Xã Phù Đổng tạo sức bật cho du lịch văn hóa

Tiềm năng lớn từ một vùng đất giàu di sản

Di tích quốc gia đặc biệt Đền Phù Đổng. Ảnh: Nguyễn Sơn

Phù Đổng có hệ thống di sản gắn với Đức Thánh Phù Đổng Thiên Vương - một trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Vùng đất này cũng gắn với tên tuổi Trạng nguyên Đặng Công Chất, Tiến sĩ Đinh Nguyên Hanh, Quận công Nguyễn Đình Huấn, Bắc Cung Hoàng hậu Lê Ngọc Hân.

Theo thống kê của Phòng Văn hóa - Xã hội xã Phù Đổng, toàn xã hiện có 101 di tích lịch sử văn hóa và 4 địa điểm gắn biển cách mạng kháng chiến; trong đó 59 di tích đã được xếp hạng các cấp. Đáng chú ý có Khu di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng với 10 điểm, 19 di tích cấp quốc gia và 30 di tích cấp thành phố. Cùng với hệ thống di tích là 25 lễ hội truyền thống. Nổi bật là Hội Gióng đền Phù Đổng - được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; Lễ hội chùa Nành được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Không gian di sản của Phù Đổng còn gắn với cảnh quan ven sông Đuống, sản xuất nông nghiệp, làng nghề hoa, cây cảnh, thuốc nam, thuốc bắc, ẩm thực truyền thống và hoạt động thương mại. Đây là những yếu tố có thể kết nối để hình thành các sản phẩm du lịch văn hóa, sinh thái, trải nghiệm, giáo dục lịch sử và làng nghề.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phù Đổng Đặng Thị Huyền, những chủ trương của Trung ương và thành phố về phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch, kinh tế số, kinh tế xanh mở ra cơ hội để địa phương phát huy lợi thế. Bám sát định hướng Quy hoạch Thủ đô với mô hình “đa cực - đa trung tâm - đa tầng - đa lớp”, Phù Đổng được xác định là cửa ngõ dẫn dắt phát triển vùng Đông Bắc. Ban Thường vụ Đảng ủy xã đã ban hành Nghị quyết chuyên đề về phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030; UBND xã xây dựng Đề án phát triển kinh tế với các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể. Cùng với phát triển kinh tế, Phù Đổng xác định yêu cầu bảo tồn di sản là nền tảng.

Trên cơ sở đó, xã đã xây dựng “Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử gắn với phát triển du lịch tạo nền tảng cho phát triển bền vững trên địa bàn xã Phù Đổng giai đoạn 2026-2030”. Đây là cú hích để địa phương tạo sự bứt phá trong lĩnh vực văn hóa thời gian tới.

Khắc phục các điểm nghẽn, tăng sản phẩm du lịch

Thực tế cho thấy, hoạt động du lịch tại Phù Đổng hiện chưa tương xứng với tiềm năng. Phần lớn du khách tham quan trong khoảng nửa ngày đến một ngày, số người lưu trú qua đêm còn ít. Toàn điểm du lịch Phù Đổng hiện có 3 cơ sở lưu trú dạng homestay; dịch vụ ăn uống, mua sắm còn nhỏ lẻ. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Nguyễn Đình Quang, một trong những điểm nghẽn trước hết nằm ở sản phẩm du lịch. Các loại hình văn hóa - tâm linh, sinh thái - nông nghiệp, giáo dục lịch sử, làng nghề - ẩm thực đã được xác định, song những sản phẩm có khả năng hình thành một hành trình hoàn chỉnh còn hạn chế.

Du khách nước ngoài tham quan Đền Phù Đổng. Ảnh: Nguyễn Sơn

Vì vậy, địa phương định hướng xây dựng mô hình “Bốn mùa trải nghiệm”, từng bước khắc phục tình trạng du lịch phụ thuộc vào mùa lễ hội, với 5 nhóm sản phẩm.

Thứ nhất, du lịch văn hóa, tâm linh, tập trung vào Khu di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng và Hội Gióng đền Phù Đổng; kết nối với các điểm tham quan, du lịch trên địa bàn và vùng lân cận như chùa Phật Tích, Đền Đô, Cổ Loa, đền Sóc. Địa phương cũng định hướng xây dựng sản phẩm trải nghiệm tu tập, hành thiền, triển lãm nghệ thuật liên quan đến tâm linh, Phật giáo tại chùa Kiến Sơ, chùa Hương Hải.

Thứ hai, du lịch giáo dục di sản, học đường, gắn với đền Phù Đổng và Hội Gióng, phục vụ giáo dục truyền thống, lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và ý chí quật cường của dân tộc Việt Nam.

