Việt Nam kỳ vọng có 'Thành phố Nhiếp ảnh' vào năm 2027

PGS-TS Tạ Quang Đông, Thứ trưởng Bộ VHTT&DL, đã chia sẻ với Thể thao và Văn hóa về lộ trình và hướng đi của đề án này.

Một điểm đến quốc tế về nhiếp ảnh và sáng tạo thị giác

* Thưa PGS -TS Tạ Quang Đông, vừa qua, Bộ VHTT&DL có cuộc làm việc với Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker về Đề án Thành phố Nhiếp ảnh Việt Nam. Xin ông cho biết, đề án này đang được triển khai đến đâu?

- Phải khẳng định rằng, nhiếp ảnh là một trong các ngành trọng điểm thuộc chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa. Nhiếp ảnh với khả năng tác động thị giác mạnh mẽ và tính đại chúng cao, không chỉ mang tới những tác phẩm nghệ thuật mà còn là công cụ hữu hiệu để ghi chép lịch sử và quảng bá hình ảnh quốc gia. Với độ lan tỏa như vậy, tôi cho rằng nhiếp ảnh mang lại rất nhiều lợi ích để phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có du lịch, nghệ thuật và các ngành kinh tế liên quan đến lĩnh vực.

PGS-TS Tạ Quang Đông. Ảnh: bvhttdl

Bộ VHTT&DL, trực tiếp là Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, đang triển khai những bước đầu tiên của đề án Thành phố Nhiếp ảnh. Đề án này nằm trong Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO, thuộc lĩnh vực Nghệ thuật Truyền thông, trong đó có Nhiếp ảnh. Trên thế giới đã chứng minh được rằng, mô hình "Thành phố Nhiếp ảnh" tại một số quốc gia như Pháp, Đức, Thụy Sĩ đã thành công rực rỡ và thu hút rất nhiều khách du lịch!

Bên cạnh đó, mô hình này còn có sức hút đối với các nhiếp ảnh gia, giới sáng tạo nghệ thuật, đồng thời là điểm đến lý tưởng cho các hội thảo, workshop chuyên đề của những nghệ sĩ lớn trên thế giới. Song song với đó, dự án cũng thúc đẩy việc cải tạo cảnh quan môi trường, kiến tạo nên những bối cảnh nghệ thuật đắt giá. Đây chính là hướng đi mà tôi tin rằng các thành phố du lịch trọng điểm của Việt Nam rất cần chủ động triển khai trong bối cảnh hiện nay.

Ngay từ bước khởi đầu, chúng tôi đã xây dựng một đề án quy mô với sự đồng hành của UNESCO, các hiệp hội nhiếp ảnh, doanh nghiệp, các địa phương và các nghệ sĩ uy tín trên thế giới... Sự kết nối chặt chẽ giữa các bên sẽ đặt nền móng vững chắc cho những bước thử nghiệm đầu tiên.

* Ý nghĩa và tác động của "Thành phố Nhiếp ảnh" với đời sống xã hội như thế nào, thưa ông?

- Như tôi nói ở trên, xây dựng một thành phố tại Việt Nam trở thành Trung tâm nhiếp ảnh quốc gia; điểm đến quốc tế về nhiếp ảnh và sáng tạo thị giác; cực tăng trưởng của công nghiệp văn hóa là rất cần thiết, đúng với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Việc xây dựng thương hiệu Thành phố Nhiếp ảnh sẽ tạo ra "lợi ích kép", vừa thúc đẩy kinh tế thông qua thu hút đầu tư, dịch vụ lưu trú, vừa tạo tiền đề hình thành hệ sinh thái nhiếp ảnh hoàn chỉnh, góp phần vào tăng trưởng GDP chung của địa phương. Bên cạnh đó, đây cũng là điều kiện để địa phương quảng bá văn hóa, cảnh quan, thúc đẩy phát triển du lịch, mở rộng quan hệ hợp tác trong các lĩnh vực... Từ đó hình thành, phát triển các doanh nghiệp, đơn vị sáng tạo, hệ sinh thái nhiếp ảnh hoàn chỉnh.

Cuộc họp giữa Bộ VHTT&DL và Văn phòng UNESCO tại Việt Nam về Đề án Thành phố Nhiếp ảnh Việt Nam vào sáng 8/7. Ảnh: bvhttdl

* Theo đề án, khi một "Thành phố Nhiếp ảnh" ra đời, những chuỗi hoạt động nào sẽ được tổ chức để tạo điểm nhấn và thu hút công chúng?

- Thực tiễn cho thấy, các mô hình "Thành phố Nhiếp ảnh" không phát triển đơn thuần từ việc tổ chức triển lãm ảnh mà hình thành trên cơ sở kết nối đồng bộ giữa sự kiện văn hóa quy mô lớn, không gian sáng tạo, du lịch trải nghiệm, dịch vụ hình ảnh, công nghệ số và truyền thông… Đây là xu hướng phát triển phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo hiện nay.

