Xây dựng văn hóa pháp quyền phục vụ nhân dân

Cử tri thuộc Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân tìm hiểu tiểu sử người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031

1. Đại hội XIV của Đảng diễn ra từ ngày 19-1 đến ngày 23-1 đã xác định định hướng tiếp tục hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Kế thừa và phát triển định hướng về Nhà nước pháp quyền từ Đại hội XIII của Đảng (năm 2021), các văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã nhấn mạnh vai trò trụ cột trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển, hiện đại, liêm chính, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ nhân dân và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Chính vì lẽ đó, cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và ĐB HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra vào ngày 15-3 là sự kiện chính trị rất quan trọng để góp phần thực hiện mục tiêu đó.

Cuộc bầu cử là dịp để nhân dân thực hiện quyền làm chủ, lựa chọn đại biểu tiêu biểu đại diện ý chí và nguyện vọng cho mình. Đây là nhiệm vụ trọng tâm củng cố hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam có bản chất của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, nơi quyền lực Nhà nước thống nhất, phân công rành mạch giữa lập pháp - hành pháp - tư pháp, với sự giám sát của nhân dân. Đặc biệt, cuộc bầu cử lần này có điểm mới quan trọng khi rút ngắn nhiệm kỳ trước, để đến ngày 6-4 dự kiến khai mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI nhằm kiện toàn bộ máy nhà nước và xác lập khuôn khổ hoạt động cho cả nhiệm kỳ.

Lịch sử hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam gắn liền với 16 kỳ bầu cử Quốc hội - từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 đến nay - đánh dấu sự phát triển từ nền dân chủ sơ khai sang hệ thống pháp quyền hiện đại. Giai đoạn đầu (năm 1946-1976), chúng ta tập trung vào xây dựng nền tảng dân chủ với các kỳ bầu cử Quốc hội từ khóa I (ngày 6-1-1946) đến khóa V (năm 1975), diễn ra trong thời kỳ kháng chiến và thống nhất đất nước, khẳng định quyền làm chủ của nhân dân lần đầu tiên sau độc lập với Hiến pháp 1946. Bầu cử khóa VI (ngày 25-4-1976) là một mốc son, bầu Quốc hội thống nhất đầu tiên với 492 đại biểu, ban hành Hiến pháp 1980, hoàn chỉnh bộ máy nhà nước sau thống nhất.

Tiếp đến là giai đoạn Đổi mới, từ khóa VI đến khóa XIII, với việc hoàn thiện thể chế, nâng tỷ lệ đại biểu độc lập, nữ giới, dân tộc thiểu số và thông qua Hiến pháp 1992, khẳng định Nhà nước pháp quyền XHCN, phân công các nhánh quyền lực lập pháp - hành pháp - tư pháp rõ nét hơn, phù hợp kinh tế thị trường. Giai đoạn hiện đại từ năm 2011 đến nay, với các kỳ bầu cử Quốc hội khóa XIV (năm 2016), XV (năm 2021) với Hiến pháp 2013 và sắp tới là khóa XVI (ngày 15-3-2026) đồng bộ với HĐND các cấp, áp dụng công nghệ trong hiệp thương, niêm yết danh sách trực tuyến, cụ thể hóa xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, nâng pháp quyền thành trụ cột, với giám sát hiện đại và tư pháp liêm chính.

2. Từ trải nghiệm của bản thân, khi lần đầu vinh dự được Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam hiệp thương, giới thiệu ứng cử ĐBQH khóa XII và được Hội đồng Bầu cử quốc gia phân công ứng cử tại tỉnh Cà Mau năm 2007, tôi nhớ, lúc đó Cà Mau còn rất khó khăn, có tới 48/81 xã chưa có đường ô tô đến trung tâm xã; mới có 60%-70% hộ dân sử dụng nước hợp vệ sinh; 40.000 hộ trên tổng số khoảng 250.000 hộ chưa có điện lưới (chủ yếu do địa hình đặc thù với hệ thống sông ngòi chằng chịt, đầm lầy và đất yếu, ảnh hưởng của môi trường, bố trí dân cư không tập trung... dẫn đến chi phí đầu tư cao). Phải gần 10 năm sau, Cà Mau mới giải quyết dứt điểm các vấn đề này.

Còn hiện nay, Cà Mau đang tỏa sáng với cụm công nghiệp khí - điện - đạm ở Cà Mau, năng lượng tái tạo, đường dây 500kV LNG Bạc Liêu - Thốt Nốt; tuyến cao tốc đường bộ Bắc - Nam trải dài tới tận Đất Mũi, các tuyến vành đai, đường đô thị; trung tâm cảng biển nước sâu và logistics quốc tế Hòn Khoai đang được khẩn trương hình thành; nhiều mô hình kinh tế nông nghiệp thủy hải sản hữu cơ, xanh, sạch… Đời sống của người dân nơi đây đã được cải thiện đáng kể.

Kể lại câu chuyện cũ để thấy rằng, nhờ có những đường lối, chủ trương đúng đắn của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, nỗ lực vượt bậc của người dân và cộng đồng doanh nghiệp mà đất nước tiến về phía trước, chất lượng cuộc sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng tốt hơn. Tuy nhiên, tất cả vẫn cần có thời gian, nguồn lực cụ thể, không phải cứ một sớm một chiều là giải quyết ngay được mọi vấn đề của thực tiễn phát triển.

Có nhiều cơ sở để tin tưởng rằng, cuộc bầu cử sắp tới thành công sẽ góp phần đổi mới tổ chức bộ máy, nâng chất lượng hoạt động của Quốc hội - cơ quan quyền lực cao nhất; tạo nền tảng vững chắc cho phát triển đất nước giai đoạn mới, bắt đầu từ quá trình tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội, Chính phủ, tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh gắn với kiểm soát quyền lực chặt chẽ và xây dựng được đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức liêm chính, cải cách tư pháp sâu sắc, chuyển đổi số quản trị, xây dựng văn hóa pháp quyền phục vụ nhân dân.

TRẦN VĂN - Đại biểu Quốc hội khóa XII, XIII