Xây dựng 'lá chắn số' vững chắc gắn với củng cố thế trận lòng dân trên không gian mạng

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hải Bình, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, tham luận tại Hội thảo.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hải Bình, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh, không gian mạng ngày nay không còn là một môi trường ảo, mà thực sự đã trở thành không gian chính trị - xã hội tồn tại thực tế, là nơi diễn ra các hoạt động giao tiếp, hình thành dư luận xã hội và cạnh tranh diễn ngôn quyết liệt. Do đó, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng hiện nay không còn là nhiệm vụ mang tính lựa chọn, mà đã trở thành một yêu cầu sống còn, cấp bách, có ý nghĩa chiến lược hệ trọng đối với sự vững mạnh của Đảng.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là AI tạo sinh và công nghệ ngụy tạo hình ảnh, âm thanh (Deepfake) đang định hình lại hoàn toàn cách thức thông tin được sản xuất, phân phối và tiếp nhận. Tuy nhiên, các công nghệ này cũng bị các thế lực thù địch, cơ hội chính trị triệt để lợi dụng nhằm chống phá sự nghiệp của đất nước ta. Phương thức tấn công của các đối tượng không còn mang tính thủ công, tuyến tính hay thô sơ như trước đây, thay vào đó, thông qua phương thức thu thập và phân tích thói quen, tâm lý, hành vi của từng nhóm công chúng để thiết kế ra các nội dung chống phá được cá nhân hóa một cách tinh vi, đưa thuật toán phân phối tự động thúc đẩy tới đối tượng mục tiêu.

Quang cảnh Hội thảo.

Đứng trước những thách thức mang tính thời đại đó, Đảng và Nhà nước ta đã xây dựng và không ngừng hoàn thiện các chủ trương, đường lối, quan điểm và chính sách, pháp luật. Hành lang pháp lý quản lý internet của Việt Nam cũng liên tục được bổ sung những công cụ sắc bén mới. Bên cạnh Luật An ninh mạng năm 2018, mới đây nhất là việc ban hành và thực thi Nghị định số 147/2024/NĐ-CP, ngày 9/11/2024 của Chính phủ "Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng".

Văn bản pháp quy này đã đưa ra những quy định mang tính bước ngoặt về việc quản lý, định danh tài khoản mạng xã hội và buộc các nền tảng xuyên biên giới phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật của Việt Nam trong việc ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin xấu độc dựa trên các dữ liệu chứng cứ kỹ thuật cụ thể. Đây là tiền đề pháp lý quan trọng để chúng ta khẳng định và bảo vệ vững chắc chủ quyền số quốc gia trên không gian mạng.

Các tham luận trực tiếp tại hội thảo cũng như những bài tham luận của nhà lý luận, lãnh đạo địa phương, sở, ngành gửi tới diễn đàn này đã đề xuất những giải pháp mang tính đột phá, chuyển đổi tư duy mạnh từ phòng ngự, thụ động đối phó sang chủ động kiến tạo số thông qua sử dụng công nghệ số, AI; đồng thời làm rõ khung lý luận và hành lang chính sách về đạo đức AI trong quản trị thông tin...

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội thảo.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nhiệm vụ cấp bách trong thời gian tới là phải chuyển đổi tư duy từ thế phòng ngự, thụ động đối phó sang thế chủ động tấn công và kiến tạo số trên không gian mạng. Để thực hiện được mục tiêu này, cơ quan chức năng cần xây dựng và hoàn thiện khung lý luận, hành lang pháp lý và chính sách về đạo đức AI trong quản trị thông tin.

Đặc biệt, chúng ta cần thiết lập các tiêu chuẩn rõ ràng nhằm quản lý việc sản xuất, phân phối thông tin của các hệ thống AI, ngăn chặn việc sử dụng AI để tạo lập tin giả, tin thất thiệt gây phương hại đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội; đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ, thúc đẩy các cơ quan báo chí, truyền thông chính thống đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ số hiện đại.

Các địa phương, cơ quan, đơn vị chú trọng nâng cấp và liên thông dữ liệu các hệ thống lắng nghe, giám sát mạng xã hội từ Trung ương đến địa phương; khắc phục triệt để các “điểm nghẽn” về mặt kỹ thuật, giảm thiểu độ trễ thông tin và nâng cao độ chính xác trong phân tích dữ liệu chính trị. Cơ quan chuyên môn nghiên cứu, xây dựng hệ tri thức số lý luận chính trị và các mô hình ngôn ngữ lớn "Make in Vietnam" tự chủ về mặt công nghệ...

Đây là "chìa khóa vàng" giúp phát hiện, phân tích và hóa giải các luận điệu xuyên tạc một cách chính xác nhất. Theo các chuyên gia về công nghệ, nhà nghiên cứu lý luận, công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ là công cụ, con người mới là yếu tố quyết định.

Do đó, các địa phương, cơ quan, đơn vị xây dựng "lá chắn số" vững chắc gắn liền với việc củng cố thế trận lòng dân trên không gian mạng; tăng cường tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức số và sức đề kháng tư tưởng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhất là thế hệ trẻ. Mỗi người dân trở thành một chiến sĩ trên mặt trận thông tin, biết phân biệt đúng sai, tích cực lan tỏa thông tin tích cực, đẩy lùi thông tin tiêu cực, chung tay xây dựng môi trường mạng an toàn, văn minh...

Tin, ảnh: Vũ Văn Đạt (TTXVN)