Xã Phù Đổng đón nhận Lễ hội chùa Nành là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Sự kiện có sự tham dự của các đại biểu trung ương, thành phố Hà Nội... Ảnh: N.Sơn

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND xã Đào Đức Minh cho biết, Lễ hội truyền thống chùa Nành gắn liền với không gian di tích lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật chùa Nành, thuộc vùng đất Ninh Hiệp xưa - nơi nổi tiếng có làng nghề truyền thống thuốc nam, thuốc bắc Ninh Giang và chợ Nành, một trung tâm đầu mối vải vóc, thời trang lớn nhất miền Bắc.

Chùa Nành có tên chữ là Pháp Vân Tự, nhân dân Ninh Hiệp xưa vẫn gọi là chùa Cả và cũng được tôn xưng là “đệ nhất thiền môn”. Di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia và gắn với tín ngưỡng thờ Tứ Pháp - một tín ngưỡng dân gian đặc sắc của cư dân nông nghiệp vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Đào Đức Minh phát biểu tại lễ công bố. Ảnh: N.Thủy

Lễ hội chùa Nành gắn với truyền tích dân gian, truyền thuyết về Phật Mẫu Man Nương - nhân vật quan trọng trong hệ thống tín ngưỡng Tứ Pháp hình thành từ buổi đầu Phật giáo du nhập đất Việt. Xưa kia, chỉ khi được mùa, “phong đăng hòa cốc”, dân làng Nành mới mở hội lớn. Còn nay, hội tổ chức hằng năm, năm năm một lần là chính hội, để tưởng niệm công đức Phật Mẫu Man Nương, Đức Pháp Vân, cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, dân làng an cư.

“Điều làm nên sức sống bền bỉ của Lễ hội chùa Nành không chỉ ở niềm tin tôn giáo, tín ngưỡng, mà còn ở hệ thống nghi lễ vừa trang nghiêm, vừa đậm chất làng quê, do chính cộng đồng thực hành, truyền lửa từ thế hệ này qua thế hệ khác. Chuỗi nghi lễ truyền thống được tổ chức trang nghiêm, giàu tính biểu tượng, gắn với một sự tích mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa - minh chứng rõ nét cho quá trình Phật giáo hòa nhập vào tín ngưỡng bản địa, hình thành nên một dòng Phật giáo mang màu sắc Việt Nam”, Chủ tịch UBND xã Đào Đức Minh nhấn mạnh.

Người dân và khách thập phương dự buổi lễ. Ảnh: N.Thủy

Trải qua nhiều thế kỷ, cùng với sự biến đổi của lịch sử, Lễ hội chùa Nành vẫn được các thế hệ cộng đồng dân cư trân trọng gìn giữ, bảo tồn và trao truyền với nhiều lễ nghi đặc sắc và linh thiêng, như: Lễ rước âm, lễ giảng báng, lễ dựng cây phướn, nhiễu cây phướn, nâng phan, rước kiệu…

Theo cố Giáo sư Trần Quốc Vượng, "không có làng xã thứ hai nào ở Việt Nam có cây phướn - loại cây này chỉ có ở làng Nành và đã gắn bó với dân Nành khoảng thời gian tính bằng ngàn năm".

Với những giá trị đặc sắc, tiêu biểu, Lễ hội chùa Nành đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (theo Quyết định số 2225/QĐ-BVHTTDL ngày 27/6/2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch).

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phù Đổng Đặng Thị Huyền; Chủ tịch UBND xã Đào Đức Minh và đại diện cộng đồng dân cư làng Nành thay mặt nhân dân địa phương nhận chứng nhận công nhận Lễ hội chùa Nành là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ảnh: N.Thủy

Tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương đã trao chứng nhận công nhận Lễ hội chùa Nành là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho đại diện xã Phù Đổng và cộng đồng dân cư làng Nành.

Cụ Nguyễn Hữu Đang, đại diện cộng đồng dân cư làng Nành bày tỏ: “Nhân dân làng Nành quyết tâm gìn giữ, bảo vệ di sản này và trao truyền cho các thế hệ mai sau”.

Các cụ cao niên làng Nành tự hào về di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội chùa Nành. Ảnh: N.Thủy

Tại buổi lễ, Chủ tịch UBND xã Đào Đức Minh đã đánh trống khai hội chùa Nành năm 2026. Lễ hội năm nay diễn ra với các nghi lễ truyền thống vô cùng độc đáo, trang nghiêm cùng các hoạt động văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian phong phú tại các không gian văn hóa cộng đồng của địa phương: Giao lưu thơ xuân, viết thư pháp, Hán Nôm, múa rối nước, hát quan họ, hát chèo, cờ tướng, triển lãm cây cảnh nghệ thuật… và các giải thể dục, thể thao, góp phần tạo nên không khí vui tươi, đoàn kết và mang đậm đà bản sắc văn hóa quê hương.

Lễ hội chùa Nành kéo dài đến hết 24-3.

Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Đào Đức Minh đánh trống khai hội chùa Nành 2026. Ảnh: N.Thủy

Nguyễn Thủy - Dương Trung