Vụ cháy xe khách làm 7 người tử vong ở Đồng Nai: Trách nhiệm bồi thường cho các nạn nhân?

Vụ cháy xe khách giường nằm trên Quốc lộ 1 qua địa bàn Đồng Nai khiến 7 người tử vong, 6 người bị thương không chỉ đặt ra trách nhiệm hình sự đối với tài xế Trần Thanh Hải, người đã bị khởi tố về tội "Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ" theo Điều 260 Bộ luật Hình sự, mà còn đặt ra nhiều vấn đề pháp lý liên quan đến trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh vận tải, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cũng như việc bảo đảm an toàn trên xe khách.

Theo kết quả điều tra ban đầu, tài xế khai nhận do buồn ngủ dẫn đến ngủ gật khi điều khiển xe, khiến phương tiện va chạm với hệ thống hộ lan. Đầu hộ lan đâm xuyên vào gầm xe làm động cơ ngừng hoạt động và phát sinh hỏa hoạn. Trong khi đó, cửa xe sử dụng hệ thống khí nén không thể mở khi động cơ tắt, khiến nhiều hành khách mắc kẹt trong xe.

Hiện trường vụ việc. Ảnh: Công an thành phố Đồng Nai.

Trao đổi về vụ việc, luật sư Nguyễn Văn Nam (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, việc tài xế bị khởi tố là bước xử lý cần thiết, song đây chưa phải là điểm dừng của quá trình điều tra.

Theo luật sư Nam, cơ quan điều tra sẽ tiếp tục làm rõ toàn bộ nguyên nhân dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, bao gồm điều kiện kỹ thuật của phương tiện, việc chấp hành quy định về thời gian làm việc của lái xe, công tác quản lý của doanh nghiệp vận tải và các yếu tố liên quan đến thiết kế, vận hành hệ thống cửa thoát hiểm.

Theo quy định hiện hành, đơn vị kinh doanh vận tải có nghĩa vụ quản lý lái xe, bảo đảm phương tiện đủ điều kiện kỹ thuật trước khi đưa vào khai thác, theo dõi dữ liệu thiết bị giám sát hành trình, đồng thời tổ chức hoạt động vận tải bảo đảm an toàn cho hành khách. Những nghĩa vụ này không chỉ mang tính hành chính mà còn là cơ sở để xác định trách nhiệm khi xảy ra tai nạn đặc biệt nghiêm trọng.

Một vấn đề khác được dư luận đặc biệt quan tâm là hệ thống cửa xe. Thông tin ban đầu cho thấy sau va chạm, động cơ ngừng hoạt động khiến cửa khí nén không thể mở, làm giảm cơ hội thoát nạn của hành khách. Tuy nhiên, theo luật sư Nguyễn Văn Nam, cần phân biệt giữa nguyên nhân trực tiếp gây tai nạn và nguyên nhân làm gia tăng hậu quả.

"Nếu cơ quan giám định xác định xe không bảo đảm tiêu chuẩn an toàn, hệ thống cửa thoát hiểm, búa phá kính hoặc các thiết bị cứu hộ không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật thì đây sẽ là căn cứ quan trọng để xem xét trách nhiệm của chủ xe, doanh nghiệp quản lý phương tiện hoặc các tổ chức, cá nhân liên quan. Mọi kết luận đều phải dựa trên kết quả điều tra và giám định chuyên môn", luật sư Nam nhấn mạnh.

Không chỉ trách nhiệm hình sự, vấn đề bồi thường cho các nạn nhân cũng là nội dung được nhiều người quan tâm.

Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, người điều khiển phương tiện gây tai nạn và chủ sở hữu phương tiện có trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng theo quy định của Bộ luật Dân sự. Trong trường hợp tài xế đang thực hiện nhiệm vụ theo sự phân công của doanh nghiệp, doanh nghiệp vận tải cũng phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường đối với thiệt hại do người của mình gây ra trong quá trình thực hiện công việc, sau đó có quyền yêu cầu người gây thiệt hại hoàn trả theo quy định nếu có căn cứ.

Đối với các nạn nhân tử vong, khoản bồi thường có thể bao gồm chi phí cứu chữa trước khi chết (nếu có), chi phí mai táng hợp lý, tiền cấp dưỡng cho người mà nạn nhân có nghĩa vụ cấp dưỡng và khoản bù đắp tổn thất về tinh thần cho thân nhân. Với những người bị thương, bên gây thiệt hại phải bồi thường toàn bộ chi phí điều trị, thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút, chi phí chăm sóc và khoản bù đắp tổn thất tinh thần theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Bên cạnh đó, nếu xe khách đã tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của chủ xe cơ giới và các loại bảo hiểm thương mại dành cho hành khách (nếu có), người bị thiệt hại hoặc thân nhân các nạn nhân còn có quyền yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm chi trả trong phạm vi trách nhiệm bảo hiểm theo hợp đồng và quy định pháp luật. Việc bảo hiểm chi trả không làm chấm dứt trách nhiệm bồi thường của người hoặc tổ chức gây thiệt hại đối với phần thiệt hại vượt quá mức bảo hiểm.

Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, vụ việc một lần nữa cho thấy yêu cầu cấp thiết phải siết chặt việc quản lý hoạt động vận tải hành khách đường dài, đặc biệt đối với xe khách chạy ban đêm. Không chỉ xử lý trách nhiệm của người cầm lái, cơ quan chức năng cần làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi vận hành, từ doanh nghiệp, bộ phận điều hành đến công tác kiểm định, giám sát phương tiện.

Phúc Đức