Xu hướng 'không thể đi du lịch mà thiếu ChatGPT'

Một chuyến du lịch từng bắt đầu bằng việc mở cùng lúc nhiều tab: tìm khách sạn trên Booking.com, kiểm tra lộ trình trên Google Maps, lướt Instagram để tìm cảm hứng. Nhưng ngày càng nhiều người dừng lại ở ChatGPT, nơi họ có thể nhận được một lịch trình hoàn chỉnh chỉ sau vài giây.

Không chỉ là tiết kiệm thời gian, AI đang thay đổi cách con người đưa ra quyết định. Thay vì tự tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn, du khách bắt đầu dựa vào một công cụ có thể hiểu ngữ cảnh, đưa ra gợi ý và điều chỉnh theo nhu cầu cá nhân.

Đối với nhiều người, việc lên kế hoạch bằng AI nhanh hơn, cá nhân hóa hơn và giàu tính tương tác hơn. Ảnh: Unsplash

Theo một nghiên cứu vừa được công bố của RMIT University Vietnam, hành vi này phản ánh một sự chuyển dịch rõ rệt: từ tìm kiếm thông tin sang ra quyết định với sự hỗ trợ của AI. Du khách không còn chỉ tiếp cận dữ liệu, mà đang “đồng sáng tạo” chuyến đi của mình cùng công nghệ.

AI - “lối tắt” để ra quyết định

Theo TS Alrence Halibas, giảng viên cấp cao ngành Digital Marketing tại RMIT University Vietnam và là tác giả chính của bài báo khoa học “I can’t travel without ChatGPT: Trends, insights, and future research directions of Gen AI in travel planning” (tạm dịch: Không thể đi du lịch mà thiếu ChatGPT: Xu hướng, hiểu biết và hướng nghiên cứu tiếp theo cho ứng dụng AI tạo sinh trong lên kế hoạch du lịch), sự xuất hiện của AI trong du lịch đánh dấu một thay đổi căn bản trong hành vi người tiêu dùng.

“Đang có sự chuyển dịch từ thói quen lên kế hoạch dựa trên tìm kiếm thông tin sang ra quyết định với sự hỗ trợ của AI. Du khách không chỉ tiếp cận thông tin mà còn đang đồng sáng tạo chuyến đi của mình cùng AI”, bà cho biết trong thông tin chia sẻ với Một Thế Giới.

Tại Việt Nam, nơi mức độ tiếp cận công nghệ số cao và người tiêu dùng Gen Z rất thành thạo công nghệ, các công cụ AI đang nhanh chóng thâm nhập vào quá trình ra quyết định du lịch. Từ những chuyến đi ngắn cuối tuần đến các hành trình khám phá nước ngoài, người trẻ sử dụng AI để tạo lịch trình, so sánh lựa chọn và tìm kiếm những trải nghiệm phù hợp với sở thích cá nhân.

Nhóm nghiên cứu (từ trái qua phải, trên xuống dưới) gồm: Tiến sĩ Alrence Halibas, Tiến sĩ Timothy McBush Hiele, Tiến sĩ Justin Matthew Pang và Tiến sĩ Stanley Teck Lee Yap. Ảnh: RMIT University Vietnam

Nghiên cứu của RMIT cho thấy AI tạo sinh giúp tăng mức độ cá nhân hóa trong việc lập kế hoạch du lịch, rút ngắn thời gian ra quyết định, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thông tin với nhiều ngôn ngữ và bối cảnh khác nhau.

Theo TS Timothy McBush Hiele, giảng viên ngành Kinh doanh và Công nghệ, những lợi ích này đặc biệt hấp dẫn với người trẻ. “Gen Z mong muốn có được trải nghiệm tức thời, cá nhân hóa và liền mạch. AI đáp ứng rất sát những kỳ vọng đó, nên việc họ sử dụng AI để lên kế hoạch du lịch là điều tự nhiên”, ông nói.

ChatGPT tiện lợi, nhưng không phải lúc nào cũng đáng tin

Dù AI mang lại nhiều lợi ích, nghiên cứu của RMIT cũng chỉ ra rằng niềm tin, quyền riêng tư và độ chính xác vẫn là những mối quan ngại lớn. Du khách tìm đến AI vì sự tiện lợi, nhưng họ vẫn thận trọng trước nguy cơ thông tin sai lệch và cách dữ liệu được khai thác.

Rủi ro từ thông tin không chính xác đặt ra nhiều hệ quả đối với các công ty lữ hành. Khi các gợi ý do AI đưa ra không đúng, chẳng hạn như giờ mở cửa chưa được cập nhật hoặc mô tả dễ gây hiểu nhầm, du khách thường không đổ lỗi cho công nghệ. Ngay cả khi thông tin đến từ AI, sự thất vọng vẫn có thể hướng về doanh nghiệp hoặc điểm đến.

“Niềm tin quyết định việc du khách có tiếp tục sử dụng AI hay không. Khi các gợi ý từ AI bị xem là kém tin cậy, khoảng cách giữa kỳ vọng của du khách và trải nghiệm du lịch thực tế sẽ rất khó kiểm soát”, TS Stanley Teck Lee Yap, Phó chủ nhiệm nhóm ngành Cử nhân Kinh doanh, nhận định.

