Virus Nipah tại Ấn Độ nghiêm trọng tới đâu?

Thực hư dịch Nipah tại Ấn Độ

Những thông tin liên quan tới virus Nipah tại Ấn Độ đang thu hút sự quan tâm của dư luận khu vực châu Á trong những ngày qua, bắt đầu từ ngày 11/1, khi nhà chức trách nước này công bố 2 trường hợp nghi nhiễm virus Nipah. Các ca bệnh được xác định tại Phòng thí nghiệm Nghiên cứu và Chẩn đoán Virus (VRDL), trực thuộc Hội đồng Nghiên cứu Y khoa Ấn Độ (ICMR), Viện Khoa học Y tế Toàn Ấn (AIIMS) tại Kalyani, bang Tây Bengal. Hai bệnh nhân làm việc tại một bệnh viện tư nhân và chưa xác định được nguồn lây nhiễm.

Nhân viên y tế theo dõi hoạt động quét thân nhiệt đối với hành khách đến từ bang Tây Bengal (Ấn Độ) tại Sân bay quốc tế Suvarnabhumi, tỉnh Samut Prakan, Thái Lan, ngày 25/1/2026. Ảnh: AP

Ngay sau khi thông tin được công bố, Bộ Y tế Ấn Độ cho biết đã điều động một đội phản ứng liên ngành nhằm hỗ trợ chính quyền bang Tây Bengal triển khai các biện pháp kiểm soát và ứng phó y tế công cộng. Đội phản ứng này gồm các chuyên gia đến từ Viện Y tế và Vệ sinh Công cộng Toàn Ấn tại Kolkata; Viện Virus học Quốc gia (NIV) ở Pune; Viện Dịch tễ học Quốc gia (NIE) tại Chennai; Viện Khoa học Y tế Toàn Ấn tại Kalyani, cùng Cục Động vật hoang dã thuộc Bộ Môi trường, Rừng và Biến đổi khí hậu. Bộ Y tế và Phúc lợi Gia đình Ấn Độ cũng đã làm việc với chính quyền bang Tây Bengal nhằm đánh giá tình hình và bảo đảm các biện pháp ứng phó được triển khai nhanh chóng, đồng bộ.

Kể từ thời điểm đó, các hoạt động truy vết nguồn lây, xét nghiệm và cách ly những người có tiếp xúc với hai trường hợp nghi nhiễm đã được tiến hành. Tính đến nay, Bộ Y tế Ấn Độ khẳng định chưa phát hiện thêm bất kỳ ca nhiễm virus Nipah nào khác.

Tuy nhiên, ngay sau khi thông tin chính thức được công bố, một số thông tin không chính xác về số ca nhiễm Nipah tại bang Tây Bengal đã xuất hiện trên báo chí và mạng xã hội ở nhiều quốc gia láng giềng châu Á. Thậm chí có thông tin cho rằng đã có 5 trường hợp nhiễm bệnh đang được cách ly. Dù các thông tin này mơ hồ, không rõ nguồn và không thể kiểm chứng, dư luận vẫn tỏ ra lo ngại về khả năng virus Nipah có thể bùng phát thành dịch lớn. Trước diễn biến này, một số quốc gia trong khu vực đã nâng mức cảnh báo y tế, tăng cường sàng lọc hành khách đến từ Ấn Độ, đặc biệt tại các sân bay quốc tế, nhằm phòng ngừa nguy cơ lây lan xuyên biên giới.

Ngăn chặn nguồn lây và kiểm soát ca bệnh

Chính phủ Ấn Độ cùng chính quyền bang Tây Bengal đã và đang triển khai các biện pháp khoanh vùng, truy vết và xét nghiệm liên tục trong gần 20 ngày qua, nhằm sớm kiểm soát tình hình. Trong thông cáo chính thức công bố tối 27/1, Bộ Y tế và Phúc lợi Gia đình Ấn Độ khẳng định chỉ có hai trường hợp nhiễm virus Nipah được xác nhận tại bang Tây Bengal, sau quá trình xét nghiệm, cách ly và theo dõi khẩn trương những người có liên quan.

