Xứng đáng với 8 chữ vàng 'Xuất kích, xung phong, băng đồng, diệt gọn'

“QUẢ ĐẤM CHỦ LỰC” VƯỢT TRƯỜNG SƠN

Sau năm 1963, trước thất bại không tránh khỏi của “Chiến tranh đặc biệt”, đế quốc Mỹ ráo riết thực hiện âm mưu đưa quân Mỹ vào xâm lược Việt Nam.

Cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 502, Trung đoàn 320, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Tháp giúp Nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai xã Ba Sao và các địa bàn bị ảnh hưởng do trận dông lốc xảy ra vào tháng 7-2025. Ảnh: THANH LÂM

Cách mạng miền Nam cần có “quả đấm” của bộ đội chủ lực để thực hiện những đòn tiêu diệt lớn dành cho quân địch.

Đáp ứng yêu cầu ấy, Trung đoàn 320 được thành lập vào ngày 20-3-1964, để cùng với Trung đoàn 33 là 2 trung đoàn chủ lực đủ quân đầu tiên của Quân đội ta vào chiến đấu ở chiến trường Tây Nguyên năm 1964.

Sau Tết Giáp Thìn năm 1964, thực hiện mệnh lệnh của Bộ Tổng Tham mưu, các Sư đoàn 308, 304 và Lữ đoàn 350 chọn lựa cán bộ, chiến sĩ của mình tổ chức ra những tiểu đoàn bộ binh tương ứng (d334, d966, d635); những đơn vị khác thì điều động, thành lập các đại đội: Trinh sát, công binh, thông tin, ĐKZ, súng máy cao xạ 12,7 mm; sau đó chuyển giao tất cả cho Trung đoàn 320.

Cuối năm 1963, để tăng cường bộ đội chủ lực cho chiến trường Tây Nguyên, ngày 20-3-1964, tại Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Đông (nay là TP. Hà Nội), Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Trung đoàn 320 (nay là Trung đoàn 320, thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Tháp).

Trong suốt chặng đường 62 năm chiến đấu, xây dựng và trưởng thành, bước chân của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 320 đã trải khắp các chiến trường từ Tây Nguyên, miền Đông Nam bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và làm nhiệm vụ quốc tế giúp nước bạn Campuchia.

Trung đoàn được Bộ Tư lệnh Quân khu 8 (cũ) tặng 8 chữ vàng “Xuất kích, xung phong, băng đồng, diệt gọn”. Với những chiến công và thành tích xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, Trung đoàn 320 và hai đại đội được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Chính vì vậy, Trung đoàn kế thừa truyền thống của Bộ đội Cụ Hồ từ nhiều đơn vị, khi vào chiến trường, lại có sự lãnh đạo của Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên, Quân khu 7, Phân khu 23; Tỉnh ủy và Bộ Chỉ huy Quân sự các tỉnh: Long An, Đồng Tháp; Đảng ủy và Chỉ huy Sư đoàn 8, Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu 8 và Quân khu 9; sự giúp đỡ của Nhân dân các địa phương mà Trung đoàn trải qua.

Ban Chỉ huy Trung đoàn khi thành lập gồm: Trung đoàn trưởng, Thiếu tá Đồng Sỹ Phiên (nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 36, Sư đoàn 308); Chính ủy, Trung tá Bùi Dư; Tham mưu trưởng, Đại úy Lê Thị; Chủ nhiệm Chính trị, Đại úy Vũ Đình Chính; Chủ nhiệm Hậu cần, Đại úy Trần Xuân Phố. Phương châm, tư tưởng chỉ đạo xây dựng Trung đoàn được quán triệt ngay từ đầu là: “Vững về chính trị tư tưởng.

Mạnh về kỹ thuật, chiến thuật. Nghiêm về kỷ luật. Bền về sức khỏe” (cán bộ thường nói tắt là: “Vững - Mạnh - Nghiêm - Bền”. Tất cả cán bộ, chiến sĩ phải luôn nâng cao ý thức trách nhiệm chính trị, đề cao cảnh giác, tuyệt đối giữ bí mật; xây dựng ý chí quyết chiến, quyết thắng đế quốc Mỹ xâm lược và bè lũ tay sai.

Chương trình huấn luyện quân sự của Trung đoàn so với trước đó cũng có một số mục khác biệt.

Đó là tiến hành gấp rút theo yêu cầu của chiến trường miền Nam. Lấy đối tượng tác chiến là quân viễn chinh Mỹ có trang bị hiện đại và có sức cơ động cao.

Không học các chiến thuật tiến công và phòng ngự trận địa theo cách đánh của quân đội chính quy mà lấy chiến thuật truyền thống: Phục kích, tập kích, vận động tiến công, công kiên làm trung tâm.

Sau huấn luyện cơ bản, từng đơn vị diễn tập thực binh; yêu cầu thành thạo kỹ thuật chiến đấu cơ bản, nhất là kỹ thuật bắn súng và sử dụng bộc phá tạo cửa mở.

Do những năm hòa bình, bộ đội chủ lực miền Bắc được huấn luyện kỹ thuật, chiến thuật cá nhân và phân đội nhỏ rất cơ bản; hầu hết cán bộ từ cấp đại đội trở lên đều trải qua cuộc kháng chiến chống Pháp nên khi chuyển sang học các chiến thuật truyền thống, bộ đội tiếp thu khá nhanh.

Cuối giai đoạn huấn luyện, Trung đoàn trưởng Đồng Sỹ Phiên vì tuổi cao, vết thương cũ tái phát nên đành phải trở lại Trung đoàn 36. Đến tháng 4-1965, sau khi Trung đoàn tới Kon Tum, chuẩn bị vào Pleiku, cấp trên mới bổ nhiệm đồng chí Tô Đình Khản làm Trung đoàn trưởng.

