Việt Nam - EU: Đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện đi vào chiều sâu

Những sự kiện trên không chỉ là quả ngọt của hơn ba thập kỷ hợp tác mà còn mở ra một chương mới, đưa quan hệ song phương phát triển sâu rộng trên mọi lĩnh vực.

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm cấp Nhà nước Vương quốc Đan Mạch, thăm chính thức EU và Vương quốc Bỉ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam, từ ngày 19 đến 24/10/2026, mang ý nghĩa đặc biệt. Chuyến thăm diễn ra theo lời mời của Nhà vua Đan Mạch Frederik X và Hoàng hậu, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa và Thủ tướng Bỉ Bart De Wever, thể hiện sự coi trọng của hai bên đối với việc tiếp tục củng cố quan hệ.

Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm) tiếp Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa hồi tháng 1/2026. Ảnh TTXVN.

Nền tảng chính trị - ngoại giao vững chắc tạo động lực cho kinh tế - thương mại

Sự tin cậy chính trị giữa Việt Nam và EU hiện được bồi đắp bởi một hệ thống cơ chế hợp tác toàn diện và chặt chẽ. Hai bên đang triển khai hiệu quả bốn hiệp định song phương: Hiệp định khung Đối tác và Hợp tác toàn diện (PCA), Hiệp định Thương mại tự do (EVFTA), Hiệp định Đối tác tự nguyện về thực thi lâm luật, quản trị rừng và thương mại lâm sản (VPA/FLEGT) và Hiệp định về quản lý khủng hoảng (FPA). Bên cạnh đó, Hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA) cũng đang đón nhận tín hiệu tích cực khi đã có 21/27 nước EU phê chuẩn (chỉ còn sáu nước gồm Ireland, Áo, Bỉ, Pháp, Hà Lan và Slovenia đang trong quá trình xem xét).

Sự gắn kết này càng được củng cố qua tám cơ chế hợp tác và đối thoại đa dạng, từ Ủy ban Hỗn hợp về triển khai PCA cùng 3 tiểu ban trực thuộc, Ủy ban Thương mại thực thi EVFTA, cho đến các cơ chế đối thoại thường niên về Nhân quyền, Quốc phòng - An ninh và giữa Quốc hội hai bên.

Trên nền tảng chính trị vững chắc, bức tranh kinh tế - thương mại Việt Nam - EU đang có những gam màu sáng ấn tượng. Theo số liệu do Bộ Ngoại giao cung cấp, năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đã vượt mốc 73,81 tỷ USD (tăng 7,9% so với 2024). Bước sang 6 tháng đầu năm 2026, đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì mạnh mẽ với 41,44 tỷ USD, tăng tới 16,3% so với cùng kỳ.

Những con số này phần nào minh chứng vị thế của hai bên. Trên thực tế, EU là đối tác thương mại lớn thứ 4, thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 và thị trường nhập khẩu lớn thứ 6 của Việt Nam. Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của trong ASEAN và Top 10 nhà cung ứng hàng hóa cho thị trường EU.

Về đầu tư, EU tiếp tục là một trong những nhà đầu tư hàng đầu tại Việt Nam với tổng vốn FDI đạt 38,4 tỷ USD, đứng thứ 6 trên 140 quốc gia và vùng lãnh thổ. Dấu ấn đầu tư không chỉ đi một chiều khi Việt Nam cũng đã vươn mình đầu tư sang EU với 98 dự án, tổng vốn đạt 434,88 triệu USD.

Mở rộng hợp tác đa chiều: Từ phát triển bền vững đến an ninh quốc phòng

Sức mạnh của mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - EU không chỉ đong đếm bằng những con số kinh tế, mà còn thể hiện sâu sắc qua những sẻ chia và hỗ trợ thiết thực. EU luôn là nhà cung cấp viện trợ lớn cho Việt Nam. Từ nguồn viện trợ không hoàn lại 210 triệu euro trong giai đoạn 2021-2024 (tập trung vào kinh tế số, tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu, quản trị pháp quyền), đến 74 triệu euro tài trợ ODA trong năm 2025 cho đào tạo nghề và lâm nghiệp.

Đặc biệt, trong những giai đoạn khó khăn nhất, tình đoàn kết đã được minh chứng. Đại dịch COVID-19 ghi nhận sự hỗ trợ quý báu 31,8 triệu liều vaccine từ EU. Khi thiên tai càn quét, EU đã kịp thời viện trợ nhân đạo khắc phục hậu quả: 800.000 euro cho bão Yagi (9/2024) và 850.000 euro sau các cơn bão Buloi, Matmo, Kalmaegi (10/2025).

Cùng hướng tới tương lai xanh, hai bên đang nỗ lực hiện thực hóa “Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng” (JETP) với gói tín dụng 15,5 tỷ USD và các dự án thuộc Sáng kiến Cửa ngõ toàn cầu. Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng đang vươn lên thành trụ cột hợp tác mới. Việc Bộ Khoa học và Công nghệ làm đầu mối Chương trình Horizon Europe (2022-2027) cùng hàng loạt văn kiện ký kết trong năm 2025 với Thụy Điển, Estonia, và Pháp đang tạo bệ phóng vững chắc cho sự chuyển mình về công nghệ.

Cuối cùng, không thể không nhắc đến những điểm sáng trong hợp tác quốc phòng - an ninh. Cơ chế Đối thoại thường niên giữa hai bên đã bước sang kỳ thứ 4. Đặc biệt, sự hiện diện của ba sỹ quan Việt Nam tại Phái bộ Huấn luyện EU ở Cộng hòa Trung Phi và bốn lượt sĩ quan EU hỗ trợ tại Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam (từ tháng 11/2020) chính là biểu tượng đẹp đẽ về cam kết chung của cả hai bên đối với an ninh, hòa bình khu vực và thế giới.

Hơn 35 năm qua, mối quan hệ Việt Nam - EU đã không ngừng được vun đắp và phát triển trên nhiều lĩnh vực. Trên bối cảnh đó, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam mang ý nghĩa quan trọng.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhận định, trong quan hệ với EU, nhất là sau khi hai bên nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 1/2026, chuyến thăm tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam, là đầu cầu của ASEAN trong hợp tác với EU. Theo Thứ trưởng, với tiềm năng hợp tác rộng mở và niềm tin vững chắc vào tương lai tốt đẹp của quan hệ song phương, chuyến thăm là dịp để hai bên làm sâu sắc hơn nữa các trụ cột hợp tác quan trọng, nhất là thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ và đào tạo nhân lực, qua đó xây dựng quan hệ Việt Nam - EU trở thành hình mẫu trong khuôn khổ hợp tác ASEAN - EU.

Những định hướng này cho thấy ý nghĩa của việc nâng cấp quan hệ không chỉ nằm ở tên gọi hay khuôn khổ ngoại giao, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa vị thế đối tác thành những kết quả hợp tác cụ thể. Khi nền tảng chính trị ngày càng vững chắc, việc tăng cường phối hợp trên các lĩnh vực thiết yếu sẽ tạo thêm động lực cho quan hệ song phương, đồng thời góp phần thúc đẩy hợp tác giữa EU với khu vực Đông Nam Á.

Tiến Kim