Việt Nam lần đầu đại phẫu tim '2 trong 1' thành công bằng công nghệ 3D

Lần đầu tiên tại Việt Nam, các bác sĩ đã thực hiện thành công ca phẫu thuật nội soi 3D thay van tim kết hợp bắc cầu mạch vành. Dấu mốc quan trọng này ghi nhận việc ứng dụng kỹ thuật nội soi 3D toàn bộ để giải quyết đồng thời hai tổn thương nghiêm trọng trong tim của một bệnh nhân. Thành công này mở ra chương mới cho các bệnh nhân mắc bệnh lý tim mạch phức tạp, đặc biệt là những trường hợp có nguy cơ cao khi thực hiện phẫu thuật mở truyền thống.

Thách thức từ "vết sẹo" quá khứ và bài toán sinh tử

Chiều ngày 12.1.2026, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM thông báo đã thực hiện thành công ca phẫu thuật nội soi 3D thay van động mạch chủ kết hợp bắc cầu mạch vành. Đây không chỉ là một ca mổ phức tạp đơn thuần mà còn là minh chứng cho sự kết hợp hoàn hảo giữa kỹ năng điêu luyện của phẫu thuật viên và công nghệ hình ảnh tân tiến nhất hiện nay.

Ê-kíp phối hợp thực hiện 2 nhiệm vụ là thay van động mạch chủ và bắt cầu động mạch vành

Bệnh nhân trong ca đại phẫu lịch sử này là một phụ nữ 64 tuổi, người từng chiến đấu với căn bệnh ung thư vú hơn 30 năm trước. Dù đã vượt qua ung thư, nhưng những di chứng từ quá trình xạ trị vùng ngực năm xưa đã để lại những thách thức vô hình cho các bác sĩ phẫu thuật tim hôm nay. Bà nhập viện trong tình trạng khó thở và đau ngực dữ dội khi gắng sức.

Qua chẩn đoán chuyên sâu, các bác sĩ phát hiện bệnh nhân bị hở van động mạch chủ nặng do thoái hóa, kèm theo tình trạng hẹp tới 90% lỗ xuất phát động mạch vành phải. Theo các khuyến cáo y khoa quốc tế mới nhất (như ESC/EACTS 2023 và AHA/ACC 2024), tình trạng này bắt buộc phải thực hiện thay van động mạch chủ và bắc cầu mạch vành ngay trong cùng một cuộc mổ để bảo toàn tính mạng.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất chính là tiền sử xạ trị vùng ngực. Với những bệnh nhân này, việc mở xương ức theo phương pháp truyền thống tiềm ẩn rủi ro cực lớn do hiện tượng dính mô nghiêm trọng, khiến việc kiểm soát phẫu trường trở nên cực kỳ khó khăn và nguy hiểm. Trước tình thế đó, ê-kíp phẫu thuật tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM đã đưa ra quyết định táo bạo: Lựa chọn phẫu thuật nội soi 3D để giảm thiểu tối đa sang chấn cho người bệnh.

"Mắt thần" 3D và sự chính xác đến từng milimet

Điểm mấu chốt tạo nên sự khác biệt của ca mổ chính là hệ thống nội soi 3D hiện đại. Khác với nội soi 2D thông thường vốn làm mất đi cảm giác về chiều sâu, camera độ phân giải cao của hệ thống 3D đóng vai trò như một "mắt thần", cho phép phẫu thuật viên quan sát rõ nét từng cấu trúc nhỏ nhất trong trái tim.

TS-BS Phạm Trần Việt Chương (Khoa Phẫu thuật Tim mạch) chia sẻ rằng, khả năng phóng đại và tái hiện chiều sâu không gian của công nghệ 3D đã hỗ trợ đắc lực cho các thao tác đòi hỏi sự tinh vi tuyệt đối. Trong không gian hạn chế của phẫu thuật nội soi, việc khâu van tim nhân tạo hay tạo miệng nối tĩnh mạch hiển với động mạch vành phải yêu cầu độ chính xác cực cao. Nếu không có sự hỗ trợ của hình ảnh 3D, việc thực hiện những kỹ thuật này qua các lỗ nội soi nhỏ là một thử thách gần như không thể vượt qua.

Trong suốt ca mổ, ê-kíp đã phối hợp nhịp nhàng để thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ: thay thế van động mạch chủ đã thoái hóa bằng van sinh học và bắc cầu mạch vành để khơi thông dòng máu nuôi tim. Điều đáng kinh ngạc là dù thực hiện qua nội soi, tổng thời gian tuần hoàn ngoài cơ thể và ngưng tim vẫn được kiểm soát ở mức tương đương với một ca mổ mở.

GS-TS-BS Nguyễn Hoàng Định – Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (giữa) cùng ê-kíp thực hiện phẫu thuật nội soi 3D thay van động mạch chủ

Khi trái tim người bệnh bắt đầu đập lại những nhịp tự nhiên đầu tiên, van tim mới hoạt động ổn định và dòng chảy qua cầu nối mạch vành thông suốt, cả ê-kíp mới có thể thở phào nhẹ nhõm. Đó là tín hiệu khẳng định sự thành công của một kỹ thuật chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam.

Tương lai của phẫu thuật tim ít xâm lấn tại Việt Nam

Kết quả hậu phẫu của phương pháp này đã chứng minh được sự ưu việt vượt trội và hoàn toàn tương đồng với các báo cáo y văn trên thế giới. Chỉ sau 3 giờ thực hiện phẫu thuật, người bệnh đã có thể rút nội khí quản và nhanh chóng rời phòng hồi sức tích cực trong vòng 24 giờ mà không cần phải truyền thêm máu. Các kết quả siêu âm sau mổ cũng ghi nhận những chỉ số phục hồi rất ấn tượng với phân suất tống máu đạt khoảng 60%, van tim hoạt động hoàn hảo và đặc biệt không xảy ra tình trạng rối loạn vận động vùng. Nhờ việc giảm thiểu đau đớn do không phải thực hiện kỹ thuật chẻ xương ức, bệnh nhân có thể vận động sớm và đủ điều kiện xuất viện chỉ sau 5 ngày điều trị.

GS-TS-BS Nguyễn Hoàng Định – Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM nhấn mạnh: kỹ thuật nội soi 3D là lựa chọn tối ưu cho những trường hợp có chỉ định phù hợp. Việc áp dụng kỹ thuật ít xâm lấn không chỉ là chạy theo công nghệ, mà là sự phối hợp đa chuyên khoa nhằm giảm biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục cho bệnh nhân.

Thành công này không chỉ cứu sống một người bệnh mà còn khẳng định vị thế của y học Việt Nam trên bản đồ thế giới. Trong thời gian tới, bệnh viện sẽ tiếp tục chuẩn hóa các quy trình phẫu thuật tim ít xâm lấn, hứa hẹn mang đến cơ hội điều trị nhẹ nhàng và hiệu quả hơn cho các bệnh nhân tim mạch.

Hồ Quang