Xét xử vụ án dân sự công ích đầu tiên theo Nghị quyết số 205

Hội đồng xét xử tuyên án. (Ảnh: HỒNG NGUYÊN)

Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Phiên tòa được tổ chức trực tiếp tại hội trường xét xử Tòa án nhân dân Khu vực 5-Hà Nội và được kết nối trực tuyến tới 13 điểm cầu là Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội và 12 đơn vị Viện Kiểm sát nhân dân khu vực thành phố Hà Nội-đánh dấu bước triển khai quan trọng cơ chế mới, khẳng định vai trò của Viện kiểm sát trong bảo vệ lợi ích công thông qua tố tụng dân sự.

Trong vụ án này, Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 5, thành phố Hà Nội tham gia tố tụng với tư cách nguyên đơn; bị đơn là Công ty Trách nhiệm hữu hạn Landmark Lương Sơn; Thuế cơ sở 11-Hà Nội tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Kiểm sát viên Nguyễn Hoàng Hằng, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 5 được phân công tham gia phiên tòa.

Theo nội dung vụ án, Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 5-Hà Nội tiếp nhận thông tin do Thuế Cơ sở 11-Hà Nội chuyển đến về các doanh nghiệp đang nợ thuế với số tiền lớn, trong đó có Công ty Trách nhiệm hữu hạn Landmark Lương Sơn. Qua xác minh, Viện Kiểm sát xác định tính đến ngày 31/5/2026 doanh nghiệp này còn nợ hơn 6,3 tỷ đồng, bao gồm tiền thuế, các khoản phải thu khác và tiền chậm nộp.

Làm việc với Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 5-Hà Nội, đại diện doanh nghiệp cho biết nguyên nhân chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính là do các khách hàng chưa thanh toán công nợ, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong cân đối nguồn vốn. Mặc dù cam kết sẽ hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước ngày 29/6/2026 nhưng doanh nghiệp không thực hiện được.

Đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Landmark Lương Sơn tại phiên tòa. (Ảnh: H.NGUYÊN)

Ngày 23/6/2026, Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 5-Hà Nội ban hành Quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, yêu cầu Công ty phải thực hiện nghĩa vụ nộp thuế. Sau đó doanh nghiệp mới nộp được 1,2 tỷ đồng nhưng vẫn chưa khắc phục toàn bộ số tiền còn nợ.

Trước tình trạng doanh nghiệp tiếp tục chậm thực hiện nghĩa vụ thuế, Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 5-Hà Nội đã kiến nghị Thuế Cơ sở 11-Hà Nội khởi kiện vụ án dân sự công ích. Tuy nhiên, cơ quan thuế cho biết đã áp dụng đầy đủ các biện pháp cưỡng chế theo quy định nhưng không có điều kiện thực hiện việc khởi kiện, đồng thời đề nghị Viện kiểm sát thực hiện quyền khởi kiện theo Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Trên cơ sở đó, ngày 13/7/2026, Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 5-Hà Nội ban hành Quyết định khởi kiện, yêu cầu Tòa án nhân dân Khu vực 5-Hà Nội buộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Landmark Lương Sơn thực hiện nghĩa vụ nộp số tiền thuế còn nợ theo quy định pháp luật.

Tại phiên tòa, đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Landmark Lương Sơn thừa nhận doanh nghiệp còn chậm thực hiện nghĩa vụ nộp thuế như nội dung khởi kiện. Việc chậm nộp do khó khăn tài chính do các đối tác chưa thanh toán công nợ, đồng thời cho biết đã nộp thêm 500 triệu đồng tiền thuế và đề nghị xem xét điều chỉnh số tiền còn phải nộp.

Bị đơn cũng đề nghị Hội đồng xét xử xem xét miễn khoản tiền chậm nộp và tạo điều kiện cho doanh nghiệp được trả dần số tiền còn nợ theo lộ trình, với lý do đang gặp khó khăn về nguồn vốn.

Đại diện Thuế Cơ sở 11-Hà Nội xác nhận, sau thời điểm khởi kiện, doanh nghiệp đã nộp bổ sung 500 triệu đồng. Theo số liệu cập nhật đến ngày xét xử sơ thẩm, tổng số tiền doanh nghiệp còn phải nộp hơn 5,4 tỷ đồng, trong đó tiền thuế và các khoản phải thu khác hơn 5,1 tỷ đồng, tiền chậm nộp là hơn 309 triệu đồng. Đại diện cơ quan thuế thống nhất với toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 5-Hà Nội và đề nghị Hội đồng xét xử buộc doanh nghiệp thực hiện ngay nghĩa vụ nộp thuế.

Sau khi xem xét toàn bộ chứng cứ, lời trình bày của các bên và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xác định đây là vụ án dân sự công ích về yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp thuế thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Khu vực 5 theo Bộ luật Tố tụng dân sự và Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Hội đồng xét xử nhận định, doanh nghiệp đã nhiều lần được cơ quan thuế đôn đốc, áp dụng các biện pháp cưỡng chế nhưng vẫn không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, làm ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu ngân sách Nhà nước-lợi ích công cần được pháp luật bảo vệ.

Đối với đề nghị xin miễn tiền chậm nộp và được trả dần nghĩa vụ thuế của bị đơn, Hội đồng xét xử cho rằng Công ty Trách nhiệm hữu hạn Landmark Lương Sơn không thuộc trường hợp được miễn theo quy định của Luật Quản lý thuế; đồng thời việc cho phép kéo dài thời gian thực hiện nghĩa vụ sẽ không bảo đảm yêu cầu bảo vệ lợi ích công và tính nghiêm minh của pháp luật.

Từ đó, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 5-Hà Nội; buộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Landmark Lương Sơn phải thực hiện ngay nghĩa vụ nộp thuế và các khoản thu khác với tổng số tiền tạm tính đến ngày 31/7/2026 là hơn 5,4 tỷ đồng, gồm 5,1 tỷ đồng tiền thuế và các khoản phải thu khác cùng hơn 309 triệu đồng tiền chậm nộp.

Bản án cũng tuyên kể từ sau ngày 31/7/2026, doanh nghiệp tiếp tục phải nộp tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế năm 2025 cho đến khi hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước.

H.N