Xuất khẩu Việt Nam: Động lực tăng trưởng bền vững mới

Xuất khẩu qua nền tảng thương mại điện tử tăng trưởng ấn tượng

Theo Báo cáo Chỉ số thương mại điện tử Việt Nam 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2024 ước đạt 32 tỷ USD, tăng trưởng khoảng 27%. Trong đó, riêng lĩnh vực bán lẻ trực tuyến đạt 22,5 tỷ USD, tăng 30% so với năm trước. Tỷ trọng thương mại điện tử trong tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đã tăng lên khoảng 12%, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của kênh mua sắm trực tuyến trong nền kinh tế.

Đáng chú ý, thương mại điện tử xuyên biên giới ghi nhận bước phát triển tích cực với kim ngạch xuất khẩu trực tuyến đạt khoảng 1,7 tỷ USD. Đây không chỉ là con số tăng trưởng về lượng, mà còn phản ánh sự chuyển dịch về chất trong hoạt động xuất khẩu.

Cùng với đó, dữ liệu từ thị trường cho thấy một xu hướng đáng lưu ý: Tổng giá trị giao dịch trên các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt khoảng 429,7 nghìn tỷ đồng trong năm 2025, tăng gần 35% so với năm trước. Tuy nhiên, số lượng gian hàng lại giảm hơn 7%, cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn sàng lọc mạnh mẽ, chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu.

Doanh nghiệp trước “cơ hội vàng” từ thị trường toàn cầu

Theo ông Trần Văn Trọng, Tổng Thư ký Hiệp hội thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam. Đại diện VECOM nhận định: “Việt Nam là quốc gia có nguồn hàng hóa phong phú, chất lượng ngày càng được nâng cao, với nhiều sản phẩm đặc trưng theo vùng miền. Đây là lợi thế quan trọng để doanh nghiệp khai thác hiệu quả các kênh thương mại điện tử quốc tế”.

Bạn trẻ livestream giới thiệu sản phẩm muối cua và bán hàng trực tuyến qua kênh thương mại điện tử.

Thực tế cho thấy, ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam tham gia các nền tảng toàn cầu như Amazon, với tốc độ tăng trưởng nhanh trong những năm gần đây. Đồng thời, doanh nghiệp cũng đã chú trọng hơn đến việc ứng dụng công nghệ số, phát triển sản phẩm và hướng tới thị trường xuất khẩu.

Đáng chú ý, theo ông Trần Văn Trọng, nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành yếu tố quyết định. “Đây có thể xem là một trong những "sản phẩm" quan trọng nhất của doanh nghiệp hiện nay. Nếu giải quyết tốt bài toán nhân lực, không chỉ doanh nghiệp lớn mà cả doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ cũng có thể tận dụng cơ hội từ thương mại điện tử xuyên biên giới”, ông nhấn mạnh.

Ở góc độ quốc tế, bà Virginia Foote, đại diện AmCham tại Hà Nội, đánh giá thương mại điện tử Việt Nam đã có bước phát triển ấn tượng, đặc biệt sau đại dịch Covid 19. Theo bà, mô hình kinh doanh trực tiếp tới người tiêu dùng thông qua thương mại điện tử đang giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận hiệu quả thị trường quốc tế, nhất là người tiêu dùng Mỹ. Tuy nhiên, bà cũng lưu ý những thách thức về chính sách thuế, quy định nhập khẩu và sự phức tạp của chuỗi cung ứng. “Yếu tố cốt lõi để xây dựng thương hiệu vẫn là độ tin cậy của sản phẩm, sự minh bạch về chất lượng, cùng với năng lực logistics và tốc độ giao hàng”, bà nhấn mạnh.

Doanh nghiệp xuất khẩu vẫn còn gặp nhiều thách thức

Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), để tận dụng hiệu quả thương mại điện tử xuyên biên giới, doanh nghiệp cần tập trung vào ba yếu tố then chốt. Thứ nhất là khả năng tiếp cận và khai thác các sàn thương mại điện tử. Thứ hai là năng lực vận hành trong môi trường số, bao gồm quản trị dữ liệu, marketing trực tuyến và chăm sóc khách hàng. Thứ ba là các vấn đề liên quan đến thanh toán và logistics. Ông nhấn mạnh mặc dù thương mại điện tử giúp rút ngắn khoảng cách giao dịch, nhưng hàng hóa vẫn cần được vận chuyển thực tế. Nếu chi phí logistics cao hoặc thời gian giao hàng kéo dài, lợi thế cạnh tranh sẽ bị suy giảm đáng kể.

Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), nếu chi phí logistics cao hoặc thời gian giao hàng kéo dài, lợi thế cạnh tranh sẽ bị suy giảm đáng kể. (Ảnh: Đỗ Bảo)

Cùng quan điểm, ông Sam Charlton, Giám đốc khu vực châu Á Thái Bình Dương của Access Partnership, cho biết chi phí logistics, kho bãi và vận chuyển hiện vẫn là rào cản lớn đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bên cạnh đó, sự phức tạp của các quy định tại thị trường xuất khẩu cũng khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tuân thủ.

Tuy vậy, nghiên cứu cho thấy xuất khẩu thông qua thương mại điện tử có tốc độ tăng trưởng cao hơn từ 2 đến 5 lần so với phương thức truyền thống, đặc biệt trong các ngành như nội thất và thời trang. Điều này cho thấy thương mại điện tử không chỉ là kênh bán hàng, mà còn là công cụ nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hoàn thiện chính sách, hướng tới phát triển bền vững

Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện thể chế và chính sách được xem là yếu tố then chốt. Theo ông Trần Văn Trọng, Nhà nước đang xây dựng Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026 đến 2030, nhằm thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm qua các nền tảng số. “Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc ban hành chính sách mà còn ở khâu thực thi. Cần tiếp tục cải thiện môi trường pháp lý, đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ công và giảm chi phí”, ông nhấn mạnh.

Xuất khẩu thông qua thương mại điện tử có tốc độ tăng trưởng cao hơn từ 2 đến 5 lần so với phương thức truyền thống.

Thực tế cho thấy, thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với sự sàng lọc mạnh mẽ và yêu cầu ngày càng cao về tính chuyên nghiệp, minh bạch và tuân thủ pháp luật. Dự báo năm 2026 sẽ là năm bản lề, đặt nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn.

Trong bức tranh đó, thương mại điện tử xuyên biên giới không chỉ là xu hướng, mà đang trở thành một chiến lược quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường, nâng cao giá trị gia tăng và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Đỗ Đức Bảo