Xuất khẩu tỷ USD, ngành dừa vẫn 'gặp khó' cuộc đua giá trị

Dù đạt kim ngạch xuất khẩu hơn 1,1 tỷ USD mỗi năm, ngành dừa Việt Nam vẫn chưa tạo được bước đột phá về vị thế trên thị trường quốc tế.

Ngay tại Trung Quốc - thị trường tiêu thụ dừa lớn nhất thế giới với khoảng 1,1 triệu tấn nhập khẩu trong năm 2025, dừa Việt mới chỉ chiếm khoảng 8% thị phần, thấp hơn đáng kể so với Indonesia và Thái Lan.

Ngành dừa Việt Nam vẫn gặp những khó khăn. (Ảnh minh họa).

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất nằm ở chất lượng sản phẩm thiếu ổn định. Tại nhiều vùng trồng, dừa lấy dầu và dừa uống nước được canh tác xen kẽ, dẫn đến thụ phấn chéo, làm giảm độ thuần giống và khiến chất lượng trái không đồng đều.

Khi khâu sản xuất đầu vào chưa được chuẩn hóa, việc đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc, đồng nhất chất lượng và an toàn thực phẩm ở thị trường nhập khẩu trở nên khó khăn.

Bên cạnh đó, mô hình sản xuất nhỏ lẻ, manh mún cũng là rào cản đáng kể. Phần lớn diện tích dừa hiện do các hộ nông dân quản lý, trong khi liên kết với doanh nghiệp và hợp tác xã còn lỏng lẻo. Điều này khiến việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn gặp nhiều trở ngại, kéo theo chi phí thu mua, phân loại tăng cao và chuỗi cung ứng thiếu ổn định.

Áp lực chi phí logistics cũng làm suy giảm sức cạnh tranh của sản phẩm. Dừa tươi có đặc thù nặng, chiếm nhiều diện tích container, khiến chi phí vận chuyển đến các thị trường xa như Mỹ hay châu Âu ở mức cao, từ đó bào mòn lợi thế về giá.

Đáng chú ý, dù có nhiều tiềm năng, tỷ lệ chế biến sâu của ngành dừa vẫn còn hạn chế. Phần lớn sản phẩm xuất khẩu dưới dạng thô hoặc sơ chế, trong khi các dòng sản phẩm giá trị gia tăng cao như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng hay nguyên liệu công nghiệp chưa được khai thác tương xứng.

Đây cũng là thực trạng chung của nhiều ngành nông sản Việt Nam, khi sản lượng xuất khẩu tăng nhưng giá trị gia tăng trên mỗi đơn vị sản phẩm vẫn còn khiêm tốn.

Lan Nhi