VN-Index lấy lại sắc xanh vào 'phút chót', Thái Lan và Hàn Quốc tạm dừng giao dịch

VN-Index điều chỉnh nhưng chưa rơi vào hoảng loạn

Từ cuối tuần trước, căng thẳng địa chính trị liên quan đến Iran đã nhanh chóng tạo ra cú sốc điển hình cho thị trường chứng khoán toàn cầu. Theo đó, dòng tiền dịch chuyển sang trạng thái "risk-off", nhà đầu tư tìm đến các tài sản phòng thủ, giá dầu bật tăng, còn các cổ phiếu chịu áp lực điều chỉnh do lo ngại lạm phát quay trở lại và triển vọng tăng trưởng suy yếu.

VN-Index có phiên giao dịch đầy cảm xúc khi có thời điểm giảm hơn 40 điểm nhưng cuối phiên lấy lại sắc xanh. Ảnh minh họa

Trọng tâm của cú sốc lần này nằm ở nguy cơ gián đoạn các tuyến vận tải và năng lượng tại Trung Đông, đặc biệt quanh Eo biển Hormuz, vốn là nút thắt quan trọng cho dòng chảy dầu mỏ toàn cầu. Chỉ cần rủi ro này gia tăng, thị trường lập tức cộng thêm "phí bất định địa chính trị" vào giá tài sản.

Tại thị trường Việt Nam, phản ứng gần như diễn ra đồng thời với thế giới. Ngay phiên đầu tuần 2/3, VN-Index giảm 34,23 điểm, tương đương 1,82%, xuống quanh 1.846 điểm. Thanh khoản tăng mạnh cho thấy áp lực bán tháo và giảm tỷ trọng margin đã xuất hiện rõ rệt khi nhà đầu tư chủ động phòng thủ trước các nguy cơ bất ổn từ bên ngoài. Đà giảm chưa dừng lại trong phiên 3/3, khi chỉ số tiếp tục mất gần 33 điểm, đóng cửa quanh 1.813 điểm.

Đến phiên 4/3, thị trường có lúc rơi xuống vùng 1.770 điểm, tức sụt hơn 40 điểm trong phiên. Tuy nhiên, lực cầu bắt đáy đã xuất hiện, giúp VN-Index bất ngờ "rút chân", đóng cửa tăng 5 điểm lên vùng 1.820 điểm. Nhờ vậy, càng củng cố thêm vai trò của "vùng đệm" này như một ngưỡng tâm lý quan trọng.

So với một số thị trường lớn trong khu vực, diễn biến của VN-Index được đánh giá là tương đối "nhẹ nhàng".

Đơn cử tại Thái Lan, chỉ số SET có thời điểm rơi khoảng 8% trong phiên 4/3, buộc Sở giao dịch chứng khoán Thái Lan phải kích hoạt cơ chế ngắt mạch và tạm dừng giao dịch 30 phút từ 12h18 (giờ địa phương). Theo quy định của quốc gia này, nếu thị trường vẫn tiếp tục "rực lửa", các biện pháp tương tự sẽ được tái kích hoạt.

Thái Lan phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu nhiên liệu, vì vậy việc giá dầu tăng nhanh có khả năng "thổi bùng" nguy cơ lạm phát và làm suy yếu sức mua trong nước. Đồng thời, chi phí vận tải gia tăng cùng nỗi lo gián đoạn các đường bay cũng tạo thêm áp lực đối với ngành du lịch, là một trong những trụ cột của nền kinh tế nước này.

Đáng chú ý, trong nhóm cổ phiếu giảm mạnh có Delta Electronics (Thailand) cùng nhiều doanh nghiệp vốn hóa lớn khác. Điều này có nghĩa, lực bán không chỉ tập trung ở các ngành nhạy cảm với năng lượng, mà còn lan rộng sang cả các cổ phiếu tăng trưởng thông thường.

So với một số thị trường lớn trong khu vực, diễn biến của VN-Index được đánh giá là tương đối "nhẹ nhàng".