Giờ đây, ChatGPT có thể giúp bạn lên kế hoạch, tìm kiếm giá rẻ . Ảnh: Kitty Nguyễn

Ở góc độ của một du khách ưa dịch chuyển và khám phá, chị Uyên Nguyễn, quản lý tại một tập đoàn truyền thông Nhật ở Việt Nam, chia sẻ với Một Thế Giới chị chủ động sử dụng các công cụ AI như ChatGPT và Google Gemini trong quá trình lên kế hoạch. Theo chị, AI giúp hình thành ý tưởng ban đầu, xây dựng khung hành trình và ước tính chi phí tổng thể cho chuyến đi một cách nhanh chóng.

Tuy nhiên, chị không phụ thuộc hoàn toàn vào các gợi ý này mà chỉ chọn lọc những phần phù hợp. Từ đó, chị kết hợp thêm kinh nghiệm cá nhân và hiểu biết thực tế để hoàn thiện lịch trình chi tiết, đảm bảo vừa hợp lý về thời gian, vừa tối ưu chi phí. Cách làm này, theo chị, giúp quá trình chuẩn bị trở nên nhẹ nhàng hơn, đồng thời vẫn giữ được sự linh hoạt và chủ động trong mỗi chuyến đi.

Những báo cáo xu hướng gần đây từ Agoda cũng thấy, Gen Z thuộc nhóm sử dụng AI nhiều trong việc lên kế hoạch du lịch. Ảnh: Sam Nguyễn/Huỳnh Nguyễn Hoàng Linh

Công ty du lịch cần làm gì?

Các chuyên gia từ RMIT University Vietnam cho rằng AI không phải là yếu tố thay thế con người, mà là công cụ mở rộng khả năng phục vụ của ngành du lịch. Tuy nhiên, sự thay đổi trong hành vi người dùng buộc các doanh nghiệp du lịch và khách sạn phải điều chỉnh cách tiếp cận.

Trước hết là vấn đề dữ liệu. AI chỉ có thể đưa ra gợi ý chính xác nếu thông tin đầu vào rõ ràng và nhất quán. Những mô tả mâu thuẫn, chính sách lỗi thời hay ngôn ngữ quảng bá mơ hồ đều có thể dẫn đến việc AI tổng hợp sai lệch.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp ngày càng phải làm việc với những khách hàng đã có sẵn kỳ vọng cụ thể từ AI. Du khách có thể đến với một lịch trình “được thiết kế trước”, đòi hỏi nhân sự phải linh hoạt hơn trong việc tư vấn và điều chỉnh.

Trong bối cảnh AI có xu hướng chuẩn hóa lựa chọn, ưu tiên những điểm đến phổ biến và an toàn, yếu tố khác biệt trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Những trải nghiệm gắn với văn hóa địa phương, có bối cảnh rõ ràng và câu chuyện riêng sẽ có nhiều cơ hội được lựa chọn và ghi nhớ.

Ở góc độ doanh nghiệp lữ hành, ông Trần Trường, Giám đốc Công ty Du lịch Hay Tour chia sẻ với phóng viên Một Thế Giới, xu hướng du khách sử dụng AI để tự lên kế hoạch được xem là bước tiến tất yếu, mang lại nhiều giá trị tích cực. Nhờ khả năng tổng hợp dữ liệu nhanh, các công cụ như ChatGPT giúp người dùng tiết kiệm hàng giờ tìm kiếm, chỉ với vài câu lệnh đã có thể nắm thông tin điểm đến, thời tiết, giao thông và phác thảo lịch trình cơ bản. Điều này đặc biệt trao quyền cho nhóm du lịch tự túc, khi họ có thể chủ động và cá nhân hóa chuyến đi dễ dàng hơn.

Tuy vậy, dưới góc độ doanh nghiệp, theo ông Trần Trường, AI không phải đối thủ mà là “đòn bẩy”. Công nghệ có thể tạo ra một kế hoạch hợp lý, nhưng không thay thế được chiều sâu trải nghiệm, cảm xúc hay sự thấu hiểu mà con người mang lại. Vì thế, nhiều đơn vị đã chủ động ứng dụng AI để tối ưu vận hành và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Tương lai không phải AI thay thế con người, mà là AI làm việc cùng con người để nâng cao trải nghiệm du lịch. Ảnh: Airporttransportation

Khi du khách ngày càng “thông thái” hơn nhờ AI, ngành du lịch cũng buộc phải tự nâng cấp, hướng đến những trải nghiệm khác biệt và có giá trị thực sự.

Cuối cùng, theo nhìn nhận của TS Halibas trong nhóm nghiên cứu: “AI đang trở thành một yếu tố chi phối cách du khách hiểu và ra quyết định về thế giới xung quanh. Để tác động vào quá trình đó, các công ty du lịch cần làm cho sản phẩm và dịch vụ của họ rõ ràng, chính xác, khác biệt và có hướng dẫn đầy đủ”. Còn TS Justin Matthew Pang, Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Quản trị du lịch và khách sạn lại nhấn mạnh tầm quan trọng của sự cân bằng: “Tương lai không phải AI thay thế con người, mà là AI làm việc cùng con người để nâng cao trải nghiệm du lịch”.

Nhật Hạ