Xây dựng Dự trữ quốc gia thực sự trở thành nguồn lực chiến lược của đất nước

Dấu ấn lịch sử và sứ mệnh của ngành dự trữ nhà nước

PV: Thưa Cục trưởng, qua 70 năm hình thành và phát triển, ngành Dự trữ Nhà nước ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Xin ông khái quát những dấu ấn nổi bật nhất trên chặng đường vẻ vang này?

Cục trưởng Bùi Tuấn Minh: Cách đây 70 năm, ngày 7/8/1956, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 997/TTg thành lập Cục Quản lý Dự trữ vật tư của Nhà nước thuộc Thủ tướng phủ - tiền thân của Cục Dự trữ Nhà nước ngày nay. Từ một tổ chức được hình thành trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn, ngành Dự trữ Nhà nước đã không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, từng bước hoàn thiện cả về tổ chức bộ máy, cơ chế chính sách, nguồn lực dự trữ và năng lực quản lý, điều hành, trở thành một trong những công cụ quản trị quốc gia quan trọng của Đảng và Nhà nước.

Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước Bùi Tuấn Minh

Trong suốt quá trình xây dựng và phát triển, cùng với quá trình hoàn thiện thể chế và đổi mới mô hình quản lý nhà nước, ngành Dự trữ Nhà nước luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm kiện toàn về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ để đáp ứng yêu cầu của từng giai đoạn phát triển đất nước: thành lập Cục Quản lý Dự trữ vật tư Nhà nước (1984), đổi tên thành Cục Dự trữ Quốc gia (1988), chuyển về Bộ Tài chính (2000), nâng cấp thành Tổng cục Dự trữ Nhà nước (2009); từ ngày 1/3/2025 chính thức hoạt động theo mô hình Cục Dự trữ Nhà nước thuộc Bộ Tài chính.

Trong bối cảnh thế giới liên tục xuất hiện những biến động khó lường, dự trữ quốc gia không chỉ là nguồn lực để ứng phó với các tình huống khẩn cấp mà còn là công cụ điều tiết vĩ mô, góp phần nâng cao năng lực tự chủ, tăng cường sức chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc từ bên ngoài.

Giai đoạn 2020 – 2025 là minh chứng rõ nét cho vai trò đó. Tổng giá trị hàng dự trữ quốc gia được các bộ, ngành xuất cấp đạt trên 13.240 tỷ đồng, phục vụ phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu đói, bảo đảm quốc phòng, an ninh, hỗ trợ sản xuất, phục vụ hoạt động của Đảng và Nhà nước cũng như thực hiện các nhiệm vụ đột xuất, cấp bách (Riêng Bộ Tài chính đã xuất cấp gạo dự trữ quốc gia trị giá trên 10.570 tỷ đồng, và vật tư, thiết bị khoảng 705 tỷ đồng và muối ăn khoảng 3 tỷ đồng).

Các gương điển hình tiên tiến ngành Dự trữ Nhà nước tham dự Đại hội thi đua yêu nước ngành Tài chính. Ảnh: Đức Minh

Có thể khẳng định, sau 70 năm xây dựng và phát triển, ngành Dự trữ Nhà nước đã không ngừng khẳng định vị thế là nguồn lực chiến lược của quốc gia, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Bước ngoặt thể chế và tầm nhìn đến năm 2045

Phóng viên: Cùng với sự phát triển về tổ chức, công tác hoàn thiện thể chế và hạ tầng kỹ thuật đã có những chuyển biến đột phá nào, thưa ông?

Cục trưởng Bùi Tuấn Minh: Công tác hoàn thiện thể chế ghi nhận bước tiến vượt bậc: từ Quyết định thành lập ban đầu, phát triển thành Pháp lệnh Dự trữ quốc gia (2004), Luật Dự trữ quốc gia (2012) và dấu ấn nổi bật nhất là việc Quốc hội thông qua Luật Dự trữ quốc gia năm 2025.

