Viện kiểm sát ban hành 14 quyết định khởi kiện về đất đai tại một xã ở Hà Nội

VKSND TP Hà Nội cho biết, 14 vụ án có nguồn gốc từ những tồn tại kéo dài trong quản lý, sử dụng đất tại khu vực thuộc vùng ảnh hưởng môi trường của Khu liên hợp xử lý chất thải Sóc Sơn.

Theo Hồ sơ xác minh, từ năm 1999, các hộ dân có đất nằm trong phạm vi ảnh hưởng môi trường bán kính 500 m đã được hỗ trợ di chuyển chỗ ở, bồi thường tài sản, công trình trên đất và thực hiện việc di dời. Phần đất còn lại được xác định chỉ tiếp tục sử dụng vào mục đích nông nghiệp, trồng cây lâu năm hoặc sản xuất nông, lâm nghiệp.

Tuy nhiên, sau đó một số hộ quay trở lại sinh sống, xây dựng công trình trên đất. Trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2017, các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong đó có phần diện tích được xác định là đất ở. Sau đó, tiếp tục phát sinh các giao dịch tặng cho, chia tách, đăng ký biến động cho các thành viên trong gia đình.

Qua thanh tra, kiểm tra và giải quyết tố cáo, cơ quan có thẩm quyền xác định việc cấp một số Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nêu trên không đúng quy định. UBND huyện Sóc Sơn trước đây đã từng ban hành quyết định thu hồi, nhưng đối với các trường hợp đã phát sinh chuyển quyền, việc thu hồi bằng quyết định hành chính được xác định không đúng thẩm quyền; hậu quả pháp lý của việc cấp, tặng cho, chia tách và đăng ký biến động, nên không thể được xử lý triệt để chỉ bằng biện pháp hành chính.

Tổ công tác Phòng 9, VKSND TP Hà Nội cùng VKSND khu vực 7 làm việc với UBND xã Trung Giã.

Trong quá trình giải quyết 14 vụ việc, Phòng 9, VKSND TP Hà Nội đã phối hợp với VKSND khu vực 7 trực tiếp xuống địa bàn, làm việc với UBND xã Trung Giã và các cơ quan chuyên môn, yêu cầu cung cấp hồ sơ địa chính, hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tài liệu bồi thường, hỗ trợ, di chuyển, đăng ký biến động và các chứng cứ có liên quan... Đồng thời, tổ chức buổi làm việc có sự tham gia của đại diện chính quyền địa phương và đại diện các hộ dân để ghi nhận các ý kiến, kiến nghị.

VKSND TP Hà Nội đã triển khai đầy đủ các biện pháp tiền tố tụng theo Nghị quyết 205/2025/QH15 và Thông tư liên tịch số 09/2025. Đối với từng trường hợp, Viện kiểm sát đã ban hành quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, áp dụng biện pháp ngăn chặn, khắc phục hậu quả; yêu cầu giữ nguyên hiện trạng, không tiếp tục chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn, cho thuê, đăng ký biến động; không sử dụng Giấy chứng nhận để yêu cầu hưởng các quyền lợi trái với nguồn gốc và tình trạng pháp lý thực tế của đất; đồng thời yêu cầu phối hợp kiểm tra, đo đạc, kiểm kê và bàn giao phần đất thuộc phạm vi Nhà nước quản lý hoặc phải bàn giao để thực hiện dự án.

Tiếp đó, VKSND TP Hà Nội ban hành Kiến nghị khởi kiện số 01/KN-VKS đối với UBND xã Trung Giã. Sau khi nghiên cứu, UBND xã Trung Giã thống nhất với các đánh giá của Viện kiểm sát về nguồn gốc đất, quá trình quản lý, sử dụng đất, việc cấp Giấy chứng nhận và các vi phạm tồn tại kéo dài; đồng thời xác định địa phương gặp nhiều khó khăn về điều kiện pháp lý, cán bộ chuyên trách và khả năng xử lý các quan hệ phát sinh qua nhiều thời kỳ.

UBND xã Trung Giã đã có văn bản đề nghị VKSND TP Hà Nội trực tiếp khởi kiện các vụ án dân sự công ích nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, bảo vệ triệt để lợi ích công và khắc phục dứt điểm các vi phạm pháp luật đất đai tồn đọng tại địa phương.

Phòng 9, VKSND TP Hà Nội phối hợp cùng VKSND khu vực 7 hoàn thiện hồ sơ khởi kiện vụ án dân sự công ích trong lĩnh vực đất đai tại xã Trung Giã.

Trên cơ sở hồ sơ, kết quả xác minh, các quyết định yêu cầu chấm dứt vi phạm, kiến nghị khởi kiện và văn bản phản hồi của UBND xã Trung Giã, ngày 7/8/2026, VKSND TP Hà Nội đã ban hành 14 Quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích. Đây là bước chuyển quan trọng từ giai đoạn phát hiện, xác minh, yêu cầu khắc phục sang sử dụng quyền khởi kiện để đưa các vụ việc ra trước Tòa án, yêu cầu giải quyết bằng phán quyết tư pháp có hiệu lực.

Theo VKSND TP Hà Nội, việc khởi kiện không chỉ nhằm xử lý những Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp không đúng quy định, mà còn yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm lợi ích công, bàn giao, trả lại đất để phục vụ Dự án vùng ảnh hưởng môi trường Khu liên hợp xử lý chất thải Sóc Sơn.

Qua đó, góp phần khôi phục trật tự, kỷ cương trong quản lý đất đai, bảo vệ tài sản Nhà nước và lợi ích chính đáng của cộng đồng. Kết quả này cũng cho thấy tinh thần chủ động, trách nhiệm của ngành Kiểm sát Thủ đô trong triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, đưa các quy định về tố tụng công ích từng bước đi vào thực tiễn.

PV/Báo Tin tức và Dân tộc