Vinaconex dưới thời cựu Chủ tịch Nguyễn Hữu Tới: Lợi nhuận đột biến từ thoái vốn, dấu ấn tại loạt dự án hạ tầng nghìn tỷ

Sau khi cựu Chủ tịch Hội đồng quản trị Nguyễn Hữu Tới bị bắt để phục vụ điều tra liên quan đến vi phạm quy định về đấu thầu, hoạt động kinh doanh của Tổng Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex) trong những năm gần đây một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý của thị trường. Đằng sau bức tranh tăng trưởng cũng xuất hiện nhiều biến động tài chính đáng chú ý và những vấn đề pháp lý liên quan đến hoạt động đầu tư, đấu thầu và phát triển dự án.

BỨC TRANH TÀI CHÍNH NHIỀU BIẾN ĐỘNG

Ngày 7/3, Tổng Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam- Vinaconex (mã chứng khoán: VCG) phát đi công bố thông tin bất thường gửi Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM, cho biết doanh nghiệp đã nhận được thông báo của Cơ quan Cảnh sát điều tra, Bộ Công an về việc bắt tạm giam ông Nguyễn Hữu Tới, Phó Tổng giám đốc, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị công ty, cùng ông Dương Văn Mậu, Phó Tổng giám đốc doanh nghiệp, để phục vụ điều tra về hành vi vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Ông Nguyễn Hữu Tới sinh năm 1959, có gần bốn thập kỷ gắn bó với ngành xây dựng và từng đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý trong hệ thống Vinaconex trước khi được bầu giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị từ cuối tháng 7/2024. Trước đó, từ năm 2019 ông đã là thành viên Hội đồng quản trị và được xem là một trong những cổ đông sáng lập của doanh nghiệp.

Đến ngày 13/2/2026, Vinaconex công bố quyết định miễn nhiệm chức danh Chủ tịch Hội đồng quản trị đối với ông Nguyễn Hữu Tới và bầu ông Trần Đình Tuấn giữ vị trí Chủ tịch Hội đồng quản trị. Việc khởi tố và bắt tạm giam lãnh đạo cấp cao diễn ra trong bối cảnh hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp ghi nhận nhiều biến động đáng chú ý trong giai đoạn gần đây.

Dưới giai đoạn điều hành của ban lãnh đạo mà ông Nguyễn Hữu Tới là một nhân vật chủ chốt, kết quả kinh doanh của Vinaconex ghi nhận sự tăng trưởng mạnh trong năm 2025, đặc biệt nhờ các khoản thu tài chính từ hoạt động tái cơ cấu danh mục đầu tư.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý 4/2025, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt 4.651 tỷ đồng, giảm nhẹ so với mức 4.731 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Nhờ giá vốn giảm, lợi nhuận gộp đạt 538,6 tỷ đồng, cao hơn mức 517 tỷ đồng cùng kỳ. Tuy nhiên chi phí hoạt động tăng khiến lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh còn 474,8 tỷ đồng. Sau khi ghi nhận khoản lỗ khác gần 46,5 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế quý 4 đạt 428,3 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 347 tỷ đồng, gần như đi ngang so với cùng kỳ.

Dù kết quả quý cuối năm không quá nổi bật, lũy kế cả năm 2025, Vinaconex vẫn ghi nhận sự bứt phá mạnh. Doanh thu thuần đạt 16.064 tỷ đồng, tăng khoảng 25% so với năm 2024. Đáng chú ý, doanh thu hoạt động tài chính đạt tới 3.584 tỷ đồng, tăng hơn 10 lần so với mức 333 tỷ đồng của năm trước.

Phần lớn nguồn thu này đến từ lãi chuyển nhượng công ty con và công ty liên kết với giá trị hơn 3.075 tỷ đồng, cao đột biến so với mức 123 tỷ đồng của năm trước. Nhờ đó, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh đạt 4.537 tỷ đồng, gấp hơn 3 lần cùng kỳ.

Kết thúc năm 2025, lợi nhuận sau thuế hợp nhất của doanh nghiệp đạt 4.129 tỷ đồng, trong đó lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ đạt 3.932 tỷ đồng – tăng hơn 4 lần so với năm trước và cũng là mức lợi nhuận cao nhất của doanh nghiệp trong nhiều năm trở lại đây.

Đóng góp quan trọng cho mức tăng trưởng đột biến này là thương vụ thoái vốn tại dự án Cát Bà Amatina. Trong quý 3/2025, Vinaconex đã hoàn tất việc chuyển nhượng toàn bộ 51% cổ phần tại Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Du lịch Vinaconex (VCR), đơn vị sở hữu dự án nghỉ dưỡng quy mô hơn 172 ha tại Hải Phòng.

Cùng với sự tăng trưởng lợi nhuận, cấu trúc tài chính của doanh nghiệp cũng xuất hiện một số biến động đáng chú ý. Tại thời điểm 31/12/2025, tổng tài sản của Vinaconex đạt 31.529 tỷ đồng, tăng hơn 2.000 tỷ đồng so với đầu năm. Các khoản phải thu ngắn hạn tăng mạnh lên 12.330 tỷ đồng, gấp hơn hai lần mức 5.857 tỷ đồng đầu năm.