Đây không chỉ là việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động dự trữ quốc gia mà còn thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng lớn của Đảng về nâng cao vai trò của dự trữ quốc gia, đặc biệt là 5 định hướng quan trọng, xuyên suốt trong thực hiện tinh thần Thông báo số 342-TB/VPTW ngày 18/9/2025 về kết luận của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm.

Theo đó, Luật đã thay đổi căn bản tư duy: Dự trữ quốc gia không chỉ ứng phó tình huống đột xuất, cấp bách mà còn hướng tới 3 mục tiêu chiến lược: Chủ động bảo đảm an sinh xã hội và phục vụ hoạt động của Đảng, Nhà nước; Huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực để thực hiện tự chủ chiến lược quốc gia; Là công cụ điều tiết thị trường, bảo đảm kinh tế vận hành ổn định, đúng định hướng.

Song song với đó, công tác quy hoạch cũng được triển khai với tầm nhìn dài hạn. Quy hoạch tổng thể hệ thống kho dự trữ quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định số 214/QĐ-TTg ngày 20/10/2025) không chỉ giải quyết yêu cầu về hạ tầng trước mắt mà còn kiến tạo nền tảng để hiện đại hóa toàn diện hoạt động dự trữ quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cùng lãnh đạo Cục Dự trữ Nhà nước dự và khởi công xây dựng dự án kho Thái Bình thuộc Chi cục Dự trữ Nhà nước khu vực III. Ảnh: Đức Minh

Việc quy hoạch đồng bộ mạng lưới kho dự trữ trên phạm vi cả nước theo hướng hiện đại, tập trung, liên kết vùng và kết hợp đầu tư trang thiết bị, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số sẽ nâng cao năng lực bảo quản, điều hành và xuất cấp hàng dự trữ quốc gia trong mọi tình huống.

Riêng hệ thống kho do Bộ Tài chính quản lý được quy hoạch gồm 171 điểm kho, với tổng tích lượng khoảng 1.385.665 tấn, từng bước hình thành các trung tâm kho hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo quản, điều hành và xuất cấp hàng dự trữ quốc gia nhanh chóng, hiệu quả trong mọi tình huống.

Cùng với đó, ngành Dự trữ Nhà nước đang đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình quản lý, từ mua, nhập, bảo quản, xuất cấp hàng dự trữ quốc gia đến công tác chỉ đạo, điều hành.

Ngành Dự trữ Nhà nước đang đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ. Ảnh: Đức Minh

Việc xây dựng Trung tâm Giám sát và Điều hành dự trữ quốc gia, phát triển hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu tập trung sẽ tạo bước chuyển căn bản về phương thức quản trị, nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và khả năng phản ứng nhanh trước các tình huống phát sinh.

Mặc dù quy mô dự trữ quốc gia hiện nay mới đạt khoảng 0,12% GDP, còn cách khá xa yêu cầu phát triển của đất nước, nhưng đây cũng là động lực để toàn ngành tiếp tục đổi mới và phát triển. Theo định hướng của Đảng và Nhà nước, tổng mức dự trữ quốc gia phấn đấu đạt khoảng 1% GDP vào năm 2030 và 2% GDP vào năm 2045. Đây không chỉ là mục tiêu về quy mô nguồn lực mà còn thể hiện quyết tâm xây dựng hệ thống dự trữ quốc gia đủ tiềm lực, hiện đại, chủ động và linh hoạt, xứng đáng là một trong những trụ cột quan trọng bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an ninh kinh tế và phát triển bền vững của đất nước.

Quang cảnh Lễ trao Hợp đồng Gói thầu số 04 “Lập thiết kế chi tiết và xây dựng, phát triển phần mềm” thuộc dự án “Xây dựng Trung tâm giám sát và điều hành Dự trữ quốc gia”. Ảnh: Khánh Huyền

Hướng tới lễ kỷ niệm 70 năm: Tăng tốc đột phá

Phóng viên: Để chào mừng sự kiện đặc biệt này, Cục Dự trữ Nhà nước đã phát động những hoạt động và phong trào thi đua trọng tâm nào, thưa ông?

