Xây dựng 'tế bào' gia đình khỏe mạnh vì quốc gia thịnh vượng

Ảnh minh họa.

Gia đình Việt Nam qua hàng nghìn năm lịch sử đã hình thành nên những giá trị văn hóa vô cùng tốt đẹp, là nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đó là truyền thống hiếu nghĩa, kính trên nhường dưới, uống nước nhớ nguồn, sự hiếu thảo, biết ơn và chăm sóc ông bà, cha mẹ. Đó là cái gốc của đạo làm người, tạo nên nền nếp, gia phong của mỗi nhà, là điểm tựa tinh thần vững chắc cho mỗi cá nhân.

Những năm qua, công tác gia đình được tỉnh ưu tiên chỉ đạo, lồng ghép trong nhiều chương trình mục tiêu đồng bộ. Thông qua các mô hình hoạt động phong phú: Xây dựng gia đình văn hóa; gia đình hiếu học; các câu lạc bộ gia đình liên thế hệ, câu lạc bộ phòng, chống bạo lực gia đình… đã tạo động lực phấn đấu cho các gia đình hướng tới các giá trị tốt đẹp, chia sẻ, lan tỏa các kinh nghiệm xây dựng gia đình thích ứng với xu thế mới.

Tuy nhiên, xã hội hiện đại với xu thế công nghiệp hóa, đô thị hóa và hội nhập quốc tế đã tạo ra những bước chuyển sâu sắc trong cấu trúc cũng như chức năng của gia đình Việt Nam. Quy mô gia đình dần chuyển từ mô hình truyền thống “tam, tứ đại đồng đường” sang mô hình gia đình hạt nhân hai thế hệ với tính độc lập, tự chủ của các thành viên cao hơn.

Bên cạnh những cơ hội phát triển, mô hình gia đình Việt Nam hiện đại đang phải đối mặt với nhiều thách thức, nguy cơ lớn tác động đến hệ giá trị truyền thống. Các nghiên cứu xã hội chỉ ra: tỷ lệ ly hôn ở giới trẻ tăng nhanh, dẫn đến xu hướng gia đình đơn thân ngày càng phổ biến. Nhiều người trẻ chọn lối sống độc thân hoặc kết hôn muộn do áp lực kinh tế và sự nghiệp. Sự khác biệt lớn về tư duy, lối sống giữa thế hệ ông bà, cha mẹ và con cái (Gen Z, Gen Alpha) dẫn đến xung đột khoảng cách thế hệ gây nên những tổn thương tâm lý cho các thành viên và xu thế cô lập ở người cao tuổi.

Hệ giá trị gia đình cốt lõi đang chuyển dịch từ phụ thuộc, tôn ti sang độc lập và bình đẳng, nhưng đồng thời làm nảy sinh nhiều rạn nứt không mong muốn. Các thành viên trong gia đình giảm tương tác trực tiếp khiến kết nối gia đình trở nên lỏng lẻo. Hành vi bạo lực tinh thần, thể xác trong các gia đình vẫn diễn ra gây tổn thương sâu sắc cho phụ nữ và trẻ em. Tốc độ già hóa dân số nhanh trong khi hệ thống an sinh xã hội chưa đáp ứng kịp, tạo áp lực lớn về chăm sóc người cao tuổi của gia đình.

Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026) năm nay với chủ đề xuyên suốt “Gia đình hạnh phúc - Quốc gia thịnh vượng”, khẳng định mạnh mẽ thông điệp: Mỗi mái nhà an yên, mỗi tổ ấm hạnh phúc chính là tế bào khỏe mạnh trong chỉnh thể khỏe mạnh, là nền tảng cốt lõi thúc đẩy đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình.

Từ nhận thức gia đình là cái nôi nuôi dưỡng nhân cách và là “pháo đài” văn hóa vững chắc nhất của quốc gia, tỉnh chủ trương chủ động kiến tạo những “thành trì văn hóa” từ cơ sở, được cụ thể hóa trong Kế hoạch số 59/KH-UBND, ngày 14/2/2026 của UBND tỉnh về triển khai thực hiện công tác gia đình năm 2026. Chỉ đạo của tỉnh xác định rõ nguyên tắc công tác gia đình không phải là việc riêng của mỗi nhà, mà là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn liền với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững và xây dựng chính quyền số, xã hội số tại địa phương. Cả hệ thống chính trị phải cùng vào cuộc xem việc giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình là gốc rễ của việc hình thành văn hóa con người.

Để mỗi gia đình thực sự là tổ ấm và là “thành trì” văn hóa vững chắc, công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới cần hướng đến hệ giá trị cốt lõi: “Ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh”. Xây dựng không gian gia đình dân chủ, môi trường sống an toàn ngay từ trong nhà, nơi mọi thành viên đều được lắng nghe, tôn trọng và tạo điều kiện phát triển toàn diện, bảo vệ quyền lợi của phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi.

Công nghệ cần được ứng dụng như một công cụ để kết nối thay vì chia rẽ. Các thành viên trong gia đình cần biết cách sử dụng công nghệ, văn hóa số một cách thông minh, hài hòa với sự gắn kết tình cảm thực tế, bảo vệ không gian mạng lành mạnh cho trẻ em và người lớn tuổi. Muốn vậy cần nâng cao năng lực số cho các thế hệ để đồng hành, tương tác an toàn trên không gian mạng, tránh các cạm bẫy thông tin độc hại.

Phát huy vai trò gia đình là “trường học” đầu tiên đối với mỗi người, cha mẹ phải là tấm gương sáng, chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, truyền thống văn hóa cho thế hệ trẻ ngay từ thuở bé.

Xây dựng gia đình Việt Nam trong tình hình mới là sự chắt lọc, nâng tầm để những giá trị truyền thống tốt đẹp hòa quyện cùng nhịp đập của thời đại. Mỗi gia đình hạnh phúc, tiến bộ sẽ là bệ phóng vững chắc nhất để xây dựng một quốc gia phồn vinh và phát triển bền vững. Việc chăm lo cho “tế bào” gia đình đã trở thành trách nhiệm mang tính chiến lược quốc gia. Giữ vững hệ giá trị cốt lõi truyền thống, đồng thời chủ động thích ứng với xu thế phát triển của công nghệ sẽ giúp mỗi gia đình luôn là tổ ấm bình an, đóng góp cho sự thịnh vượng chung của quốc gia.

Vân Thi