Trong khi đó, làn sóng bán tháo còn mạnh hơn tại Hàn Quốc. Chỉ số KOSPI có thời điểm lao dốc trên 10 - 12%, và tương tự Thái Lan, thị trường phải áp dụng các biện pháp hạn chế giao dịch. Không chỉ vậy, đồng Won cũng đang mất vị thế xuống mức thấp nhất trong nhiều năm, khi nhà đầu tư lo sợ cú sốc giá dầu kéo dài sẽ tác động trực tiếp tới một nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng như Hàn Quốc.

Tác động thường mang tính tạm thời

Một điểm đáng chú ý tại thị trường Việt Nam là sự phân hóa theo nhóm ngành. Theo khảo sát của phóng viên phiên 2/3, nhóm công nghệ và bất động sản bị bán tháo mạnh, nhưng nhóm cổ phiếu dầu khí và năng lượng lại nổi lên như một "kênh trú ẩn" an toàn. Nhiều mã dầu khí tăng kịch trần, còn một số cổ phiếu vận tải biển và tiện ích cũng đồng loạt bứt phá.

Tại phiên 3/3, dòng tiền vẫn tiếp tục neo vào nhóm năng lượng và các ngành hưởng lợi gián tiếp như phân bón, dù mức hưng phấn đã bắt đầu hạ nhiệt. Thị trường bắt đầu ghi nhận sự dịch chuyển dần của dòng tiền trở lại các nhóm tài chính và chứng khoán.

Phân tích biểu đồ thị trường trong quá khứ, nhiều công ty chứng khoán cho rằng những cú sốc địa chính trị thường tạo ra tác động mạnh nhưng mang tính ngắn hạn nhiều hơn. Chẳng hạn, khi xung đột địa chính trị bùng phát, S&P 500 bình quân giảm khoảng 2,5% ngay khi sự kiện xảy ra, còn với VN-Index mức giảm là khoảng 3,5%.

Đà giảm có thể mở rộng thêm sau khoảng 30 ngày, nhưng sau 90 ngày lại bắt đầu thu hẹp dần. Nếu nền tảng kinh tế tốt, thị trường chỉ mất một năm là hồi phục trở lại, bình quân S&P 500 tăng khoảng 15%, còn VN-Index khoảng 10%.

Bộ dữ liệu này cũng cho thấy thị trường thường tạo đáy sau khoảng 22 phiên giao dịch và cần khoảng 47 phiên để quay lại vùng điểm trước khi cú sốc xảy ra. Từ đó, có thể hình dung hai kịch bản vận động chính, cũng là lý do khiến các nhóm cổ phiếu đang được định giá rất khác nhau.

Kịch bản thứ nhất, căng thẳng hạ nhiệt và dòng chảy năng lượng không bị gián đoạn kéo dài. Khi đó, thị trường sẽ quay lại các câu chuyện nội tại như tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, chính sách tiền tệ - tài khóa hay kỳ vọng nâng hạng thị trường. Nhận định mới đây của nhóm chuyên gia VNDirect cho biết, VN-Index có thể quay lại thử thách vùng 1.900 điểm vào cuối quý I hoặc đầu quý II/2026 trong trường hợp tâm lý ổn định lại.

Kịch bản thứ hai, nếu xung đột kéo dài và chi phí năng lượng duy trì ở mức cao, thì rủi ro vĩ mô trở nên khó đoán định hơn. Kỳ vọng lạm phát tăng lên, biên lợi nhuận của nhiều ngành bị thu hẹp, và thị trường có xu hướng ưu tiên các doanh nghiệp hưởng lợi từ giá hàng hóa hoặc ít nhạy cảm với chi phí nhiên liệu.

Những gì đang diễn ra trên thị trường quốc tế hiện phản ánh khá rõ kịch bản này, đó là khi biến động gia tăng mạnh, dòng tiền tìm đến USD và các tài sản phòng thủ, trong khi cổ phiếu bị giảm tỷ trọng trong danh mục.

Về góc độ quản trị rủi ro, điều quan trọng trong ngắn hạn thường không nằm ở việc cổ phiếu rẻ hay đắt, mà ở tốc độ thay đổi của thông tin và kỳ vọng. Vì vậy, thị trường dễ xuất hiện những nhịp biến động mạnh hai chiều, từ bán tháo sang bắt đáy, đặc biệt khi các vị thế đòn bẩy buộc phải thu hẹp.

Phượng Các