Vụ cháy nhà máy lọc dầu lớn nhất Thổ Nhĩ Kỳ khiến thị trường rung lắc

Một góc tổ hợp lọc dầu Tupras.

Vụ nổ được cho là xuất phát từ một bể chứa xăng và nhanh chóng lan rộng, khiến ngọn lửa bao trùm một phần cơ sở. Giới chức Thổ Nhĩ Kỳ hiện chưa công bố nguyên nhân cũng như mức độ thiệt hại, song toàn bộ công nhân đã được sơ tán và chưa ghi nhận thương vong ngay lập tức.

Sự cố xảy ra trong bối cảnh thị trường dầu mỏ toàn cầu vốn đã chịu nhiều áp lực từ các tuyến thương mại bị siết chặt, dòng chảy sản phẩm thay đổi và năng lực lọc - logistics thiếu linh hoạt. Các lệnh trừng phạt mới nhất của châu Âu nhằm hạn chế nguồn thu từ các sản phẩm dầu thô liên quan đến Nga vẫn đang tái định hình cách các dòng dầu di chuyển quanh khu vực Địa Trung Hải. Thổ Nhĩ Kỳ đóng vai trò trung gian khá nhạy cảm trong quá trình này, khi các nhà máy lọc dầu của nước này từng xử lý dầu Nga trước khi sản phẩm được đưa vào thị trường châu Âu. Việc gián đoạn tại một trung tâm lọc dầu quan trọng như Izmit vì thế càng làm gia tăng ma sát trong quá trình tái sắp xếp vốn đã phức tạp.

Izmit là mắt xích then chốt trong hệ thống hạ nguồn của Thổ Nhĩ Kỳ, vừa tiếp nhận dầu thô nhập khẩu vừa cung ứng phần lớn nhu cầu xăng và diesel trong nước. Nếu tình trạng ngừng hoạt động kéo dài, tác động sẽ không chỉ giới hạn trong biên giới Thổ Nhĩ Kỳ mà còn lan sang Nam và Đông Âu, nơi các nhà máy lọc dầu vẫn đang chật vật bù đắp lượng nguồn cung từ Nga bị mất. Thị trường sản phẩm dầu đã trở nên nhạy cảm hơn sau một mùa đông ghi nhận nhiều sự cố gián đoạn liên quan đến thời tiết tại các khu vực khác.

Sự cố lần này một lần nữa cho thấy thị trường dầu mỏ vẫn bị chi phối mạnh mẽ bởi các ràng buộc vật chất. Công suất lọc dầu toàn cầu vẫn trong tình trạng căng thẳng. Hạ tầng đang già cỗi và dễ tổn thương. Những vụ cháy, các đợt giá rét hay các đợt ngừng hoạt động bắt buộc vẫn có sức nặng thực tế, bất chấp bao nhiêu gói trừng phạt hay lộ trình chuyển dịch năng lượng được công bố.

Bình An