Vietnam Airlines cùng IATA thúc đẩy số hóa thị trường hàng hóa hàng không

Vietnam Airlines cùng IATA tổ chức hội thảo "Ứng dụng tiêu chuẩn ONE Record và xử lý hàng hóa đặc biệt" ngày 3/7/2026. Ảnh: VNA

Theo dự báo của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), doanh thu vận tải hàng hóa hàng không toàn cầu có thể đạt khoảng 162 tỷ USD trong năm 2026.

Cùng với đó, nhu cầu vận tải hàng hóa bằng đường hàng không trong tháng 5/2026 tăng 6% so với cùng kỳ năm trước, trong khi khu vực châu Á - Thái Bình Dương ghi nhận mức tăng 8%, phản ánh đà phục hồi của thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Khi lưu lượng hàng hóa tiếp tục gia tăng, yêu cầu về khả năng chia sẻ dữ liệu giữa các hãng hàng không, doanh nghiệp giao nhận, đơn vị phục vụ mặt đất, kho hàng và cơ quan quản lý cũng trở nên cấp thiết hơn. Trong khi đó, dữ liệu của mỗi lô hàng hiện vẫn được quản lý trên nhiều hệ thống riêng biệt, khiến việc theo dõi, cập nhật và phối hợp xử lý chưa thực sự thông suốt.

Để giải quyết tình trạng này, IATA phát triển ONE Record - bộ tiêu chuẩn chia sẻ dữ liệu cho phép các bên trong chuỗi logistics sử dụng chung một bản ghi dữ liệu của mỗi lô hàng thông qua mô hình dữ liệu thống nhất, giao diện lập trình ứng dụng (API) và cơ chế bảo mật chung.

Tiêu chuẩn này hướng tới nâng cao chất lượng dữ liệu, tăng khả năng hiển thị toàn bộ hành trình vận chuyển, giảm xử lý thủ công và tạo nền tảng cho các dịch vụ logistics số.

Theo IATA, ONE Record sẽ trở thành chuẩn chia sẻ dữ liệu ưu tiên của các hãng hàng không thành viên từ đầu năm 2026. Khảo sát do hiệp hội công bố cuối năm 2025 cho thấy 70% doanh nghiệp trong ngành đã nhận thức về tiêu chuẩn này, 50% sẵn sàng triển khai và hơn 30 dự án thử nghiệm đang được thực hiện nhằm hoàn thiện việc áp dụng trên thực tế.

Cathay Cargo đã trở thành một trong những hãng đầu tiên đưa ONE Record vào hoạt động khai thác thường nhật với các doanh nghiệp giao nhận từ đầu năm 2025, sớm hơn mốc IATA đặt ra.

Có thể hình dung, trước đây mỗi lô hàng được quản lý bằng nhiều bộ dữ liệu khác nhau. Hãng hàng không, doanh nghiệp giao nhận, đơn vị phục vụ mặt đất, kho hàng hay cơ quan hải quan đều lưu trữ và cập nhật thông tin trên hệ thống riêng. Mỗi khi phát sinh thay đổi, dữ liệu phải được gửi qua lại bằng các thông điệp điện tử hoặc chứng từ, dẫn đến nguy cơ chậm cập nhật hoặc sai lệch giữa các bên.

Chia sẻ dữ liệu hàng hóa theo thời gian thực với tiêu chuẩn ONE Record. Ảnh: IATA

Với ONE Record, mỗi lô hàng được gắn với một "bản ghi dữ liệu" thống nhất. Các bên được cấp quyền có thể truy cập cùng một nguồn dữ liệu thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API), thay vì trao đổi nhiều bộ hồ sơ riêng biệt.

Khi một thông tin như tình trạng lô hàng, chứng từ hay kết quả kiểm tra được cập nhật, các bên liên quan có thể khai thác ngay trên cùng bản ghi, giúp giảm thao tác thủ công và tăng khả năng theo dõi xuyên suốt hành trình vận chuyển.

Khác với giai đoạn trước chủ yếu điện tử hóa chứng từ như vận đơn điện tử (e-AWB), ONE Record chuyển trọng tâm sang chia sẻ dữ liệu. Theo IATA, thay vì gửi các thông điệp dữ liệu giữa nhiều hệ thống độc lập, các bên cùng truy cập một nguồn dữ liệu chuẩn hóa, giúp nâng cao chất lượng dữ liệu, tăng tính minh bạch và tạo nền tảng để tự động hóa các quy trình logistics trong tương lai.

Trong bối cảnh đó, ngày 3/7 tại Hà Nội, Vietnam Airlines phối hợp cùng IATA tổ chức Hội thảo "Ứng dụng tiêu chuẩn ONE Record và xử lý hàng hóa đặc biệt", với sự tham dự của hơn 100 đại biểu đến từ các hãng hàng không, doanh nghiệp giao nhận vận tải, đơn vị khai thác hàng hóa, doanh nghiệp phục vụ mặt đất và các đối tác trong chuỗi logistics.

Tại hội thảo, các chuyên gia của IATA cùng đại diện doanh nghiệp chia sẻ lộ trình triển khai ONE Record, các giải pháp công nghệ đáp ứng tiêu chuẩn mới, kinh nghiệm triển khai thực tế, đồng thời cập nhật các quy định mới của IATA đối với hàng hóa đặc biệt và chương trình chứng nhận CEIV.

Ông Nguyễn Quang Trung, Phó Tổng giám đốc Vietnam Airlines phát biểu tại hội thảo. Ảnh: VNA

Ông Nguyễn Quang Trung, Phó Tổng giám đốc Vietnam Airlines, cho biết: "ONE Record không chỉ là một tiêu chuẩn công nghệ mà còn là nền tảng kết nối dữ liệu giữa các bên trong chuỗi logistics hàng không. Khi cùng sử dụng một chuẩn dữ liệu, doanh nghiệp có thể rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí vận hành và nâng cao chất lượng dịch vụ."

Ông Trung chia sẻ, Vietnam Airlines đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong nhiều lĩnh vực, trong đó vận tải hàng hóa là một trong những trọng tâm để từng bước áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế và đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Vietnam Airlines tiếp tục mở rộng hoạt động vận tải hàng hóa. Hãng đang hoàn thiện năng lực khai thác, đầu tư đội tàu bay chuyên chở hàng hóa và nghiên cứu thành lập hãng hàng không vận tải hàng hóa chuyên biệt nhằm đáp ứng nhu cầu vận chuyển của thị trường trong nước và quốc tế.

Việc thúc đẩy áp dụng ONE Record tại Việt Nam cũng diễn ra cùng xu hướng chuyển đổi số của ngành hàng không toàn cầu. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và chia sẻ theo cùng một tiêu chuẩn, chuỗi vận tải hàng hóa có thể tăng khả năng kết nối giữa các bên tham gia, nâng cao tính minh bạch trong theo dõi lô hàng và hỗ trợ tự động hóa nhiều quy trình khai thác trong tương lai.

Ngọc Linh

Vietnam Airline