'Vó ngựa biên cương': Bản hùng ca tri ân trên sân khấu xiếc

Bằng ngôn ngữ xiếc kết hợp âm nhạc, múa và hoạt cảnh sân khấu, chương trình tái hiện hình ảnh chiến sĩ biên phòng ngày đêm canh giữ biên cương của Tổ quốc, là bản hùng ca tri ân những cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Chương trình tái hiện hình ảnh chiến sĩ canh giữ biên cương Tổ quốc. Ảnh: Liên đoàn Xiếc Việt Nam

Khắc họa chiến sĩ biên phòng bằng ngôn ngữ xiếc

“Đi cùng năm tháng” - chương trình nghệ thuật thường niên kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ ra đời từ ý tưởng được ấp ủ trong nhiều năm của Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam, đồng thời là tác giả kịch bản và chỉ đạo nghệ thuật. Năm nay, với chủ đề “Vó ngựa biên cương”, chương trình đặc biệt dành sự tri ân cho những chiến sĩ nơi tuyến đầu bảo vệ chủ quyền biên giới.

Theo NSND Tống Toàn Thắng, ê kíp không xây dựng một đêm diễn đơn thuần là sự ghép nối giữa các tiết mục xiếc, ca múa nhạc mà hướng tới một tác phẩm nghệ thuật tổng hợp với mạch cảm xúc xuyên suốt. Trong khoảng 90 phút, khán giả dõi theo những chiến sĩ biên phòng và các lực lượng quân đội rèn luyện, chiến đấu, hy sinh để bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Chương trình quy tụ hơn 60 diễn viên của Liên đoàn Xiếc Việt Nam, Nhà hát Sân khấu Truyền thống Quốc gia Việt Nam và lực lượng Bộ đội Biên phòng. Mở đầu bằng hoạt cảnh “Chiều biên giới”, sân khấu tái hiện bức tranh thanh bình của miền biên viễn, các chiến sĩ sát cánh cùng đồng bào các dân tộc trong lao động, sản xuất và giữ gìn cuộc sống yên bình.

Mạch cảm xúc được đẩy lên cao với hoạt cảnh “Hát về anh”, tái hiện cuộc chiến đấu khốc liệt của các chiến sĩ nơi tuyến đầu. Tiếp nối là chuỗi tiết mục “Em hát tặng anh người chiến sĩ biên phòng”, “Phiên chợ vùng cao”, “Đồng đội”, “Chúng tôi lính biên phòng”... khắc họa cuộc sống nơi vùng cao giàu bản sắc văn hóa, tình quân dân gắn bó và tinh thần đoàn kết của những người lính nơi biên cương.

Điểm nhấn của chương trình là hoạt cảnh “Vó ngựa biên cương” với những màn biểu diễn trên lưng ngựa kết hợp nhào lộn, đu dây và võ thuật. Các kỹ thuật xiếc được khai thác để tái hiện bản lĩnh, sự dẻo dai, tinh thần đồng đội và ý chí bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của lực lượng Bộ đội Biên phòng.

Khép lại chương trình là “Hành khúc Bộ đội Biên phòng”, khi toàn bộ nghệ sĩ cùng những “diễn viên đặc biệt” như ngựa, chó nghiệp vụ hòa vào đội hình diễu hành. Hình ảnh lá cờ Tổ quốc tung bay và những chiến sĩ đứng hiên ngang trở thành lời khẳng định về sự tiếp nối của các thế hệ canh giữ biên cương, đồng thời gửi gắm niềm tin vào sức mạnh và ý chí bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của dân tộc.

NSND Tống Toàn Thắng cho biết, mỗi kỹ thuật xiếc đều phục vụ việc kể chuyện, góp phần khắc họa phẩm chất của chiến sĩ. Những màn leo cột, thăng bằng, cầu bật, đế trụ, biểu diễn với ngựa hay chó nghiệp vụ đều được đặt trong mạch nội dung thống nhất nhằm tạo nên những hình tượng giàu sức biểu cảm.

Theo Ban tổ chức, chương trình “Vó ngựa biên cương” được biểu diễn từ ngày 24 đến 26-7 tại Rạp Xiếc trung ương (67 - 69 Trần Nhân Tông, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội).

Ngôn ngữ tri ân của nghệ sĩ và khán giả trẻ

Từ mong muốn đem đến cho công chúng những chương trình xiếc vừa mang tính nghệ thuật vừa mang ý nghĩa lịch sử, qua nhiều thử nghiệm, NSND Tống Toàn Thắng nhận thấy, xiếc có khả năng kết hợp với âm nhạc, múa, kịch, cải lương và nghệ thuật thị giác.

“Đặc thù của xiếc là ngôn ngữ hình thể, kỹ năng, độ mạo hiểm, cảm giác hồi hộp và khả năng tạo nên những hình tượng mạnh mà không cần quá nhiều lời thoại. Vì vậy, chúng tôi xây dựng chương trình “Đi cùng năm tháng” tổng hợp nhiều loại hình nghệ thuật, để truyền tải những sự kiện lịch sử đến thế hệ trẻ bằng trải nghiệm hấp dẫn, gần gũi. Chúng tôi mong khán giả sau khi rời rạp không chỉ mãn nhãn với các phần biểu diễn mà còn luôn nhớ về những chiến sĩ đang ngày đêm bám chốt nơi biên giới và hiểu rằng mỗi cột mốc chủ quyền đều được gìn giữ bằng mồ hôi, xương máu và tuổi trẻ của nhiều thế hệ” - NSND Tống Toàn Thắng bày tỏ.

Ra mắt từ năm 2018, chương trình nghệ thuật tổng hợp “Đi cùng năm tháng” đã trở thành hoạt động thường niên của Liên đoàn Xiếc Việt Nam mỗi dịp 27-7, nhằm tri ân thế hệ đi trước, đồng thời giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, khơi dậy tình yêu nước trong nghệ sĩ trẻ và khán giả trẻ. Qua 8 mùa tổ chức, chương trình giới thiệu nhiều chủ đề ý nghĩa như “Sống mãi với Điện Biên”, “Ký ức Trường Sơn”, “Biển đảo là quê hương”, “Vùng trời bình yên”, “Bản hùng ca thống nhất”..., để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng công chúng.

Nhiều năm tham gia biểu diễn trong chương trình “Đi cùng năm tháng”, NSƯT Thanh Tuấn chia sẻ: “Mỗi lần hóa thân thành hình tượng Bộ đội Cụ Hồ đều mang đến cho tôi những cảm xúc đặc biệt. Với các nghệ sĩ trẻ, đây vừa là cơ hội cống hiến trên sân khấu, vừa là dịp hiểu hơn về lịch sử dân tộc, về sự hy sinh của các thế hệ đi trước để từ đó nuôi dưỡng lòng biết ơn và trách nhiệm đối với Tổ quốc”.

Bên cạnh giá trị nghệ thuật, chương trình “Đi cùng năm tháng” còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Hằng năm, chương trình là cầu nối để các tổ chức, doanh nghiệp và nhà hảo tâm chung tay trao tặng quà tri ân các thương, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, gia đình có công với cách mạng và nạn nhân chất độc da cam. Khi nghệ thuật gắn với hành động sẻ chia cụ thể, sự tri ân không dừng ở sân khấu mà có thể tiếp tục lan tỏa trong cộng đồng.

Yên Nga