Bộ Y tế và Phúc lợi Gia đình Ấn Độ cũng cho biết, một số thông tin sai lệch và không chính xác về số ca mắc virus Nipah (NiVD) đã bị lan truyền trên một số phương tiện truyền thông. Do đó, cơ quan này khuyến cáo công chúng và báo chí chỉ sử dụng thông tin từ các nguồn chính thức đã được xác minh, đồng thời tránh lan truyền các báo cáo mang tính suy đoán.

Sau khi hai trường hợp được xác nhận, Chính phủ Ấn Độ đã phối hợp chặt chẽ với chính quyền bang Tây Bengal, nhanh chóng triển khai các biện pháp y tế công cộng toàn diện theo quy trình sẵn có. Tổng cộng 196 người từng tiếp xúc với các ca nhiễm đã được xác định, theo dõi và xét nghiệm. Bộ Y tế Ấn Độ xác nhận tất cả những người này đều không có triệu chứng và cho kết quả âm tính với virus Nipah.

Các hoạt động giám sát tăng cường, xét nghiệm trong phòng thí nghiệm và điều tra thực địa được thực hiện thông qua sự phối hợp giữa các cơ quan y tế Trung ương và địa phương, nhằm bảo đảm ngăn chặn kịp thời nguy cơ lây lan. Tính đến thời điểm hiện tại, chưa ghi nhận thêm trường hợp mắc virus Nipah nào khác. Nhà chức trách Ấn Độ khẳng định tình hình vẫn đang được theo dõi chặt chẽ và mọi biện pháp y tế công cộng cần thiết đã được triển khai.

Dự báo của giới chuyên gia y tế Ấn Độ và khu vực

Tính đến nay, số ca nhiễm virus Nipah tại bang Tây Bengal dừng ở con số 2, sau các biện pháp kiểm soát quyết liệt của nhà chức trách Ấn Độ. Dựa trên kinh nghiệm ứng phó với các đợt bùng phát Nipah trước đây, nhiều chuyên gia y tế cho rằng cần duy trì cảnh giác nhưng không nên hoang mang quá mức.

Theo các chuyên gia, hai bang Tây Bengal và Kerala đã được xem là khu vực lưu hành virus Nipah, do loại virus này tồn tại trong quần thể dơi tại địa phương. Trong nhiều năm qua, các ca nhiễm đơn lẻ đã được ghi nhận tại đây, khiến người dân và hệ thống y tế địa phương có kinh nghiệm trong việc phát hiện, ứng phó và kiểm soát dịch bệnh.

Tiến sĩ Rajeev Jayadevan, cựu Chủ tịch Hiệp hội Y khoa Ấn Độ (IMA) tại thành phố Cochin và Trưởng bộ phận Nghiên cứu tại bang Kerala, cho biết virus Nipah lây truyền từ dơi sang người và có thể gây bệnh nặng với tỷ lệ tử vong cao. Tuy nhiên, dịch bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm.

Theo ông, thách thức lớn nhất của virus Nipah là khả năng lây truyền từ người sang người. Vì vậy, việc xác định ca bệnh đầu tiên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chẩn đoán sớm, cách ly kịp thời và truy vết tiếp xúc là các biện pháp then chốt nhằm ngăn chặn sự lây lan của virus, nhất là trong môi trường y tế, nơi nhân viên y tế và người chăm sóc có nguy cơ phơi nhiễm cao.

Tiến sĩ Jayadevan nhấn mạnh, virus Nipah lây truyền chủ yếu thông qua tiếp xúc gần và dịch cơ thể. Tuy nhiên, không giống như COVID-19, virus này không có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng. Hiện nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hoặc vaccine phòng virus Nipah, do đó việc chăm sóc hỗ trợ, cách ly và theo dõi chặt chẽ người tiếp xúc vẫn là những biện pháp hiệu quả nhất để kiểm soát nguy cơ bùng phát dịch.

Phan Tùng/VOV-New Delhi