Việt Nam và các nước chuẩn bị ứng phó với gánh nặng virus hợp bào hô hấp

Giáo sư Phan Trọng Lân - Viện trưởng Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Ngày 24/6, Hội Y học Dự phòng Việt Nam thông tin, trước xu hướng già hóa dân số ngày càng rõ nét tại nhiều nước, đặc biệt tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương, giới chuyên môn cảnh báo hệ thống y tế cần sớm chuẩn bị để ứng phó với gánh nặng virus hợp bào hô hấp (RSV) gia tăng ở người cao tuổi.

Hiện nay, các mô hình dự báo trong khu vực cho thấy RSV đang tạo ra gánh nặng đáng kể ở người lớn tuổi tại Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Từ ước tính số ca nhiễm trùng hô hấp cấp liên quan RSV ước tính trong 5 năm tới đặt ra yêu cầu cần tăng cường nhận thức và chủ động quản lý nguy cơ ở nhóm tuổi này.

Tại Hội thảo khoa học RSV 2026 với chủ đề: “Hơi thở khỏe mạnh - Cuộc sống an yên”, do Hội Y học Dự phòng Việt Nam vừa tổ chức, Giáo sư Phan Trọng Lân - Viện trưởng Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam nhấn mạnh RSV đang nổi lên như một vấn đề sức khỏe cần được quan tâm nhiều hơn trong bối cảnh già hóa dân số và gánh nặng bệnh mạn tính ngày càng gia tăng. Già hóa dân số đang tái định hình bức tranh sức khỏe tại nhiều quốc gia châu Á-Thái Bình Dương, khi ngày càng nhiều người cao tuổi sống cùng bệnh mạn tính với các nguy cơ phức tạp.

Theo Giáo sư Phan Trọng Lân, RSV không đơn thuần là một bệnh nhiễm trùng hô hấp nhẹ, mà có thể làm nặng thêm bệnh nền, dẫn đến nhập viện và suy giảm chức năng kéo dài trong nhóm dân số dễ bị tổn thương này. Xu hướng này thể hiện rõ nét ở châu Á-Thái Bình Dương. Dự kiến đến năm 2050, số người từ 60 tuổi trở lên tại khu vực đạt khoảng 1,3 tỷ người, kéo theo nhu cầu chăm sóc sức khỏe và làm gia tăng đáng kể gánh nặng bệnh như tim mạch, đái tháo đường và bệnh hô hấp mạn tính.

Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam phân tích, đối với người lớn tuổi, RSV không đơn thuần là bệnh hô hấp thoáng qua. Ở những người có bệnh nền, RSV có thể làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh hiện có, dẫn đến nguy cơ nhập viện và ảnh hưởng đến khả năng sinh hoạt tự chủ, ngay cả khi đã vượt qua giai đoạn cấp tính. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của việc nâng cao nhận thức, nhận diện sớm nguy cơ và chủ động quản lý sức khỏe nhằm hỗ trợ quá trình lão hóa khỏe mạnh.

Giáo sư Wei Chih Chen - Giám đốc Khoa Điều trị Hô hấp, Khoa Nội Lồng ngực, Bệnh viện Đa khoa Cựu chiến binh Đài Bắc. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Giáo sư Wei Chih Chen (Đài Loan) - Giám đốc Khoa Điều trị Hô hấp, Khoa Nội Lồng ngực, Bệnh viện Đa khoa Cựu chiến binh Đài Bắc, nhận định ngoài bệnh nền, yếu tố nguy cơ phổ biến tại khu vực như hút thuốc lá, đặc biệt ở Đông Nam Á, cũng được ghi nhận có thể làm suy giảm chức năng hô hấp và làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng khi nhiễm RSV ở người lớn tuổi. Điều này khiến việc phòng ngừa và quản lý rủi ro ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh dân số khu vực đang ngày càng già hóa.

Giáo sư Wei Chih Chen nhấn mạnh khi số lượng người cao tuổi ngày càng gia tăng trên khắp khu vực châu Á-Thái Bình Dương, hệ thống y tế sẽ phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các bệnh nhiễm trùng hô hấp. Đối với RSV, điều quan trọng là nâng cao nhận thức, nhận diện sớm những người có nguy cơ cao và tăng cường các giải pháp dự phòng nhằm hạn chế nguy cơ diễn tiến nặng, đồng thời giảm áp lực lên hệ thống y tế.

Phó giáo sư Đỗ Văn Dũng - Giảng viên cao cấp, Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng việc nhận diện đầy đủ và đo lường chính xác gánh nặng RSV là yếu tố quan trọng để tăng cường hiệu quả chăm sóc sức khỏe cho người lớn tuổi. Thách thức của RSV ở người lớn tuổi không chỉ nằm ở bệnh lý mà còn ở việc nhận diện và đo lường đúng gánh nặng của bệnh. Khi nhận thức còn hạn chế, dữ liệu còn phân tán và thực hành chẩn đoán chưa đồng nhất, RSV vẫn là nguy cơ tiếp tục bị đánh giá thấp dù có thể gây ra hậu quả đáng kể đối với người lớn tuổi.

Giáo sư Grant Waterer - Đại học Tây Australia, Giáo sư Y khoa kiêm nhiệm tại Đại học Northwestern (Chicago). (Ảnh: PV/Vietnam+)

Chia sẻ về vấn đề này, Giáo sư Grant Waterer - Đại học Tây Australia, Giáo sư Y khoa kiêm nhiệm tại Đại học Northwestern (Chicago), Đại học Curtin và Đại học Edith Cowan (Australia) nhấn mạnh vai trò của dự phòng và quản lý nguy cơ từ sớm trong bối cảnh dân số già hóa đang tạo áp lực ngày càng lớn lên hệ thống y tế. Bởi khi số lượng người cao tuổi tiếp tục gia tăng, hệ thống y tế sẽ phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các bệnh nhiễm trùng hô hấp như RSV. Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy tăng cường nhận thức cộng đồng, áp dụng các biện pháp dự phòng và quản lý nguy cơ từ sớm có thể góp phần giảm tải cho hệ thống y tế, đồng thời giúp người lớn tuổi duy trì sức khỏe và khả năng sống tự lập lâu dài hơn.

Các chuyên gia cho rằng việc nâng cao nhận thức về RSV cần được lồng ghép vào chiến lược thúc đẩy lão hóa khỏe mạnh. Việc nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ, hiểu rõ hơn về tác động của RSV và tận dụng những tiến bộ trong y tế dự phòng có thể góp phần giảm gánh nặng bệnh tật, hạn chế các biến chứng nghiêm trọng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người lớn tuổi./.

(Vietnam+)