Cục trưởng Bùi Tuấn Minh: Ngay từ đầu năm 2026, Cục Dự trữ Nhà nước đã phát động phong trào thi đua với chủ đề “Đoàn kết thống nhất, kỷ cương trách nhiệm, chủ động kịp thời, đổi mới sáng tạo, tăng tốc đột phá, hoàn thành thắng lợi các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ chính trị được giao năm 2026, hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập ngành Dự trữ Nhà nước”. Phong trào được triển khai sâu rộng trong toàn ngành với mục tiêu tạo khí thế thi đua sôi nổi, khơi dậy tinh thần trách nhiệm, ý chí đổi mới và quyết tâm hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.

Phong trào thi đua hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập ngành Dự trữ Nhà nước được triển khai sâu rộng. Ảnh: Đức Minh

Điều đáng mừng là phong trào thi đua không dừng lại ở khẩu hiệu mà đã được cụ thể hóa bằng những kết quả rất rõ nét trên các mặt công tác.

Trong thực hiện kế hoạch dự trữ quốc gia năm 2026, công tác đấu thầu mua hàng dự trữ quốc gia được triển khai đồng bộ, chặt chẽ, bảo đảm công khai, minh bạch và đúng quy định của pháp luật. Đến nay, đã đấu thầu thành công 273.020/300.000 tấn gạo, đạt 91,01% kế hoạch; các đơn vị đang khẩn trương hoàn tất việc giao, nhận và nhập kho, phấn đấu hoàn thành toàn bộ kế hoạch theo đúng tiến độ được giao.

Song song với nhiệm vụ nhập hàng, công tác xuất cấp hàng dự trữ quốc gia tiếp tục được thực hiện kịp thời, đúng đối tượng, đúng mục đích. Đến tháng 7 năm 2026, Bộ Tài chính đã xuất cấp 77.446,7 tấn gạo, với tổng giá trị khoảng 838,44 tỷ đồng, để hỗ trợ nhân dân dịp Tết Nguyên đán và giáp hạt, khắc phục hậu quả thiên tai, mưa lũ, hỗ trợ học sinh vùng khó khăn, thực hiện các chương trình trồng rừng và viện trợ quốc tế.

Đồng thời, Cục cũng đã xuất cấp nhiều mặt hàng thiết yếu như máy phát điện, áo phao cứu sinh, máy khoan phá bê tông... phục vụ công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai, đáp ứng kịp thời yêu cầu của các bộ, ngành và địa phương.

Cán bộ Chi cục Dự trữ Nhà nước khu vực IX kiểm tra chất lượng lương thực dự trữ quốc gia. Ảnh: Đức Minh

Toàn ngành tiếp tục duy trì nghiêm các quy trình kỹ thuật, tăng cường kiểm tra chất lượng, ứng dụng khoa học, công nghệ trong bảo quản và quản lý hàng hóa, bảo đảm 100% hàng hóa dự trữ quốc gia được bảo quản an toàn, sẵn sàng xuất cấp ngay khi có quyết định của cấp có thẩm quyền. Đây là yêu cầu xuyên suốt nhằm bảo đảm nguồn lực dự trữ quốc gia luôn ở trạng thái tốt nhất để phục vụ các nhiệm vụ đột xuất, cấp bách của đất nước.

Bên cạnh việc thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, Cục Dự trữ Nhà nước cũng tổ chức nhiều hoạt động thiết thực hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập ngành như phát động cuộc thi viết về truyền thống ngành, đẩy mạnh tuyên truyền trên các cơ quan báo chí và Cổng thông tin điện tử của Cục; sưu tầm, lưu giữ các tư liệu, hình ảnh, hiện vật có giá trị lịch sử; tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và gặp mặt truyền thống.

