Xóa 'chợ cóc' trên địa bàn thành phố: Bảo đảm trật tự đô thị, xây dựng văn minh thương mại

“Chợ cóc” trong ngõ phố Hoàng Ngọc Phách.

Tại ngõ 3 phố Khuất Duy Tiến nhiều năm qua tồn tại một “chợ cóc”. Dù chính quyền địa phương đã nhiều lần “ra quân” nhưng chỉ được một thời gian “đâu lại hoàn đấy”. Vào mỗi buổi sáng, khu vực này trở nên nhộn nhịp với đủ loại mặt hàng, từ rau, củ, quả đến thịt, gia cầm, thủy hải sản… Dưới lòng đường, người dựng xe máy mua hàng, người dùng xe kéo đi chợ chen chúc chọn đồ, gây ùn tắc giao thông. Đáng nói, ngõ 3 nối từ phố Khuất Duy Tiến đến Nguyễn Quý Đức lại là tuyến đường chính để phụ huynh đưa con đến Trường Mầm non Thanh Xuân Bắc.

Tương tự, hàng loạt con ngõ khác trong nội đô cũng trong cảnh “nửa ngõ nửa chợ”, như ngõ 459 phố Bạch Mai, 37 phố Lê Thanh Nghị (phường Bạch Mai), ngõ 82 phố Kim Mã, ngõ 220 phố Đội Cấn, ngõ 55 phố Hoàng Hoa Thám (phường Ngọc Hà), ngõ 163 phố Thái Hà, ngõ 178 phố Tây Sơn (phường Đống Đa), ngõ 1194 đường Láng (phường Láng), ngõ 54 phố Ngọc Hồi (phường Hoàng Liệt), ngõ 90 phố Hoa Bằng, ngõ 37 phố Trần Quốc Hoàn (phường Cầu Giấy), ngõ 66 phố Kim Giang (phường Định Công), ngõ 143 phố Quan Hoa (phường Nghĩa Đô), ngõ 322 phố Mỹ Đình (phường Từ Liêm), ngõ 99/2 phố Ái Mộ (phường Bồ Đề)… Vào giờ cao điểm buổi sáng hoặc chiều tối, người bán người mua tập trung đông khiến các ngõ vốn đã hẹp lại càng chật chội.

Không chỉ lấn chiếm ngõ, tại các phố Bạch Đằng (phường Hồng Hà), phố Chính Kinh (phường Thanh Xuân), phố Nguyễn Thái Học (phường Hà Đông), phố Trần Quốc Vượng (phường Cầu Giấy), phố Hưng Thịnh (phường Yên Sở), đường Đỗ Xuân Hợp (phường Từ Liêm)…, hàng quán tràn ra mặt phố, khiến phố biến thành chợ. Giao thông tại những nơi này thường xuyên rơi vào tình trạng ùn tắc cục bộ. “Chợ cóc” còn tấn công lối đi chung, sân chơi các khu tập thể Giảng Võ, Thành Công, Nghĩa Tân, Kim Liên, Vĩnh Hồ…, hay bao vây một số chung cư mới như tại khu đô thị Trung Hòa Nhân Chính, khu đô thị Mộ Lao, khu đô thị Linh Đàm, chung cư VOV Mễ Trì, khu tái định cư Kiến Hưng…

Xóa “chợ cóc” là bài toán từng được đặt ra từ nhiều năm nay, nhưng có một thực tế là sau mỗi lần ra quân lập lại trật tự đô thị, các chợ tự phát lại tái xuất hiện nhanh chóng. Bà Phan Thị Hải Yến, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Yên Hòa, cho biết: Tại địa bàn phường Yên Hòa có 4 điểm kinh doanh tự phát không phù hợp quy hoạch. Đó là khu vực phố Nguyễn Thị Thập, khu vực phố Nguyễn Quốc Trị (đối diện chợ Nam Trung Yên), vỉa hè cạnh ô đất B5 (Nam Trung Yên) và ngõ 100 phố Trung Kính. Sở dĩ có tới 4 điểm kinh doanh tự phát là bởi địa bàn phường Yên Hòa có nhiều tòa chung cư cao tầng, mật độ dân số đông nhưng lại chỉ có 3 chợ chính thức nên không đủ đáp ứng nhu cầu của người dân.

