Việt Nam cần tăng sức chống chịu trước biến đổi khí hậu

Thông tin được nêu trong nghiên cứu Chỉ số Hệ thống Thực phẩm Bền vững (RFSI) do Economist Impact thực hiện với sự hỗ trợ của Cargill, công bố ngày 22/4 tại TP Hồ Chí Minh.

Một chuyến tàu cung ứng nông sản tại cảng của Việt Nam.

Nền tảng vững chắc, xếp trên trung bình toàn cầu

RFSI đánh giá 60 quốc gia dựa trên bốn trụ cột: giá cả phải chăng, khả năng cung ứng, chất lượng và an toàn thực phẩm, cùng khả năng ứng phó với rủi ro khí hậu. Việt Nam xếp thứ 31 với 64,72 điểm trên thang 100, cao hơn mức trung bình toàn cầu là 63,88 điểm.

Kết quả này đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có hệ thống lương thực “tầm trung” nhưng có nền tảng vững chắc. Đáng chú ý, gần một nửa số quốc gia cũng nằm trong nhóm này, cho thấy dư địa cải thiện lớn nếu có các giải pháp đồng bộ hơn.

Trong bốn trụ cột, giá cả phải chăng là điểm sáng lớn nhất của Việt Nam khi xếp thứ 19/60, đạt 81,22 điểm – cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu. Điều này phản ánh chi phí thực phẩm ổn định, phù hợp với nhiều nhóm thu nhập và khả năng tiếp cận thực phẩm rộng rãi.

Khả năng cung ứng cũng là thế mạnh khi Việt Nam xếp thứ 18, đạt 62,48 điểm. Đặc biệt, các chỉ số về cam kết chính sách an ninh lương thực và sự ổn định sản xuất nông nghiệp đều đạt mức rất cao, cho thấy năng lực duy trì nguồn cung đáng tin cậy.

Nhân viên Cargill và khách hàng kiểm tra gia cầm.

Theo ông Nguyễn Bá Luân, Trưởng đại diện Cargill tại Việt Nam, những kết quả này phản ánh “thế mạnh của nền nông nghiệp và hệ thống phân phối trong nước”, đồng thời tạo nền tảng quan trọng để đảm bảo an ninh lương thực.

Ở trụ cột chất lượng và an toàn thực phẩm, Việt Nam đạt 68,14 điểm, tương đương mức trung bình toàn cầu và xếp thứ 29/60. Điều này cho thấy những tiến bộ ổn định trong kiểm soát an toàn thực phẩm và đa dạng hóa chế độ ăn.

Tuy nhiên, để nâng cao hơn nữa, cần tăng cường thực thi đồng bộ các tiêu chuẩn và cải thiện chất lượng dinh dưỡng tổng thể cho người dân.

Ở trụ cột chất lượng và an toàn thực phẩm, Việt Nam đạt 68,14 điểm, tương đương mức trung bình toàn cầu và xếp thứ 29/60.

Điểm nghẽn lớn: Khả năng chống chịu khí hậu

Trụ cột có điểm số thấp nhất của Việt Nam là khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, khi chỉ đạt 43,13 điểm và xếp thứ 55/60. Đây cũng là thách thức chung của nhiều quốc gia khi phải đối mặt với các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Với Việt Nam, các rủi ro như lũ lụt, hạn hán và xâm nhập mặn tại các vùng nông nghiệp trọng điểm đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao khả năng thích ứng. Mặc dù chính sách và công nghệ đã có tiến triển, việc triển khai và mở rộng trên quy mô lớn vẫn còn hạn chế.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng hệ thống lương thực toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Khoảng 70% sản lượng lương thực thế giới tập trung ở 15 quốc gia, trong đó 11 quốc gia chiếm hơn 60% xuất khẩu toàn cầu. Điều này khiến chuỗi cung ứng dễ bị tác động dây chuyền khi xảy ra gián đoạn.

Khoảng cách giữa quốc gia có hệ thống lương thực chống chịu tốt nhất và kém nhất lên tới 42 điểm, và chưa có quốc gia nào đạt mức “hoàn hảo”.

Trụ cột có điểm số thấp nhất của Việt Nam là khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, khi chỉ đạt 43,13 điểm và xếp thứ 55/60.

Hướng đi cho Việt Nam: Tăng điều phối, đầu tư và đổi mới

Theo RFSI, để vượt khỏi “vùng trung bình”, Việt Nam cần tập trung vào ba nhóm giải pháp chính: Duy trì lợi thế giá cả phải chăng, đồng thời mở rộng tiếp cận thực phẩm giàu dinh dưỡng; Nâng cấp hạ tầng và chuỗi cung ứng, đặc biệt là logistics và chuỗi lạnh; Tăng cường khả năng chống chịu khí hậu thông qua các giải pháp có thể mở rộng.

Bên cạnh đó, việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho nông dân và doanh nghiệp nông nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.

Ông Nguyễn Bá Luân nhấn mạnh: “Khả năng thích ứng của hệ thống lương thực phụ thuộc vào sự phối hợp hiệu quả giữa các cấu phần. Việt Nam cần phát huy thế mạnh hiện có, đồng thời cải thiện công tác điều phối để tăng khả năng phục hồi trong dài hạn”.

Với nền tảng sản xuất nông nghiệp mạnh và thị trường nội địa rộng lớn, Việt Nam được đánh giá có nhiều cơ hội để củng cố hệ thống lương thực theo hướng bền vững hơn, nếu các chính sách, đầu tư và đổi mới được triển khai đồng bộ và hiệu quả.

Nguyễn Hiển