Vĩnh Long bảo đảm an ninh nguồn nước cho vùng hạn, mặn

Xây kè sông thuộc dự án hạ tầng hồ chứa nước ngọt dọc bờ sông Láng Thé, xã Bình Phú, tỉnh Vĩnh Long.

Đầu tư hoàn thiện hạ tầng thủy lợi

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nước biển dâng ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường, tháng 10/2024, tại xã Bình Phú, tỉnh đã tổ chức lễ khởi công dự án hạ tầng hồ chứa nước ngọt dọc bờ sông Láng Thé với tổng mức đầu tư hơn 1.330 tỷ đồng.

Theo đó, các hạng mục công trình thủy lợi của dự án gồm hồ chứa nước ngọt với diện tích 30ha có sức chứa khoảng 10 triệu m3 nước; các tuyến đường dọc hai bờ sông Láng Thé dài 8,1km, mặt đường 11m, nền đường 13m, kết nối với 7 tuyến đường nhánh dài hơn 2km.

Cùng với đó, xây dựng các cầu giao thông Tất Dinh 3, Rạch Bọng 2, Trăm Sáu 2 với tải trọng thiết kế HL93; hệ thống cống, bọng thủy lợi nhằm chủ động điều tiết nước sản xuất, sinh hoạt cho nhân dân tại khu vực dự án.

Dự án này hướng đến mục tiêu bảo đảm an ninh nguồn nước, cấp nước ngọt cho sản xuất, sinh hoạt, công nghiệp và dịch vụ cho các phường Trà Vinh, Nguyệt Hóa, Long Đức, các xã Bình Phú, Châu Thành và tạo cảnh quan phát triển kinh tế du lịch của tỉnh.

Nhờ các sở, ban, ngành của tỉnh, các địa phương kịp thời hỗ trợ chủ đầu tư đã tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về đất đai, bố trí vốn, các đơn vị thi công khẩn trương đẩy nhanh tiến độ, đến nay đã có 5/6 gói thầu của dự án đã hoàn thành các hạng mục công trình, đưa vào khai thác, sử dụng.

Đối với tiến độ thi công thuộc gói thầu số 53 của dự án đó là, hạng mục đập ngăn đoạn sông Láng Thé, tạo hồ trữ nước ngọt thực hiện đạt hơn 45% giá trị hợp đồng, dự tính tháng 11/2026 hoàn thành.

Công trình trạm bơm Kênh 3 tháng 2 tại xã Hùng Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Trong giai đoạn 2019-2020, nắng nóng kéo dài, hạn mặn gay gắt diễn ra tại các xã, phường ven biển trong tỉnh, 27.000ha lúa, hoa màu, cây ăn trái, khoảng 11.000 hộ dân thiếu nước sinh hoạt, ước tổng thiệt hại hơn 1.000 tỷ đồng.

Do vậy, Ủy ban nhân dân tỉnh khởi công, đến tháng 8/2022 đã đưa vào khai thác dự án trạm bơm Kênh 3 tháng 2 tại xã Hùng Hòa, với tổng mức đầu tư 244 tỷ đồng đã được khánh thành ngày 22/8. Đây là công trình trạm bơm công nghệ hiện đại đầu tiên của tỉnh.

Dự án này có quy mô gồm 5 cống hở và trạm bơm có công suất 20m3/s với các thiết bị máy bơm, hệ thống xy-lanh thủy lực được nhập khẩu từ nước ngoài.

Dự án trạm bơm Kênh 3 tháng 2 xã Hùng Hòa bảo đảm cung cấp nước ngọt cho 25.936ha đất sản xuất nông nghiệp các xã Tiểu Cần, Châu Thành, Cầu Ngang, Trà Cú, phường Duyên Hải, theo hướng đa dạng cây trồng, vật nuôi. Đồng thời, dự án còn cung cấp nước ngọt phục vụ các nhà máy nhiệt điện tại phường Duyên Hải, nước sinh hoạt Khu kinh tế biển Định An.

