Vĩnh Long hướng tới trở thành trung tâm xuất khẩu năng lượng tái tạo cả nước

Trong 6 tháng đầu năm 2026, lĩnh vực năng lượng tái tạo của tỉnh Vĩnh Long ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long cho biết, theo Quy hoạch điện VIII, tỉnh được phân bổ 4.178,8 MW điện gió đến năm 2030 và 788 MW giai đoạn sau năm 2030. Đến nay, 15 dự án điện gió đã vận hành thương mại với tổng công suất 650,5 MW, đạt khoảng 95% công suất thiết kế, đóng vai trò nền tảng trong cơ cấu nguồn điện của địa phương.

Bức tranh đầu tư năng lượng tái tạo ngày càng rõ nét

Vĩnh Long xác định năng lượng tái tạo là một trong những trụ cột phát triển kinh tế, với định hướng đa dạng hóa loại hình từ điện gió, điện mặt trời, điện rác đến sản xuất hydro xanh.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương, bình quân mỗi MW năng lượng tái tạo đóng góp khoảng 1 tỷ đồng/năm cho ngân sách. Với 650 MW đang vận hành, lĩnh vực này mang lại trên 500 tỷ đồng mỗi năm. Tỉnh đặt mục tiêu từ nay đến cuối năm sẽ đưa thêm hơn 200 MW vào vận hành thương mại.

Song song với phát triển nguồn điện, hệ thống hạ tầng lưới điện được chú trọng đầu tư. Năm 2026, tỉnh triển khai 49 công trình lưới điện trung, hạ áp với tổng vốn 775,66 tỷ đồng; đã khởi công 42 công trình, giải ngân đạt khoảng 51% kế hoạch. Dự án Trạm biến áp 220kV Vĩnh Long 3 và các công trình đấu nối đang được đẩy nhanh tiến độ nhằm tăng khả năng giải tỏa công suất.

Vĩnh Long dồn lực hướng tới trung tâm xuất khẩu năng lượng tái tạo của cả nước. (Ảnh: HD)

Đáng chú ý, Sở Công Thương vừa trình UBND tỉnh xem xét phê duyệt Đề cương Đề án “Phát triển tỉnh Vĩnh Long thành Trung tâm Xuất khẩu Năng lượng tái tạo của vùng và cả nước đến năm 2030, định hướng đến năm 2050”.

“Việc xây dựng Đề án nhằm cụ thể hóa Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Quy hoạch không gian biển quốc gia, Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Quy hoạch tỉnh Vĩnh Long; hình thành cơ sở khoa học và thực tiễn để đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Vĩnh Long trở thành trung tâm xuất khẩu năng lượng tái tạo của vùng và cả nước; góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế”, ông Tuấn cho biết

Đồng hành, đảm bảo phát triển bền vững

Trong quá trình triển khai, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các quy định về đất đai, môi trường và tài nguyên nước, đặc biệt là việc giao khu vực biển phục vụ phát triển điện gió.

Trong quá trình triển khai các dự án năng lượng trên bờ, một số hộ dân phản ánh về ảnh hưởng của cột tháp gió và cánh quạt đến sản xuất như nhà yến, nuôi trồng thủy sản, hoa màu. Tuy nhiên, đến nay chưa có nghiên cứu công bố cụ thể về mức độ ảnh hưởng.

Theo quan điểm của ngành, trong quá trình xây dựng và vận hành có thể phát sinh một số tác động nhất định, do đó cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá khoa học toàn diện để làm cơ sở xây dựng chính sách hỗ trợ, bồi thường phù hợp, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, tạo sự đồng thuận trong phát triển năng lượng tái tạo.

Sở cũng kiến nghị sớm ban hành các quy định thống nhất liên quan đến giao khu vực biển, giao đất, cho thuê đất đối với các dự án đặc thù; đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành trong giải phóng mặt bằng, bảo vệ môi trường và xử lý các vấn đề phát sinh.

Tháo gỡ điểm nghẽn, hoàn thiện cơ chế phát triển

Từ góc độ doanh nghiệp, đại diện Công ty Cổ phần Cơ điện lạnh (REE) cho biết đơn vị đang thực 3 dự án điện gió với tổng quy mô 128 MW (cấp chứng nhận đầu tư tháng 9/2025) và cam kết đóng điện vào tháng 9/2026. Nhờ sự hỗ trợ của địa phương, các dự án được triển khai trong thời gian khoảng 1 năm.

Tuy nhiên, doanh nghiệp phản ánh khó khăn trong việc thông quan thiết bị do địa phương chưa có cảng đủ điều kiện, phải thực hiện tại địa phương khác, từ đó phát sinh lo ngại về nguồn thu ngân sách.

REE cũng đang theo dõi danh mục dự án khoảng 500 MW, nhưng thủ tục cấp chủ trương đầu tư kéo dài. Doanh nghiệp kiến nghị sớm tháo gỡ để đảm bảo tiến độ triển khai dự án.

Đáng chú ý, theo doanh nghiệp, hệ thống truyền tải hiện chỉ có khả năng hấp thụ còn hạn chế, do đó kiến nghị tỉnh sớm tháo gỡ khó khăn về thủ tục thông quan hàng hóa quốc tế và đẩy nhanh tiến độ triển khai các "đại lộ" truyền tải (đường dây 220kV và 500kV). Đây được xem là "chìa khóa" để hấp thụ hết các dự án ngoài khơi, hướng tới hiện thực hóa khát vọng đưa Vĩnh Long trở thành trung tâm năng lượng tái tạo, xuất khẩu năng lượng của cả nước.

Doanh nghiệp cho rằng hệ thống truyền tải hiện còn hạn chế khả năng hấp thụ điện gió ngoài khơi nên kiến nghị Vĩnh Long sớm đẩy nhanh tiến độ các “đại lộ” truyền tải 220kV, 500kV. (Ảnh: HD)

Thẳng thắn nhìn nhận các vấn đề doanh nghiệp nêu ra, ông Trần Quốc Tuấn cho biết vướng mắc lớn nhất hiện nay là chưa có nghị định hướng dẫn cụ thể việc chấp thuận nhà đầu tư các dự án năng lượng không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo Nghị quyết số 253/2025/QH15 và 254/2025/QH15. Điều này khiến địa phương chưa đủ cơ sở pháp lý để triển khai các dự án có sử dụng đất kết hợp giao khu vực biển.

Bên cạnh đó, Nghị định số 62/2025/NĐ-CP vẫn chưa làm rõ một số nội dung liên quan đến hành lang an toàn điện gió, cũng như chưa có hướng dẫn đối với các dự án đã triển khai trước thời điểm nghị định có hiệu lực. Việc đánh giá tác động của tua-bin gió đến sản xuất và đời sống người dân hiện cũng chưa có quy định cụ thể, gây khó khăn trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu nại.

Trước thực tế này, Vĩnh Long đã kiến nghị Trung ương sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về cơ chế, chính sách liên quan; đồng thời ưu tiên đầu tư các công trình lưới điện truyền tải 220kV, 500kV nhằm tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, tạo động lực để địa phương tăng tốc phát triển và hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm xuất khẩu năng lượng tái tạo.

Hải Dương