Xây dựng Hải Phòng thành 'Thành phố cảng biển công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái, đáng sống'

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng khép lại trong không khí tin tưởng và kỳ vọng lớn lao, mở ra kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Phương châm “Đoàn kết – Dân chủ – Kỷ cương – Đột phá – Phát triển” không chỉ thể hiện tư duy chỉ đạo xuyên suốt của Đại hội, mà còn đặt ra yêu cầu rất cụ thể về hành động: Mọi chủ trương phải nhanh chóng được chuyển hóa thành kết quả đo đếm được trong thực tiễn. Trong dòng chảy chung ấy, Hải Phòng – thành phố Cảng đầu sóng ngọn gió – được xác định là một cực tăng trưởng quan trọng, một hình mẫu phát triển mới của đô thị công nghiệp – cảng biển hiện đại trong kỷ nguyên mới.

Toàn cảnh đô thị Hải Phòng – một trong những trung tâm kinh tế quan trọng của vùng Duyên hải Bắc Bộ với các tòa nhà cao tầng và khu đô thị mới.

Từ tiềm năng sang lợi thế cạnh tranh thực sự

Nhìn từ thực tiễn phát triển, Hải Phòng có đầy đủ điều kiện để hiện thực hóa khát vọng bứt phá. Vị trí địa kinh tế chiến lược, hệ thống cảng biển nước sâu, mạng lưới khu công nghiệp, khu kinh tế và vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế phía Bắc đã tạo cho thành phố những lợi thế mà không nhiều địa phương có được. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy: Tiềm năng chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh bằng thể chế thông thoáng, hạ tầng đồng bộ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cảng Hải Phòng tại Lạch Huyện, cửa ngõ quan trọng của hoạt động logistics và thương mại quốc tế.

Các chỉ tiêu phát triển giai đoạn 2026–2030 như tăng trưởng GRDP 13–14%/năm, xuất khẩu đạt 75 tỷ USD, kinh tế số chiếm trên 35% GRDP hay sản lượng hàng hóa thông qua cảng đạt 380 triệu tấn là rất tham vọng. Điều này đòi hỏi Hải Phòng không thể tiếp tục tăng trưởng theo chiều rộng, dựa nhiều vào vốn và tài nguyên, mà phải đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và quản trị hiện đại.

Năm đột phá chiến lược mà thành phố xác định, đặc biệt là chuyển đổi số toàn diện và xây dựng khu thương mại tự do thế hệ mới, chính là những “đòn bẩy” để tạo sự khác biệt. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, nếu không đi nhanh và đi trước trong cải cách thể chế, phát triển hạ tầng thông minh và logistics hiện đại, Hải Phòng sẽ khó giữ vững vai trò đầu tàu.

Thành phố đáng sống – thước đo của phát triển bền vững

Nhà hát Lớn và quảng trường trung tâm – công trình biểu tượng gắn với lịch sử phát triển của thành phố Hải Phòng.

Một điểm rất đáng chú ý trong tầm nhìn phát triển của Hải Phòng là sự chuyển dịch rõ rệt từ tư duy “tăng trưởng thuần túy” sang “phát triển vì con người”. Thực tiễn phát triển của nhiều đô thị lớn cho thấy, tăng trưởng kinh tế cao nhưng chất lượng sống thấp sẽ sớm bộc lộ những hệ lụy về xã hội, môi trường và quản trị đô thị. Hải Phòng dường như đã sớm nhận diện điều đó khi đặt mục tiêu trở thành một trong những thành phố đáng sống hàng đầu thế giới.

Hệ thống các mô hình mà thành phố đang triển khai không chỉ mang ý nghĩa quản lý, mà còn thể hiện triết lý phát triển rõ ràng. Mô hình “Thành phố thượng tôn và tuân thủ pháp luật” nhằm giải quyết bài toán kỷ cương, kỷ luật hành chính – một trong những yếu tố then chốt để nâng cao hiệu lực quản trị đô thị. Mô hình “Thành phố văn minh; xã, phường hạnh phúc” hay “Nhà ở xã hội chủ nghĩa” cho thấy quyết tâm không để quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa làm gia tăng bất bình đẳng xã hội.

Hệ thống cầu và hạ tầng kết nối góp phần thúc đẩy phát triển đô thị và giao thương vùng Hải Phòng.

Đặc biệt, các mô hình “Thành phố đổi mới sáng tạo”, “Cụm công nghiệp sinh thái”, “Thành phố âm nhạc”, “Du lịch không nhựa” phản ánh tư duy phát triển hiện đại, gắn tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân. Việc hướng tới miễn viện phí tại trạm y tế từ sau năm 2030 hay xây dựng mô hình trường học xã hội chủ nghĩa cũng là những bước đi có tính đột phá, thể hiện rõ bản chất nhân văn của con đường phát triển mà Hải Phòng lựa chọn.

Tuy vậy, thực tiễn cũng đặt ra không ít thách thức: một số dự án trọng điểm chậm tiến độ, năng lực thực thi chính sách chưa đồng đều, hạ tầng văn hóa – xã hội còn khoảng cách so với tốc độ tăng trưởng kinh tế. Đây là những “nút thắt” nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm giảm hiệu quả của các chủ trương lớn.

Năm Ất Tỵ sắp qua đi, Tết Bính Ngọ (2026) sắp về, đứng trước thời cơ lịch sử mới, Hải Phòng đang ở “giao điểm vàng” của tầm nhìn chiến lược, cơ chế đặc thù và quyết tâm chính trị cao. Vấn đề cốt lõi hiện nay không còn là “làm gì”, mà là “làm như thế nào cho hiệu quả”. Nếu giữ vững tinh thần hành động của Đại hội XIV của Đảng – quyết liệt, bài bản, đo lường bằng kết quả – Hải Phòng hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu của một thành phố cảng biển công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái và đáng sống, đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Xuân Huy