Sinh kế bền vững cho người trồng lúa

Hệ thống công trình thủy lợi đầu mối, nội đồng được đầu tư hoàn thiện, giúp các xã, phường ven biển tận dụng tối đa và khai thác hiệu quả các nguồn nước tự nhiên để sản xuất. Từ đó, tỉnh quy hoạch vùng lúa cao sản chất lượng cao với diện tích hàng chục nghìn ha phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu.

Thông tin từ Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Trà Vinh, công ty sẽ vận hành linh hoạt hệ thống cống ngăn mặn phía ven sông Cổ Chiên, sông Hậu, kết hợp tăng cường đưa nước ngọt từ phía thượng nguồn về các xã Cầu Ngang, Trà Cú…,

Khi đo độ mặn ở mức 1‰, đóng triệt các cống thủy lợi đầu mối, tranh thủ mở cửa lấy nước vào khi độ mặn giảm ở mức dưới 1‰ để tích trữ nước ngọt trên các con sông lớn như Cần Chông, Ðức Mỹ và hệ thống kênh, rạch, trong nội đồng đạt cao trình 0,5m, đủ nước ngọt phục vụ sản xuất lúa.

Tại phường Tiểu Cần, công trình thủy lợi kênh bê-tông nổi Cầu Tre của phường gồm trục kênh chính dài 1,6km, 18 kênh nhánh dài 6,7km, cung cấp nước tưới cho 110ha lúa của Hợp tác xã nông nghiệp Phú Cần. Nhiều năm qua, trạm bơm điện Phú Cần với công suất 300m³/giờ luôn bảo đảm cung cấp đủ nước ngọt phục vụ sản xuất 3 vụ lúa/năm, năng suất đạt từ 5,5-7,5 tấn/ha, tùy vụ.

Nhờ hạ tầng thủy lợi hoàn chỉnh, nông dân xã Hưng Mỹ, tỉnh Vĩnh Long canh tác 3 vụ lúa/năm.

Ông Phùng Duy Truyền, Phó Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo, xã Hưng Mỹ cho biết, năm 2025, 34 thành viên hợp tác xã phối hợp cùng Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai mô hình canh tác lúa giảm phát thải phục vụ phát triển bền vững vùng nguyên liệu lúa gạo xuất khẩu của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, quy mô 50ha.

Các thành viên hợp tác xã tham gia mô hình sử dụng giống lúa ST24 cấp giống xác nhận có chất lượng tốt, sạ hàng theo cụm, sử dụng các loại phân bón chuyên dùng và phân hữu cơ, áp dụng đồng bộ kỹ thuật sản xuất 3 giảm 3 tăng, 1 phải 5 giảm và biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp IPM để giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thực hiện kỹ thuật tưới nước ngập khô xen kẽ, giảm phát thải,…

Kết quả, mô hình trồng lúa phát thải thấp, giúp các thành viên hợp tác xã giảm 50% lượng lúa giống, 20% phân bón, ít nhất 2 lần phun thuốc bảo vệ thực vật, năng suất bình quân đạt 6,8 tấn/ha, lợi nhuận tăng hơn 6 triệu đồng/ha, so với ruộng lúa bên ngoài.

Thu hoạch lúa bằng cơ giới, khâu quan trọng trong thực hiện mô hình trồng lúa phát thải thấp tại xã Hưng Mỹ, tỉnh Vĩnh Long.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, qua rà soát đến năm 2030, toàn tỉnh có 40 xã, phường trọng điểm lúa đăng ký thực hiện Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”.

Mô hình thí điểm canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp của Hợp tác xã nông nghiệp Phước Hảo, xã Hưng Mỹ có thể nhân rộng, lan tỏa trên quy mô lớn nhằm phát triển nền nông nghiệp xanh, hiệu quả, thích ứng với biến đổi khí hậu.

MINH KHỞI