Những hoạt động này không chỉ góp phần ôn lại chặng đường vẻ vang của ngành mà còn bồi đắp niềm tự hào, trách nhiệm và khát vọng cống hiến của đội ngũ cán bộ, công chức, người lao động, tạo động lực để toàn ngành tiếp tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới.

Mục tiêu chiến lược trong giai đoạn mới

Phóng viên: Phát huy truyền thống 70 năm, ngành Dự trữ Nhà nước sẽ tập trung vào những định hướng, giải pháp trọng tâm nào để thực hiện thắng lợi các mục tiêu trong giai đoạn mới, thưa ông?

Cục trưởng Bùi Tuấn Minh: Yêu cầu đặt ra đối với dự trữ quốc gia không chỉ là “có hàng để xuất cấp” mà phải xây dựng được nguồn lực dự trữ chiến lược đủ mạnh, được quản trị hiện đại, sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược của đất nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, thời gian tới, Cục Dự trữ Nhà nước sẽ tập trung triển khai đồng bộ một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý đồng bộ để đưa Luật Dự trữ quốc gia năm 2025 vào cuộc sống. Theo nhiệm vụ được giao tại Quyết định số 2835/QĐ-TTg ngày 31/12/2025, Bộ Tài chính (Cục Dự trữ Nhà nước) đang tập trung xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành các nghị định quy định chi tiết và biện pháp tổ chức thi hành Luật; đồng thời đã trình ban hành Thông tư số 68/2026/TT-BTC quy định về nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về dự trữ quốc gia. Cùng với đó, Cục sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung Chiến lược phát triển dự trữ quốc gia đến năm 2030 nhằm bảo đảm phù hợp với những định hướng mới của Đảng và Nhà nước sau khi Luật năm 2025 được ban hành.

Ban Lãnh đạo Cục Dự trữ Nhà nước chứng kiến trưởng các ban, văn phòng Cục Dự trữ Nhà nước ký giao ước thi đua năm 2026. Ảnh: Đức Minh

Trên cơ sở Quy hoạch tổng thể hệ thống kho dự trữ quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch hệ thống kho thuộc Bộ Tài chính, Cục sẽ ưu tiên đầu tư xây dựng các trung tâm kho hiện đại, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, từng bước hình thành mô hình kho thông minh, đáp ứng yêu cầu bảo quản an toàn, lâu dài và tổ chức xuất cấp nhanh trong mọi tình huống. Đồng thời, tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác đấu thầu mua hàng dự trữ quốc gia; tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng hàng hóa ngay từ khâu nhập kho đến bảo quản; bảo đảm 100% hàng dự trữ quốc gia được quản lý, bảo quản an toàn, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu của Đảng, Nhà nước khi phát sinh các tình huống đột xuất, cấp bách.

Cục Dự trữ Nhà nước sẽ đẩy nhanh tiến độ triển khai Dự án “Trung tâm Giám sát và điều hành dự trữ quốc gia”, kết nối đồng bộ Cục Dự trữ Nhà nước, 15 Chi cục Dự trữ Nhà nước khu vực và toàn bộ hệ thống kho; từng bước số hóa toàn bộ quy trình quản lý, điều hành, tạo lập cơ sở dữ liệu tập trung, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành theo thời gian thực. Đồng thời, tăng cường nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ trong bảo quản hàng dự trữ quốc gia, góp phần nâng cao chất lượng, kéo dài thời gian bảo quản và sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước.

Cục Dự trữ Nhà nước sẽ tiếp tục quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức có trình độ chuyên môn, kỹ năng quản trị hiện đại, tinh thần đổi mới sáng tạo, đạo đức công vụ và ý thức phục vụ nhân dân; xây dựng văn hóa ngành Dự trữ Nhà nước “Kỷ cương, chuyên nghiệp, liêm chính, trách nhiệm và hiệu quả”.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!

Đức Minh