Võng La bên dòng sông Hồng

Cổng làng Chài-Võng La.

Có những làng quê khi nhắc đến, người ta nhớ ngay đến một sản vật. Với Võng La, đó là Đậu Chài. Nghề làm đậu phụ đã theo người dân nơi đây qua nhiều thế hệ, trở thành sinh kế, thành nếp nhà, thành mùi hương quen thuộc của buổi sớm. Từ những hạt đỗ bình dị, qua đôi tay cần mẫn của người làm nghề, sản phẩm Đậu Chài không chỉ là thức ăn dân dã mà còn là một phần ký ức của làng.

Ở Võng La, nghề không tách khỏi làng. Mỗi sân nhà, mỗi ngõ nhỏ, mỗi nhịp sinh hoạt đều ít nhiều gắn với công việc làm đậu. Người lớn truyền nghề cho con cháu, hàng xóm đỡ đần nhau trong những công đoạn quen thuộc. Vì thế, giữ nghề cũng là giữ một cấu trúc cộng đồng đã hình thành bền bỉ bên dòng sông Hồng.

Không chỉ có làng nghề, Võng La còn là vùng đất mang giá trị lịch sử đặc biệt. Trong giai đoạn 1941-1945, nơi đây từng là An toàn khu của Trung ương. Nhiều gia đình trong làng đã nuôi giấu, bảo vệ cán bộ cách mạng. Đặc biệt, năm 1943, tại Võng La, bản “Đề cương về Văn hóa Việt Nam” được thông qua, trở thành một dấu mốc quan trọng trong lịch sử văn hóa cách mạng Việt Nam.

Những câu chuyện ấy không nằm xa trong sách vở. Chúng hiện diện trong ký ức người dân, trong nếp làng, trong những địa chỉ văn hóa còn được gìn giữ đến hôm nay. Chùa Chài, tức Bạch Sam tự, là một trong những điểm tựa tâm linh và lịch sử của cộng đồng. Đình làng Võng La cũng là nơi người dân tìm về trong các sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội, giữ mối liên kết giữa người ở lại và người đi xa.

Bởi vậy, Võng La không chỉ là một khu dân cư ven sông. Đó là một “di sản sống”, nơi lịch sử, nghề truyền thống, đời sống tâm linh và sinh kế cộng đồng đan xen với nhau. Nếu nhìn Võng La chỉ như một phần đất trong quy hoạch đô thị, rất dễ bỏ qua chiều sâu văn hóa đã được tích tụ qua nhiều thế hệ.

Khu nhà truyền thống An toàn khu Trung ương Đảng thời kỳ 1941-1945 tại thôn Võng La.

Trong dòng chảy phát triển của Thủ đô, sông Hồng đang được nhìn nhận như một trục không gian lớn về cảnh quan, văn hóa và sinh thái. Điều đó mở ra cơ hội để những làng ven sông như Võng La được đánh thức bằng cách không xóa đi làng cũ để dựng lên một không gian hoàn toàn mới, mà chỉnh trang, nâng cấp, bảo tồn và phát huy những giá trị vốn có.

Võng La có thể trở thành một làng du lịch cộng đồng ven sông Hồng, nơi du khách đến để hiểu thêm về nghề Đậu Chài, thăm chùa, đình, nghe chuyện về vùng đất cách mạng, trải nghiệm đời sống nông nghiệp ven sông và cảm nhận nhịp sống bình dị của một làng quê Hà Nội. Sự đổi thay ấy nên bắt đầu từ việc tôn trọng cấu trúc làng, tôn trọng ký ức cộng đồng và tôn trọng sinh kế đã nuôi sống người dân qua nhiều đời.

Bên dòng sông Hồng, Võng La có thể tiếp tục là một làng quê yên bình, nhưng không đứng ngoài nhịp phát triển của Thủ đô. Nếu được quy hoạch và chăm chút đúng cách, nơi đây sẽ không chỉ là một điểm đến mới, mà còn là minh chứng cho một cách phát triển nhân văn: bảo tồn để phát triển, lấy con người làm trung tâm và biến những giá trị lâu đời thành nguồn lực cho tương lai.

Hùng Đức