch của châu Phi đã thu thêm tổng cộng 21,6 tỷ USD so với mức thu dự kiến dựa trên giá hợp đồng giao hàng kỳ hạn trước khi xung đột xảy ra.

Khoảng 18,1 tỷ USD, tương đương gần 84% tổng số doanh thu tăng thêm, là của Nigeria, Angola, Libya và Algeria. Nigeria chiếm nhiều nhất với khoảng 7,5 tỷ USD.

Trên phạm vi toàn cầu, trong giai đoạn từ tháng 3-8/2026, các nước nhập khẩu năng lượng đã phải chi thêm khoảng 330 tỷ USD để mua dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) vận chuyển bằng đường biển so với dự báo trước xung đột. Riêng dầu thô chiếm 164,1 tỷ USD trong khoản chi phí phát sinh này.

Giá dầu Brent trung bình vào khoảng 93 USD/thùng, cao hơn đáng kể so với mức 69 USD/thùng được dự báo trước xung đột, tương đương mức chênh lệch khoảng 35%. Thị trường khí đốt cũng chịu tác động mạnh. Giá LNG tại khu vực Đại Tây Dương trung bình là 16,99 USD/MMBtu, so với mức dự báo 10,65 USD/MMBtu trước xung đột, tăng gần 60%. Giá dầu diesel tăng khoảng 59%.

CREA đánh giá đây là cú sốc dầu mỏ kéo dài nghiêm trọng nhất kể từ Chiến tranh vùng Vịnh năm 1990.

Đối với Algeria, tác động tích cực của giá năng lượng tăng được thể hiện trong nhiều phân khúc, bởi nước này vừa xuất khẩu dầu mỏ, sản phẩm dầu mỏ, vừa xuất khẩu khí đốt qua đường ống và LNG bằng đường biển.

Tuy nhiên, CREA lưu ý nghiên cứu chỉ tính toán doanh thu từ nhiên liệu hóa thạch vận chuyển bằng đường biển. Do hạn chế về dữ liệu, khí đốt xuất khẩu qua đường ống không được đưa vào tính toán.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với Algeria, bởi nước này có hệ thống đường ống kết nối trực tiếp với thị trường châu Âu. Do đó, mức doanh thu tăng thêm thực tế của Algeria từ giá khí đốt cao hơn có thể lớn hơn con số được phản ánh trong nghiên cứu của CREA.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng khí đốt tự nhiên của Algeria đạt 54,01 tỷ m³, tăng 4,2% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng lượng khí đốt xuất khẩu qua đường ống và dưới dạng LNG đạt khoảng 23,97 tỷ m³, tăng 2,4%. Trong đó, xuất khẩu qua đường ống đạt khoảng 17,87 tỷ m³, trong khi xuất khẩu LNG đạt 4,47 triệu tấn. Khối lượng LNG giảm 6,5%, chủ yếu do hoạt động bảo dưỡng.

Biến động tại eo biển Hormuz một lần nữa cho thấy mức độ dễ tổn thương của thị trường năng lượng toàn cầu trước các cuộc khủng hoảng địa chính trị tại những khu vực sản xuất và tuyến vận chuyển dầu khí chiến lược.

Đối với Algeria, cuộc khủng hoảng cũng làm nổi bật lợi thế từ hệ thống hạ tầng khí đốt kết nối trực tiếp với châu Âu, bên cạnh năng lực xuất khẩu LNG bằng đường biển./.

(TTXVN/Vietnam+)