Vượt rào cản, nông sản hướng tới mốc 74 tỷ USD

Tuy nhiên, đằng sau kết quả tích cực này là không ít thách thức khi nhiều mặt hàng chủ lực chịu áp lực giảm giá, rào cản kỹ thuật và bảo hộ thương mại ngày càng gia tăng.

Để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 74 tỷ USD trong năm 2026, ngành nông nghiệp đang tập trung tháo gỡ các "điểm nghẽn", mở rộng thị trường và nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản.

Nhiều ngành hàng giữ đà tăng trưởng tích cực

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều biến động, xuất khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam vẫn ghi nhận kết quả khả quan.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành trong 7 tháng đầu năm 2026 ước đạt gần 42,8 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm 2025, tương đương 57,68% kế hoạch cả năm.

Đáng chú ý, nhiều ngành hàng chủ lực tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Thủy sản đạt khoảng 6,85 tỷ USD, tăng 12,7%; rau quả đạt khoảng 4,83 tỷ USD, tăng 24,9%; lâm sản đạt khoảng 10,96 tỷ USD, tăng 5,8%; sản phẩm chăn nuôi đạt khoảng 455 triệu USD, tăng 33,2%.

Bên cạnh đó, xuất khẩu hạt điều ước đạt hơn 2,9 tỷ USD, tăng 3,7%; hạt tiêu đạt khoảng 1,09 tỷ USD, tiếp tục giữ vị thế là một trong những mặt hàng có giá trị xuất khẩu cao.

Kim ngạch xuất khẩu toàn ngành trong 7 tháng đầu năm 2026 ước đạt gần 42,8 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm 2025. Ảnh: PV

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, kết quả trên phản ánh nỗ lực của toàn ngành trong việc duy trì sản xuất, mở rộng thị trường và thích ứng với những biến động của thương mại quốc tế. Đây cũng là tiền đề quan trọng để ngành phấn đấu hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng và xuất khẩu đã được Chính phủ giao trong năm 2026.

Ở nhóm thủy sản, triển vọng tiếp tục được đánh giá tích cực. Ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) nhận định, ngành thủy sản vẫn duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động. Kết quả này cho thấy khả năng thích ứng của doanh nghiệp cũng như sức cạnh tranh ngày càng được nâng cao của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nếu những khó khăn hiện nay được tháo gỡ kịp thời và các yếu tố bất lợi trong những tháng cuối năm được kiểm soát, xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể tăng khoảng 10-11%, đạt mục tiêu 12,5 tỷ USD.

Ngành thủy sản vẫn duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động. Ảnh: PV

Bên cạnh những điểm sáng, xuất khẩu nông sản vẫn đối mặt với không ít khó khăn khi nhiều mặt hàng chủ lực tăng sản lượng nhưng giá trị xuất khẩu lại giảm do giá thế giới đi xuống. Điển hình, cà phê tăng 10,8% về lượng nhưng kim ngạch chỉ đạt khoảng 5,45 tỷ USD, giảm 11,2% so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu gạo tăng 0,5% về sản lượng nhưng kim ngạch chỉ đạt gần 2,63 tỷ USD, giảm 6,7%.

Đối với sầu riêng - mặt hàng từng tăng trưởng mạnh trong các năm trước - giá xuất khẩu cũng chịu áp lực giảm. Tính đến cuối tháng 6, đầu tháng 7-2026, giá xuất khẩu bình quân sầu riêng tươi chỉ còn khoảng 3.095 USD/tấn, giảm 14,1% so với tháng 4/2026 và giảm 9,2% so với cùng kỳ năm 2025 do nguồn cung từ các nước Đông Nam Á bước vào chính vụ.

Đối với sầu riêng - mặt hàng từng tăng trưởng mạnh trong các năm trước - giá xuất khẩu cũng chịu áp lực giảm. Ảnh: PV

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, thị trường thế giới đang có nhiều thay đổi. Nguồn cung của nhiều quốc gia phục hồi nhanh sau giai đoạn khó khăn khiến cạnh tranh ngày càng gay gắt, trong khi nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường lớn chưa phục hồi như kỳ vọng do tăng trưởng kinh tế chậm, lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng.

Cùng với đó, xu hướng bảo hộ thương mại ngày càng rõ nét. Nhiều nước nhập khẩu liên tục bổ sung các quy định mới liên quan đến truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, phát triển bền vững, môi trường và giảm phát thải carbon, tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.

Ở trong nước, những hạn chế về liên kết chuỗi sản xuất, năng lực chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch và hệ thống logistics vẫn là những điểm nghẽn khiến sức cạnh tranh của nhiều mặt hàng chưa được phát huy tối đa. Một số ngành hàng còn phụ thuộc vào số ít thị trường xuất khẩu, tiềm ẩn nhiều rủi ro khi các nước tăng cường các biện pháp phòng vệ thương mại.

Chuyển mạnh sang tăng trưởng bằng chất lượng và giá trị

Để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 74 tỷ USD trong năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định tiếp tục chuyển mạnh tư duy phát triển từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, giá trị gia tăng, thương hiệu và phát triển bền vững.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ theo dõi sát diễn biến thị trường, cập nhật thường xuyên thông tin về cung - cầu, giá cả, chính sách nhập khẩu và các quy định kỹ thuật của từng thị trường; tập trung tháo gỡ các rào cản kỹ thuật, mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đồng thời tổ chức lại sản xuất theo tín hiệu thị trường.

Chuyển mạnh tư duy phát triển từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, giá trị gia tăng. Ảnh: PV

Theo Nghị quyết số 168/NQ-CP của Chính phủ, mục tiêu tăng trưởng khu vực nông, lâm, thủy sản năm 2026 được điều chỉnh từ 3,7% lên 4%.

Để đạt mục tiêu này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung đẩy nhanh cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói; vận hành hiệu quả hệ thống truy xuất nguồn gốc; chủ động tháo gỡ khó khăn cho các ngành hàng chủ lực; đồng thời chuẩn bị đầy đủ điều kiện đáp ứng các quy định mới của các thị trường nhập khẩu.

Bộ cũng sẽ đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, triển khai hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia; chủ động ứng phó với thiên tai, hạn hán, xâm nhập mặn; thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng và kim ngạch xuất khẩu năm 2026, ngành nông nghiệp phải lấy nhu cầu thị trường làm căn cứ để tổ chức lại sản xuất, phát triển chuỗi giá trị từ giống, vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến, logistics đến phân phối; đồng thời chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và phát triển xanh, chuyển mạnh từ tăng trưởng theo sản lượng sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng; phát triển mạnh sản phẩm chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý và nâng cao khả năng tham gia trực tiếp vào hệ thống phân phối quốc tế.

Các doanh nghiệp phát triển mạnh sản phẩm chế biến sâu, xây dựng thương hiệu. Ảnh: PV

Mặc dù phải đối mặt với nhiều biến động của thị trường quốc tế, áp lực giảm giá và các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực trong 7 tháng năm 2026.

Đây là nền tảng quan trọng để ngành nông nghiệp hướng tới mục tiêu kim ngạch xuất khẩu 74 tỷ USD trong cả năm.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, cùng với việc mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng, ngành cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về vùng nguyên liệu, chế biến, logistics và truy xuất nguồn gốc, qua đó nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững trên thị trường quốc tế.

Quỳnh Dung