Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản: Hướng đến mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD

Quang cảnh buổi tọa đàm.

Đó là vấn đề được đặt ra tại tọa đàm: “Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?” do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức ngày 9/7.

Nhận diện thách thức

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, có nhiều khó khăn, thách thức và biến động khó lường cùng với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường, yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số, phát triển bền vững và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu đang đặt ra cả cơ hội lẫn thách thức không nhỏ đối với ngành nông nghiệp Việt Nam. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp đồng bộ, mang tính chiến lược và sự chung tay của Nhà nước, các cơ quan chức năng, doanh nghiệp, các hiệp hội ngành hàng và người sản xuất. Đây cũng chính là con đường để ngành nông, lâm, thủy sản phát triển bền vững trong dài hạn, cải thiện đời sống nhân dân và góp phần quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Tại cuộc tọa đàm, các chuyên gia, đại diện hiệp hội đều có chung quan điểm, xuất khẩu nông lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD vào năm 2027 là một mục tiêu thách thức nhưng chúng ta vẫn có thể đạt được nếu có những giải pháp đột phá. Muốn đột phá, trước hết phải thay đổi tư duy, chuyển sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, nâng giá trị và liên kết chuỗi giá trị. Không chỉ bán sản phẩm mà phải bán chất lượng, thương hiệu và sự tin cậy. Điều đó, nông dân, ngư dân không tự làm được, mà phải là một chuỗi của cả nền kinh tế.

Theo Chủ tịch Hiệp hội rau quả Việt Nam (Vinafruit) Nguyễn Thanh Bình, việc đặt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD vào năm 2027 là một kỳ vọng khá lớn. Hiện ngành rau, quả cũng như các ngành nông, lâm, thủy sản đang gặp một số khó khăn, “điểm nghẽn”. Việc kiểm dịch, kiểm nghiệm hàng nông sản xuất khẩu vẫn còn những tồn tại. Tuy nhiên, với tiềm năng, năng lực sản xuất và các thị trường xuất khẩu hiện nay, nếu chúng ta cố gắng sẽ có thể đạt được.

Ở góc độ ngành hàng thủy sản, ông Nguyễn Hoài Nam - Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho rằng, mục tiêu này “khá áp lực”. Chính phủ, các bộ, đặc biệt là Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần có những giải pháp cho mô hình tăng trưởng để đạt được con số đó. “Chúng tôi mong được tham gia vào quá trình thiết kế giải pháp hoặc góp ý cho giải pháp đó. Với mức tăng trưởng này, phải có một mô hình mới, một mô hình khác biệt. Nếu vẫn theo công thức hiện tại, chỉ xoay quanh mức tăng khoảng 15%-20% thì con số 100 tỷ USD của năm tới sẽ khá khó khăn” - ông Nam nói.

Mục tiêu 100 tỷ USD không phải ngoài tầm với của nông sản Việt

Chuyên gia kinh tế, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển Nông nghiệp, nông thôn Đặng Kim Sơn đánh giá, hơn 10 năm trước, xuất khẩu nông sản đạt 100 tỷ USD từng được coi là một “ước mơ”. Tuy nhiên, với tốc độ phát triển mạnh mẽ trong nhiều năm qua, nông nghiệp đã trở thành một trong những điểm sáng của nền kinh tế. Dù vậy, những hạn chế cố hữu như sản xuất nhỏ lẻ, manh mún cùng các rào cản kỹ thuật ngày càng cao từ thị trường quốc tế đang khiến đà tăng trưởng chậm lại. “Tôi tin tưởng rằng nếu chúng ta quyết tâm đổi mới một cách đột phá, thay đổi cách làm hoàn toàn khác biệt so với trước thì chúng ta sẽ đạt được mục tiêu này. 100 tỷ USD xuất khẩu không phải là ngoài tầm với của nông sản Việt Nam” - ông Sơn kỳ vọng.

Theo thống kê của ngành Hải quan, từ năm 2021 đến nay, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng bình quân khoảng 10-12%/năm. 6 tháng đầu năm, kim ngạch đạt khoảng 35,88 tỷ USD. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đã chậm lại, chỉ tăng khoảng 6% so với cùng kỳ năm 2025.

Phó Cục trưởng Cục Hải quan (Bộ Tài chính) Âu Anh Tuấn cho biết, đánh giá của cơ quan Hải quan, thời gian tới, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam dự báo vẫn tăng trưởng, nhưng tốc độ sẽ chậm lại do chịu tác động của nhiều yếu tố. Đặc biệt là các yếu tố bên ngoài như tăng trưởng toàn cầu chậm, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, biến động tỷ giá và chi phí logistics. Đây là những yếu tố ảnh hưởng khá lớn đến ngành xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Bên cạnh đó, các rào cản từ thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe hơn, nhất là về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và giảm phát thải...

Đối với mục tiêu đạt kim ngạch 100 tỷ USD vào năm 2027, theo đánh giá của cơ quan Hải quan, đây là thách thức rất lớn. Nếu năm nay dự kiến đạt khoảng 75 tỷ USD, thì sang năm đạt 100 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu phải tăng trên 15%. Đây là mục tiêu không dễ trong bối cảnh thị trường khó khăn hơn và cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, ngay từ đầu năm 2026, nhiều giải pháp đã được triển khai như cắt giảm thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh chuyển đổi số. Những giải pháp này sẽ hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu nói chung, cũng như xuất khẩu nông, lâm, thủy sản nói riêng.

Tại buổi tọa đàm, các chuyên gia cùng có chung đánh giá, mục tiêu này tuy thách thức, nhưng cũng là mục tiêu để phấn đấu. Và để đạt được cần có sự phối hợp của các bộ, ngành, đặc biệt là sự chủ động từ phía doanh nghiệp. Khi các bộ, ngành và cộng đồng doanh nghiệp cùng vào cuộc, mục tiêu đó mới có khả năng đạt được.

Nêu quan điểm, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, TS Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh: Việt Nam chỉ có thể nâng cao giá trị xuất khẩu khi chuyển đổi từ mô hình sản xuất nông nghiệp sang mô hình kinh tế nông nghiệp, trong đó chú trọng gia tăng giá trị sản phẩm và xây dựng các chuỗi giá trị liên kết đồng bộ. Khi đó, sản phẩm nông nghiệp không chỉ được bán dưới dạng hàng hóa đơn thuần mà còn cần gắn với thương hiệu, câu chuyện sản phẩm và niềm tin của người tiêu dùng.

T.Xuân