Đáng chú ý, khoản phải thu về cho vay ngắn hạn đạt 6.139 tỷ đồng, trong khi đầu năm chỉ ở mức 645 tỷ đồng, tức tăng gần 10 lần. Báo cáo tài chính không thuyết minh chi tiết danh tính các bên vay cũng như mục đích của các khoản cho vay này.

Ở phía nguồn vốn, nợ phải trả của doanh nghiệp tại cuối năm 2025 ở mức gần 18.954 tỷ đồng, trong đó nợ ngắn hạn chiếm 15.911 tỷ đồng, tăng hơn 23% so với đầu năm. Ngược lại, nợ dài hạn giảm mạnh xuống còn 3.043 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 44% so với đầu năm do doanh nghiệp giảm dư nợ vay dài hạn ngân hàng.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu VCG ghi nhận nhiều biến động trong thời gian qua. Kết thúc phiên giao dịch cuối tuần gần nhất, cổ phiếu này đóng cửa ở mức 20.050 đồng/cổ phiếu, tăng 1,78%. Trong vòng một tháng, thị giá tăng hơn 10%, dù trước đó từng giảm mạnh và chạm đáy khoảng 18.200 đồng vào đầu tháng 2.

DẤU ẤN TẠI LOẠT DỰ ÁN HẠ TẦNG LỚN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ PHÁP LÝ

Trong chiến lược phát triển, Vinaconex hoạt động dựa trên ba trụ cột chính gồm xây dựng, bất động sản và đầu tư tài chính. Doanh nghiệp sở hữu quỹ đất khoảng 2.000 ha tại nhiều địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Quảng Nam và Phú Yên, với danh mục dự án trải rộng từ nhà ở, khu nghỉ dưỡng đến khu công nghiệp.

Một số dự án đáng chú ý trong danh mục của doanh nghiệp gồm Cát Bà Amatina, Green Diamond 93 Láng Hạ, các khu đô thị tại Móng Cái, khu công nghệ cao Hòa Lạc hay cảng biển quốc tế Vạn Ninh.

Trong lĩnh vực xây dựng, doanh nghiệp tiếp tục duy trì vị thế là một trong những nhà thầu lớn trên thị trường trong nước, tham gia nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn. Nổi bật nhất là việc doanh nghiệp góp mặt trong liên danh Vietur, đơn vị trúng gói thầu số 5.10 thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga hành khách tại Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Gói thầu này có tổng giá trị hơn 35.000 tỷ đồng và được xem là hạng mục quan trọng nhất của giai đoạn 1 dự án, do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư. Liên danh Vietur gồm 10 doanh nghiệp trong và ngoài nước, đứng đầu là IC Istas (Thổ Nhĩ Kỳ), cùng nhiều nhà thầu lớn của Việt Nam như Ricons, Newtecons, Sol E&C, Tổng công ty Xây dựng số 1, Hancorp, Phục Hưng Holdings và ATAD.

Ngoài gói thầu 5.10, các liên danh có sự tham gia của Vinaconex còn trúng nhiều gói thầu quy mô lớn khác tại dự án sân bay Long Thành giai đoạn 1 như gói thầu 4.8 (hơn 11.400 tỷ đồng), gói thầu 4.6 (hơn 8.100 tỷ đồng), gói thầu 4.7 (hơn 6.200 tỷ đồng) và gói thầu 4.12 (2.570 tỷ đồng).

Tuy nhiên, quá trình đấu thầu một số gói thầu tại dự án này từng gây tranh cãi. Sau khi kết quả trúng thầu gói 5.10 được công bố, liên danh Hoa Lư đã gửi nhiều kiến nghị liên quan đến năng lực nhà thầu và quá trình chấm thầu. Khi đó, phía ACV khẳng định việc đánh giá hồ sơ dự thầu được thực hiện đúng quy định pháp luật và quy trình chấm thầu được tiến hành khách quan.

Bên cạnh hoạt động xây dựng, mảng bất động sản của doanh nghiệp cũng từng vướng một số vấn đề pháp lý. Năm 2022, Thanh tra Bộ Xây dựng đã chỉ ra nhiều tồn tại tại dự án Khu đô thị Trung Hòa - Nhân Chính, khu đô thị từng được xem là “kiểu mẫu” đầu tiên của Hà Nội do doanh nghiệp làm chủ đầu tư. Theo kết luận thanh tra, dự án tồn tại nhiều vi phạm liên quan đến điều chỉnh quy hoạch, quản lý xây dựng và thực hiện quy hoạch chi tiết.

Theo kế hoạch thanh tra năm 2026, Thanh tra Chính phủ cũng dự kiến tiến hành kiểm tra việc chấp hành pháp luật về đầu tư xây dựng, nhà ở và kinh doanh bất động sản tại một số dự án do Vinaconex làm chủ đầu tư. Đợt thanh tra này nhằm rà soát, chấn chỉnh những thiếu sót trong công tác quản lý cũng như xử lý các vi phạm nếu có.

Trong bối cảnh đó, việc cựu Chủ tịch Hội đồng quản trị Nguyễn Hữu Tới bị bắt tạm giam để phục vụ điều tra đang thu hút sự chú ý của thị trường và giới đầu tư. Những diễn biến mới có thể tiếp tục tác động tới hình ảnh doanh nghiệp cũng như triển vọng hoạt động của một trong những tổng công ty xây dựng - bất động sản lâu năm trên thị trường Việt Nam.

Hải My