Ông Trần Nhật Thái, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Láng cho biết, trên địa bàn phường hiện có hai chợ chính thức là chợ Láng Thượng và chợ Láng Hạ, chỉ cách phố Pháo Đài Láng khoảng 2 - 3km. Tuy nhiên, phần lớn người dân vẫn có thói quen mua sắm gần nhà cho thuận tiện, khiến việc xử lý “chợ cóc” gặp nhiều khó khăn.

Một lý do khiến khó giải tỏa “chợ cóc”, điểm kinh doanh tự phát là bởi lực lượng ứng trực thiếu, trong khi người bán hàng vì sinh kế mà cố “bám trụ”, bất chấp các quy định về bảo đảm an ninh trật tự, văn minh đô thị. Đặc biệt, việc đa số người dân thích sự thuận tiện, nhanh chóng, sẵn sàng mua ngay bên lề đường, góc phố thay vì vào chợ truyền thống hay siêu thị cũng là nguyên nhân quan trọng khiến các chợ tự phát nảy sinh. Thói quen “mua hàng trên xe” thậm chí còn “ăn sâu” đến mức nhiều người đi ô tô cũng sẵn sàng tấp vào vỉa hè, hạ cửa kính xe để mua hàng.

Đằng sau sự thuận tiện này là nhiều hệ lụy đối với môi trường, mỹ quan đô thị cũng như đời sống người dân. Tại các “chợ cóc”, rác thải thường bị xả trực tiếp xuống lòng đường. Sau mỗi buổi họp chợ, dù rác hữu cơ từ rau, củ, quả được dọn dẹp sơ bộ nhưng nước thải từ việc sơ chế gia cầm, thủy hải sản lâu ngày gây mùi tanh hôi khó chịu. Bên cạnh đó, do chủ yếu nằm xen kẽ trong khu dân cư, các “chợ cóc” còn gây tiếng ồn, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân xung quanh.

An toàn thực phẩm cũng là vấn đề đáng lo ngại tại các “chợ cóc”, khi điều kiện vệ sinh, nguồn gốc hàng hóa khó kiểm soát. Vụ việc thịt lợn nhiễm bệnh tại khu vực chợ tự phát giáp chợ Phùng Khoang (phường Đại Mỗ) vào tháng 7-2025 là hồi chuông cảnh báo về nguy cơ thực phẩm bẩn tại các chợ dân sinh.

Để quản lý hiệu quả vấn đề an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường, cần sớm triển khai việc xóa bỏ các chợ tự phát, đưa người kinh doanh vào các chợ đã được quy hoạch để thuận lợi cho công tác quản lý, đồng thời tạo môi trường kinh doanh ổn định, văn minh cho tiểu thương. Theo Kế hoạch số 373/KH-UBND ngày 26-12-2025 của UBND thành phố Hà Nội, toàn thành phố hiện có khoảng 230 “chợ cóc” cần được giải quyết dứt điểm, chậm nhất trước ngày 30-6-2027. Trong đó, nhóm 1 với 75 “điểm nóng” gây bức xúc dư luận đã được xử lý, trả lại vỉa hè, lòng đường thông thoáng, sạch đẹp.

Giải tỏa “chợ cóc” không chỉ nhằm chấm dứt tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, trả lại diện mạo khang trang cho các tuyến phố, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, an toàn thực phẩm và môi trường, mà còn là bước đi cần thiết trong quá trình xây dựng đô thị văn minh, hiện đại.

Bài và ảnh: Hạ Yến