Thứ ba là du lịch sinh thái, trải nghiệm nông nghiệp, tập trung tại làng nghề cây cảnh, hoa giấy, làng nghề thuốc nam Ninh Giang, chợ vải Ninh Hiệp; tổ chức các hoạt động để học sinh, sinh viên tìm hiểu nghề nông, bảo vệ môi trường, văn hóa làng quê; đồng thời khai thác cảnh quan ven sông Đuống và du lịch đường sông.

Thứ tư là du lịch vui chơi, giải trí, tập trung tại các khu vực bãi Soi Bia, ven sông Đuống và khu sinh thái Phù Đổng Green Park.

Thứ năm là sản phẩm du lịch tổng hợp, kết nối các loại hình trên thành chuỗi chương trình “Bốn mùa trải nghiệm” ở Phù Đổng, với một số tour như “Một ngày ở vùng đất Thánh Gióng”, “Hành trình về nguồn - đất Gióng anh hùng”, “Sắc hoa trên miền di sản”.

Đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với bảo tồn di sản

Xác định rõ phát triển du lịch văn hóa gắn với chuyển đổi số, địa phương chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu số về các di tích lịch sử văn hóa được xếp hạng, di tích phục vụ phát triển du lịch, lễ hội và làng nghề truyền thống; thí điểm các ki ốt thông tin tại điểm du lịch; xây dựng bản đồ số 3D về di sản văn hóa và du lịch.

Vừa qua, việc địa phương tổ chức thành công Hội thảo khoa học về bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa lễ hội Gióng và di tích quốc gia đặc biệt Đền Phù Đổng chính là bước đi thực tiễn nhằm tư liệu hóa di sản, xây dựng hệ thống du lịch thông minh, phát triển sản phẩm văn hóa số. Đặc biệt, trong chiến dịch cao điểm 100 ngày chuyển đổi số, xã Phù Đổng đã tổ chức các phiên livestream quảng báo di sản, thu hút đông đảo nhân dân và du khách tìm hiểu, khám phá. Tại phiên livestream số đầu tiên, Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Đình Quang đã trực tiếp có mặt để giới thiệu về Di tích quốc gia đặc biệt Đền Phù Đổng và các sản phẩm đặc sắc của địa phương. Với khoảng 20 phiên livestream dự kiến được thực hiện đều đặn vào thứ 7 hàng tuần sẽ thúc đẩy quảng bá nét đẹp và tiềm năng du lịch của địa phương.

Phiên livestream quảng bá di tích, di sản Phù Đổng được thực hiện vào ngày 15-8. Ảnh: Nguyễn Thủy

Cùng với ứng dụng công nghệ trong quảng bá, địa phương tiếp tục thực hiện rà soát, phân loại hệ thống di tích, đánh giá mức độ xuống cấp, lập hồ sơ khoa học đối với các di tích đủ điều kiện xếp hạng, xác định ranh giới khoanh vùng bảo vệ và xây dựng lộ trình tu bổ, tôn tạ; quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Khu di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng được triển khai theo chỉ đạo của thành phố.

Đối với Hội Gióng, theo Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Đình Quang, yêu cầu cốt lõi là bảo đảm cộng đồng tiếp tục là chủ thể của di sản, những tri thức, nghi thức và diễn trình lễ hội cần được truyền dạy, tư liệu hóa; các nghệ nhân có đóng góp trong thực hành và trao truyền di sản được quan tâm tôn vinh. Trên cơ sở đó, xã tiếp tục nghiên cứu xây dựng không gian trải nghiệm Hội Gióng, tổ chức trình diễn một số trích đoạn phục vụ giáo dục di sản; nghiên cứu ứng dụng công nghệ thực tế ảo, sân khấu hóa, phim và trò chơi về Thánh Gióng. Đối với các di sản phi vật thể khác, địa phương sẽ tư liệu hóa, hướng dẫn cộng đồng duy trì những nghi lễ có giá trị, đồng thời nghiên cứu phục hồi một số thực hành truyền thống đã mai một.

Phó Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Nguyễn Đình Quang cũng cho biết, cùng với các giải pháp trên, địa phương sẽ từng bước hoàn thiện đầu tư hạ tầng bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, biển chỉ dẫn, giao thông nội bộ, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp, hộ dân tham gia phát triển dịch vụ lưu trú, ăn uống, mua sắm và các dịch vụ trải nghiệm. Sự đồng bộ đó sẽ là nền tảng tạo sức bật cho du lịch văn hóa của Phù Đổng, khơi thông nguồn lực di sản của địa phương, đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Nguyễn Thủy