VNeID - 'Tấm thẻ thông hành' quyền lực trong tay cử tri

VNeID - "Tấm thẻ thông hành" quyền lực

Trong không khí hân hoan của ngày hội non sông, cùng với hàng triệu cử tri cả nước, sáng 15.3, nhiều khu vực bỏ phiếu ở Hà Nội, đông đảo cử tri, chính quyền, Nhân dân phấn khởi đi bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Cử tri bày tỏ phấn khởi, tự hào khi được thực hiện quyền bầu cử, đồng thời kỳ vọng, đội ngũ đại biểu khóa mới đủ đức, đủ tài, xứng đáng đại diện cho tiếng nói và nguyện vọng của nhân dân.

Trong lịch sử các kỳ bầu cử, công tác lập danh sách cử tri luôn được coi là "trận chiến" cam go nhất. Những sai sót về nhân khẩu học, hay sự nhầm lẫn giữa thường trú và tạm trú thường tạo ra những áp lực nghẹt thở lên đội ngũ cán bộ cơ sở. Tuy nhiên, khi Đề án 06 đi vào thực tiễn, Cơ sở dữ liệu quốc gia (CSDLQG) về dân cư đã trở thành "trục xương sống" giải quyết triệt để bài toán này.

Hệ thống này không chỉ là một kho lưu trữ tĩnh mà là một thực thể "đúng, đủ, sạch, sống". Nhờ sự kết nối liên thông giữa các bộ, ngành, danh sách cử tri được tự động trích xuất với độ chính xác tuyệt đối dựa trên định danh cá nhân. Những trường hợp cử tri đủ 18 tuổi được hệ thống tự động nhận diện; những biến động về nơi cư trú được cập nhật theo thời gian thực. Điều này loại bỏ hoàn toàn tình trạng "cử tri ảo" hoặc trùng lặp danh sách giữa các địa phương - vốn là những kẽ hở có thể gây nghi ngờ về tính minh bạch.

Cử tri ở phường Hoàn Kiếm tham gia bỏ phiếu.

Hơn thế nữa, việc quản lý dữ liệu tập trung giúp các cơ quan chức năng có cái nhìn tổng thể về mật độ cử tri tại từng khu vực bỏ phiếu. Từ đó, việc phân bổ hòm phiếu, thẻ cử tri và nhân lực điều hành được thực hiện dựa trên bằng chứng khoa học, thay vì những ước tính cảm tính. Đây chính là bước đi đầu tiên khẳng định sự chuyên nghiệp của một nền quản trị hiện đại.

Nếu CSDLQG về dân cư là nền tảng ẩn mình phía sau, thì ứng dụng VNeID chính là giao diện trực diện nhất, nơi người dân chạm tay vào công nghệ bầu cử. Không còn cảnh cử tri phải loay hoay tìm kiếm thẻ cử tri giấy hay mang theo hàng loạt giấy tờ tùy thân, VNeID đã tích hợp tất cả vào một mã QR định danh duy nhất.

Tại các điểm bỏ phiếu, quy trình đối soát cử tri đã thay đổi từ "phút" sang "giây". Việc quét mã QR trên VNeID không chỉ xác thực danh tính mà còn giúp đối chiếu ngay lập tức với danh sách cử tri đã được số hóa. Tính năng sinh trắc học trên điện thoại thông minh (vân tay, khuôn mặt) khi mở ứng dụng tạo ra một lớp bảo mật kép, ngăn chặn tuyệt đối tình trạng bầu cử hộ hay gian lận danh tính.

Cử tri trẻ nghiên cứu tiểu sử các ứng cử viên.

Đáng chú ý, VNeID còn đóng vai trò như một "trợ lý bầu cử" cá nhân hóa. Cử tri có thể tra cứu thông tin tiểu sử, chương trình hành động của các ứng cử viên ngay trên điện thoại khi đang xếp hàng chờ bỏ phiếu. Sự thấu hiểu về ứng cử viên thông qua các dữ liệu được chuẩn hóa giúp mỗi lá phiếu trở nên chất lượng hơn, phản ánh đúng ý chí và nguyện vọng của cử tri thay vì chỉ bầu theo cảm tính hay "bầu cho xong".

Hiệu quả từ những con số

Tại phường Phan Chu Trinh, Hà Nội - một trong những đơn vị thí điểm "Điểm bầu cử thông minh", không khí ngày bầu cử diễn ra trật tự và nhanh chóng đến ngạc nhiên.

Ông Nguyễn Văn Hùng (68 tuổi), một cử tri kỳ cựu, chia sẻ sau khi thực hiện xong quyền công dân: "Trước đây, tôi phải lục tìm căn cước, đối chiếu danh sách dán trên bảng tin mất cả chục phút. Hôm nay, các cháu thanh niên tình nguyện hướng dẫn tôi mở ứng dụng VNeID trên điện thoại. Chỉ mất đúng 2 giây để quét mã, thông tin của tôi đã hiện lên xanh mướt trên màn hình của cán bộ tổ bầu cử. Cảm giác mình cũng trở thành một 'công dân số' thực thụ, rất tự hào và tiện lợi".

Sự hài lòng của những cử tri như ông Hùng không phải là ngẫu nhiên. Theo số liệu thống kê sơ bộ tại các điểm thí điểm, việc sử dụng VNeID đã giúp giảm thời gian chờ đợi của mỗi cử tri xuống còn 1/5 so với phương thức truyền thống.

Tại các xã vùng sâu, vùng xa thuộc xã Mèo Vạc (Tuyên Quang), nơi địa hình chia cắt và sóng điện thoại còn trập trùng, bài toán chuyển đổi số được giải theo cách rất riêng. Thay vì yêu cầu người dân phải tự thao tác trên thiết bị cá nhân, các tổ bầu cử lưu động đã được trang bị máy tính bảng và thiết bị đọc mã QR cầm tay tích hợp dữ liệu dân cư ngoại tuyến.

Chị Thào Thị Mỷ, một cán bộ tổ bầu cử tại địa phương, cho biết: "Nhiều bà con ở đây không có điện thoại thông minh, nhưng họ đều có thẻ căn cước công dân gắn chip. Chúng tôi dùng thiết bị cầm tay quét mã trên thẻ, hệ thống sẽ ngay lập tức xác nhận cử tri đó thuộc tổ bầu cử nào. Dữ liệu sau đó sẽ được đồng bộ hóa khi máy có kết nối mạng. Công nghệ thực chất là giúp cán bộ chúng tôi phục vụ bà con nhanh hơn, chính xác hơn chứ không hề làm khó người dân".

Tại xã Mèo Vạc, nhiều khu vực bỏ phiếu đạt tỷ lệ cử tri đi bầu cao ngay trong buổi sáng. Đến thời điểm này, tình hình an ninh trật tự tại các khu vực bỏ phiếu được đảm bảo, công tác bầu cử trên địa bàn xã diễn ra an toàn, đúng luật, dân chủ và đúng tiến độ.

Đây là ví dụ điển hình cho thấy: Chuyển đổi số trong bầu cử không phải là thay thế con người bằng máy móc, mà là dùng máy móc để giải phóng sức lao động cho con người và đảm bảo tính công bằng thông tin giữa miền xuôi và miền ngược.

Sự xuất hiện của Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng VNeID không chỉ đơn thuần là một cuộc thay thế về mặt công cụ. Đó là một cuộc cách mạng trong tư duy quản trị quốc gia, biến ngày bầu cử từ một chiến dịch hành chính khổng lồ trở thành một trải nghiệm số minh bạch, chính xác và tiện lợi tối đa cho mỗi cử tri.

Tuyetnhung