“NHẰM PHÍA ĐỊCH LÊN ĐƯỜNG XỐC TỚI”

Khoảng 17 giờ ngày 16-8-1964, Trung đoàn bắt đầu rời Xuân Mai. Suốt 3 tháng vượt Trường Sơn gian nan ấy, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 320 đã đúc kết những vần điệu mộc mạc thành một “Triết lý hành quân đường dài”: “Nhằm phía địch lên đường xốc tới/ Níu cành cây vượt dốc tiến lên/ Đầu người dưới, cuối người trên/ Ta vượt được dốc là lên cổng trời/ Khắc đi khắc đến”.

Cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 502, Trung đoàn 320, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Tháp dọn dẹp cây xanh bị ngã đổ trên đường tỉnh 846, đoạn qua Ấp 3, xã Ba Sao. Ảnh: THANH LÂM

Từ giữa năm 1968, Trung đoàn vào miền Đông Nam bộ, Long An, Đồng Tháp Mười tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Chuẩn bị Chiến dịch mùa khô năm 1974 - 1975, Bộ Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam quyết định cho Quân khu 8 được thành lập sư đoàn chủ lực đầu tiên của khu Trung Nam bộ, lấy phiên hiệu là Sư đoàn Bộ binh 8.

Năm 1972, Trung đoàn 320 vào chiến trường Quân khu và đã lập được nhiều thành tích qua các trận chiến đấu trước đó và nằm trong đội hình của Sư đoàn bộ binh 8 Quân khu 8.

Trung đoàn 320 vừa mới được bổ sung quân số (có khoảng 550 đồng chí) tổ chức biên chế đã được kiện toàn có 3 tiểu đoàn bộ binh: 1, 2, 3 và các đại đội binh chủng trực thuộc (đại đội cối 82 mm, 3 khẩu. Đại đội SMCX 12,7 mm, 3 khẩu. Đại đội ĐKZ, 2 khẩu).

Chiến sĩ tuy mới, nhưng được huấn luyện cơ bản từ miền Bắc, có một thời gian nghỉ để củng cố, huấn luyện bổ sung, hầu hết cán bộ từ tiểu đội trưởng đến tiểu đoàn đã được dự các lớp tập huấn (quân sự và chính trị) do trung đoàn, sư đoàn và Quân khu mở.

Cán bộ cũ quen thuộc với địa hình, nắm được quy luật và thủ đoạn hoạt động của từng đối tượng địch, có kinh nghiệm chiến đấu ở chiến trường đồng bằng, sẵn sàng nhận nhiệm vụ chiến đấu lập công.

Đầu năm 1975, Sư đoàn Bộ binh 8 được lệnh hành quân chuyển hướng về hoạt động trên chiến trường tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Đồng Tháp).

Sau khi nghiên cứu địa hình, Sư đoàn được lệnh tấn công chi khu Ngã Sáu.

Nhiệm vụ được giao cho Trung đoàn 24 có sở trường đánh công kiên, Trung đoàn 320 lập trận địa phục kích trên cánh đồng Bằng Lăng nhằm tiêu diệt quân tiếp viện, Trung đoàn 207 đứng chân trên kinh Nguyễn Văn Tiếp B làm đội dự bị.

Lần đầu tiên trong lịch sử chống Pháp và chống Mỹ ở Quân khu 8 ra quân công đồn tiêu diệt địch cấp tiểu đoàn, thu toàn bộ vũ khí, trong đó có 2 khẩu pháo 105 mm và 1 hầm đạn pháo.

Trung đoàn 320 có sở trường vận động chiến đấu, thực hành trận đánh then chốt thứ 2, phục kích tiêu diệt gọn 1 tiểu đoàn chủ lực đối phương trên cánh đồng Bằng Lăng.

Trung đoàn 320 qua trận đánh đã nâng cao một cách toàn diện về trình độ chỉ huy, tác chiến của cán bộ và chiến sĩ, vì đây là một trong những trận đánh tập trung quy mô cấp trung đoàn và tiêu diệt gọn ở chiến trường sông nước kể từ khi đơn vị về chiến trường Khu 8.

Sau khi đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (ngày 20-10-1976), Trung đoàn làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới phía Tây Nam rồi làm nhiệm vụ quốc tế trên đất Campuchia... và mãi mãi vang danh trung đoàn “Trung dũng - Bất khuất - Đoàn kết - Chiến thắng”.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, Trung đoàn 320 được điều về tỉnh Đồng Tháp hỗ trợ lực lượng của tỉnh giải phóng những nơi địch đánh chiếm, sau đó về huyện Hồng Ngự bảo vệ tuyến biên giới và làm nhiệm vụ quốc tế giúp nước bạn Campuchia.

Năm 1986, Trung đoàn giải thể, đến tháng 12-1989, Trung đoàn 320 được thành lập lại, trực thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Tháp với nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, huấn luyện các đối tượng.

Nối tiếp truyền thống trong chiến đấu, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn luôn đoàn kết, phấn đấu hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, là lá cờ đầu trong Phong trào Thi đua Quyết thắng của Lực lượng vũ trang tỉnh Đồng Tháp.

Chiến sĩ Trung đoàn 320 tiếp tục lập nên những chiến công mới, thành tích mới trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Quyết tâm xây dựng đơn vị vững mạnh về mọi mặt, sẵn sàng chiến đấu cao, xứng đáng với các thế hệ cha anh đi trước đã dày công vun đắp cùng sự tin yêu, quý mến của cấp ủy đảng, chính quyền và Nhân dân.

HỒNG LÊ

(tổng hợp)