Theo đó, Đề án Thành phố Nhiếp ảnh Việt Nam không chỉ đề cập đến không gian địa lý, mà là một hệ sinh thái 4 lớp: Lớp hạ tầng vật lý; lớp hệ sinh thái sáng tạo; lớp thị trường và tiêu dùng; lớp hạ tầng số. Đề án có 3 phân kỳ phát triển: Phân kỳ 1 (2027 - 2028), tập trung xây dựng thương hiệu trên cơ sở phát triển các sự kiện, hoạt động; phân kỳ 2 (2029 - 2032), từng bước hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp và thị trường, hoàn thiện hạ tầng cơ bản; phân kỳ 3 (từ năm 2033 trở đi), phát triển thương hiệu, thị trường, hoàn thiện mô hình Thành phố Nhiếp ảnh.

Lễ hội sáng tạo thị giác quốc tế/ Liên hoan Nhiếp ảnh quốc tế được xác định là hoạt động điểm nhấn, tổ chức định kỳ, tích hợp nhiếp ảnh với âm thanh, ánh sáng và công nghệ. Bên cạnh đó còn có các sự kiện dự kiến được tổ chức thường niên như: Triển lãm tại trung tâm; The Light of Vietnam; không gian nhiếp ảnh 360 độ đa giác quan…

Đề án khi được triển khai thành công, góp phần tạo ra những đột phá mới trong lĩnh vực văn hóa, du lịch; tạo điều kiện thuận lợi để tiếp tục phát triển các ngành nghề chuyên sâu; tiếp tục đưa văn hóa Việt Nam hội nhập quốc tế.

Thời gian qua, nhiều hoạt động giao lưu nhiếp ảnh quốc tế đã được tổ chức tại Việt Nam. Trong ảnh: Khai mạc sự kiện Photo Hanoi 2025 tại Hà Nội. Ảnh: Thanh Tùng - TTXVN

Nơi giao thoa của nghệ thuật, kỹ thuật, văn hóa và du lịch

* Vậy, có những tiêu chí như thế nào để lựa chọn một "Thành phố Nhiếp ảnh"?

- Thứ nhất, đó phải là nơi hội tụ các yếu tố "vàng" về cảnh quan thiên nhiên và di sản văn hóa phong phú; đồng thời sở hữu những không gian sáng tạo lý tưởng để các nghệ sĩ có thể lưu trú, làm việc và tham gia các trại sáng tác. Thứ hai, địa phương đó cần có hệ thống hạ tầng du lịch phát triển đồng bộ và là điểm đến có sức hút mạnh mẽ đối với du khách. Thứ ba, chính quyền và người dân nơi đây phải có khát vọng nâng tầm quê hương, mong muốn quảng bá rộng rãi hình ảnh địa phương đến với công chúng trong nước và quốc tế.

Hiện tại, chúng tôi đã và đang tiến hành khảo sát, làm việc để vận động thí điểm tại các địa phương như: Khánh Hòa, Huế, Ninh Bình, Quảng Ninh… và một số địa phương khác.

Trưng bày tác phẩm tại Photo Hanoi 2025. Ảnh: Thanh Tùng - TTXVN

* Khi làm việc với các địa phương, việc triển khai Đề án có điều gì cần tháo gỡ không thưa ông?

- Thực ra, rào cản lớn nhất không nằm ở kỹ thuật triển khai, mà là làm sao để chính quyền và người dân địa phương nhận thức được tầm ảnh hưởng mạnh mẽ của nhiếp ảnh đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Khi chính quyền và người dân địa phương hiểu nhiếp ảnh có tác động lớn như thế nào, thì tôi cho rằng, chúng ta mới có được sự đồng thuận cao về mặt chủ trương để triển khai dự án một cách thuận lợi.

Nhiếp ảnh, tương tự như điện ảnh, là một ngành nghệ thuật mang tính đặc thù và chuyên sâu, nên việc tiếp cận ban đầu có thể chưa thực sự dễ dàng với đại chúng. Tuy nhiên, lĩnh vực này lại sở hữu lợi thế trong thời đại số, khi từ người già đến trẻ nhỏ, hầu như ai cũng sở hữu điện thoại thông minh và đều có thể trở thành một "nhiếp ảnh gia". Nếu cộng đồng được định hướng tốt và trang bị thêm tư duy chuyên môn, đây sẽ là một hướng đi vô cùng triển vọng - nơi nghệ thuật, kỹ thuật, văn hóa và du lịch giao thoa, cùng cộng hưởng phát triển.

* UNESCO đồng hành cùng chúng ta như thế nào trong các bước thực hiện đề án, thưa ông?

- UNESCO rất đồng thuận với chủ trương xây dựng các thành phố sáng tạo tại Việt Nam. Hiện tại, họ đóng vai trò là đầu mối kết nối với một số thành phố ở Pháp, Đức, với các chuyên gia góp ý xây dựng để đề án được hoàn thiện. Hỗ trợ chúng tôi tìm kiếm các giải pháp để thực hiện hiệu quả đề án, UNESCO lưu ý có thể tham khảo bài học thành công từ một số thành phố trên thế giới, đặc biệt là các Thành phố Nghệ thuật Truyền thông của UNESCO, làm nền tảng cho phát triển Thành phố Nhiếp ảnh.

* Cuối cùng, theo tiến độ thực hiện đề án, ông kỳ vọng bao giờ Việt Nam sẽ có một thành phố được UNESCO công nhận là Thành phố Nhiếp ảnh?

- Chúng tôi rất hy vọng trong năm 2027, Việt Nam sẽ có thành phố đầu tiên đạt được danh hiệu này!

* Xin trân trọng cảm ơn ông!

Ngân Lượng (thực hiện)