VKSND thực hiện thí điểm khởi kiện tố tụng công ích

Tham dự Hội nghị có nguyên Vụ trưởng Vụ pháp chế VKSND tối cao Hoàng Thị Quỳnh Chi; Phó Vụ trưởng Vụ 9, VKSND tối cao Lã Thị Tú Anh; Viện trưởng VKSND KV1 Nguyễn Thị Lan Hương cùng đại diện các đơn vị thuộc TAND KV1, UBND, công an 8 phường.

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Viện trưởng VKS KV1 Lê Quốc Hiệp cho biết, trong những năm gần đây, cùng với tiến trình cải cách tư pháp, VKSND các cấp đã không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, hướng đến mục tiêu chung: bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Một trong những nhiệm vụ mới và cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong lĩnh vực kiểm sát hoạt động tư pháp đó chính là khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ người yếu thế và lợi ích công.

Ngày 24/6/2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 205/2025/QH15 về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công (Nghị quyết số 205). Nghị quyết số 205 gồm 4 chương, 19 điều đã quy định về nguyên tắc, thẩm quyền và mô hình tố tụng công ích, VKS thông qua việc khởi kiện và tham gia tố tụng công ích, tạo áp lực để các cơ quan quản lý hành chính phải thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, đảm bảo các quyết định hành chính được ban hành và thực thi hợp pháp, hiệu quả. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nơi mọi quyền lực phải được kiểm soát chặt chẽ theo Hiến pháp và pháp luật.

Xác định đây là một nhiệm vụ chính trị quan trọng của toàn ngành Kiểm sát, VKSND KV1 tổ chức Hội nghị nhằm quán triệt, phổ biến các văn bản pháp luật, hướng dẫn về việc thực hiện tố tụng công ích để làm rõ tinh thần Nghị quyết số 205 cùng vai trò của cơ quan công tố trong việc bảo vệ lợi ích công cộng.

Nguyên Vụ trưởng Vụ pháp chế VKSND tối cao Hoàng Thị Quỳnh Chi đã phổ biến các nội dung quan trọng liên quan đến tố tụng công ích được quy định trong Nghị quyết số 205.

Tại Hội nghị, nguyên Vụ trưởng Vụ pháp chế VKSND tối cao Hoàng Thị Quỳnh Chi đã phổ biến các nội dung quan trọng liên quan đến tố tụng công ích được quy định trong Nghị quyết số 205. Theo đó, nhiệm vụ, quyền hạn của VKS là tiếp nhận, xử lý thông tin về việc xâm phạm quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công; kiểm tra, xác minh, thu thập thông tin, tài liệu, chứng cứ; yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời để bảo vệ quyền dân sự, tài sản, bảo đảm thu thập, bảo vệ chứng cứ, bảo đảm cho việc giải quyết vụ án hoặc việc thi hành án.

VKS yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân chấm dứt vi phạm và áp dụng biện pháp để ngăn chặn, khắc phục hậu quả; đình chỉ, phục hồi việc kiểm tra, xác minh; thông báo, kiến nghị với cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền, trách nhiệm khởi kiện theo quy định của pháp luật; hỗ trợ việc khởi kiện; khởi kiện vụ án dân sự công ích và thực hiện quyền, nghĩa vụ của người khởi kiện trong quá trình giải quyết vụ án. Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giải quyết vụ án, thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự…

Theo bà Hoàng Thị Quỳnh Chi, việc VKSND KV1 tổ chức Hội nghị quán triệt Nghị quyết số 205 và Lễ ký quy chế phối hợp với 8 UBND và Công an 8 phường mang ý nghĩa chính trị, thể hiện sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong việc bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương, bảo vệ lợi ích công. Bà Chi khẳng định chế định này rất nhân đạo, cần sự vào cuộc của tất cả các cơ quan chức năng trong việc thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ Đảng và Nhà nước giao phó.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm.

Phát biểu tiếp thu ý kiến và bế mạc Hội nghị, Viện trưởng VKSND KV1 Nguyễn Thị Lan Hương cho biết, Nghị quyết số 205 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng, khẳng định rõ hơn vai trò, trách nhiệm của VKS trong việc bảo vệ lợi ích công cộng, góp phần tăng cường kỷ cương, kỷ luật pháp luật.

“Với việc thực hiện thí điểm Nghị quyết 205, thẩm quyền khởi kiện thuộc về VKSND KV1 và thẩm quyền giải quyết sơ thẩm vụ án dân sự công ích thuộc về TAND KV1. Đây là một sự chuyển giao trách nhiệm quan trọng. Chúng tôi cam kết sẽ kế thừa và phát huy tối đa truyền thống phối hợp tốt đẹp này, chủ động thiết lập cơ chế làm việc nhanh chóng, tin cậy với các cơ quan ban ngành để đảm bảo các vụ việc dân sự công ích thuộc thẩm quyền được phát hiện và xử lý kịp thời, không để vi phạm kéo dài gây thiệt hại đến lợi ích của công dân và lợi ích công cộng”, Viện trưởng VKSND KV1 khẳng định.

Viện trưởng VKSND KV1 Nguyễn Thị Lan Hương phát biểu tại Hội nghị.

Cũng theo Viện trưởng Nguyễn Thị Lan Hương, cùng với Nghị quyết số 205, một dấu mốc pháp lý quan trọng khác mà toàn ngành KSND cần đặc biệt quan tâm là Luật Tư pháp người chưa thành niên, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026. Đây là đạo luật chuyên ngành đầu tiên điều chỉnh một cách toàn diện hoạt động tư pháp đối với người chưa thành niên, thể hiện rõ nét chính sách nhân văn, tiến bộ của Đảng và Nhà nước ta trong bảo vệ quyền con người, quyền trẻ em, đồng thời bảo đảm yêu cầu phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả với tội phạm.

Luật Tư pháp người chưa thành niên đặt ra yêu cầu xuyên suốt là lấy lợi ích tốt nhất của người chưa thành niên làm trung tâm; chú trọng các biện pháp phòng ngừa, giáo dục, hỗ trợ tái hòa nhập; hạn chế áp dụng các biện pháp tố tụng mang tính trừng phạt, thay vào đó là các giải pháp phục hồi, nhân đạo, phù hợp với đặc điểm tâm lý, lứa tuổi. Điều này đòi hỏi VKSND không chỉ thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, mà còn phải nâng cao trách nhiệm trong việc bảo đảm mọi quyết định tố tụng liên quan đến người chưa thành niên đều đúng pháp luật, thận trọng, khách quan và thấm nhuần tinh thần bảo vệ, giáo dục.

Trong thời gian tới, để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, Viện trưởng VKSND KV1 đề nghị mỗi cán bộ, Kiểm sát viên tiếp tục chủ động nghiên cứu, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ; giữ vững bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm và dũng khí nghề nghiệp; sẵn sàng bảo vệ lợi ích công, bảo vệ người yếu thế, bảo vệ công lý và pháp luật./.

Hồng Mây