Vì sao xuất hiện dông lốc bất thường ở Quảng Ngãi?

Lốc xoáy bất ngờ gây thiệt hại cho người dân Quảng Ngãi

Vào khoảng 16 giờ 30 phút ngày 3/3, một trận mưa lớn kèm theo dông lốc mạnh đã quét qua địa bàn xã Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, gây thiệt hại nặng nề về tài sản. Theo thống kê ban đầu, toàn xã có 116 ngôi nhà bị tốc mái và hư hỏng ở các mức độ khác nhau. Trong đó, thiệt hại tập trung nhiều nhất tại thôn Ba Lăng với 76 ngôi nhà bị tốc mái từ 30% đến 50%. Tại thôn Nước Lầy có 29 ngôi nhà bị ảnh hưởng, bao gồm 3 căn bị tốc mái hoàn toàn, trong khi thôn Ta Noát cũng ghi nhận 8 ngôi nhà bị hư hại nặng. Ngoài hệ thống nhà ở, dông lốc còn làm đổ sập nhiều chuồng trại chăn nuôi và gây hư hại diện tích lớn cây cối, hoa màu của bà con.

Lốc xoáy gây thiệt hại nghiêm trọng cho người dân ở Quảng Ngãi.

Cùng thời điểm chiều 3/3, trên địa bàn xã Ba Vinh cũng xảy ra đợt mưa dông gây lũ quét cục bộ trên các dòng suối. Vụ việc khiến một nhóm 8 người dân đang đi làm rẫy tại thôn Cao Muôn gặp nạn. Khi đang trên đường trở về, đất đá từ trên núi bất ngờ sạt lở theo dòng lũ cuốn trúng 3 người trong nhóm. Các nạn nhân nhanh chóng được đưa đi cấp cứu và hiện đang được điều trị tích cực tại các cơ sở y tế trên địa bàn.

Trước đó, Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Quảng Ngãi đã phát cảnh báo về sự xuất hiện của các khối mây đối lưu gây mưa rào, dông lốc và nguy cơ mưa đá tại nhiều địa phương trong tỉnh. Theo cơ quan khí tượng, qua theo dõi ảnh mây vệ tinh và dữ liệu định vị sét trong 3 giờ trước thời điểm xảy ra dông lốc, các khối mây đối lưu phát triển mạnh trên nhiều xã miền núi và có xu hướng mở rộng.

Cơ quan khí tượng cũng cảnh báo trong cơn dông có thể xuất hiện mưa lớn cục bộ, mưa đá, lốc, sét và gió giật mạnh; cấp độ rủi ro thiên tai ở cấp 1.

Chính quyền địa phương đang phối hợp cùng các lực lượng chức năng khẩn trương hỗ trợ người dân sửa chữa nhà cửa, ổn định cuộc sống sau trận dông lốc xảy ra vào chiều qua.

Theo đó, chính quyền xã đã huy động hàng chục cán bộ, chiến sĩ công an, quân đội, phối hợp cùng các lực lượng xung kích tại chỗ để kịp thời hỗ trợ nhân dân sửa chữa, lợp lại mái nhà và thu dọn cây cối gãy đổ để đảm bảo an toàn giao thông, vệ sinh môi trường. Công tác dọn dẹp, di dời tài sản và dựng nhà tạm trú cho các hộ bị thiệt hại nặng được triển khai nhanh chóng.

Ông Thành Minh Thuận, Chủ tịch ủy ban nhân dân xã Ba Vì (Quảng Ngãi) cho biết, ngay sau khi cơn lốc đi qua, lãnh đạo xã đã có mặt tại hiện trường để thăm hỏi, động viên tinh thần bà con, giúp bà con ổn định cuộc sống. Hiện tại, xã ưu tiên tối đa nguồn lực hỗ trợ các gia đình có người già, người neo đơn và gia đình chính sách sớm có chỗ ở ổn định. Những trường hợp không còn chỗ ở được xã bố trí tạm trú tại nhà văn hóa thôn. Trong 2 ngày 4-5/3, chính quyền xã cố gắng hoàn thành việc sửa chữa nhà ở cho toàn bộ các hộ dân bị ảnh hưởng.

Rất khó dự báo lốc xoáy

Theo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, bản chất của lốc xoáy cũng là một cơn bão nhưng ở quy mô rất nhỏ, nhỏ hơn bão rất nhiều lần về mặt kích thước, không gian và thời gian tồn tại.

Các cơn bão hình thành xoáy như lốc xoáy nhưng duy trì trong thời gian dài, quy mô không gian lớn thì các vệ tinh, radar, mô hình tính toán biết được hình hài, cấu trúc để phân tích, theo dõi thì có thể dự báo được. Còn dông, lốc xoáy xảy ra trong phạm vi hẹp, nhỏ nên chỉ quan trắc bằng mắt thường.

Cũng theo ông Khiêm, hiện nay khoa học khí tượng chỉ cảnh báo khả năng xảy ra lốc xoáy, vòi rồng, mưa đá trong điều kiện có các đám mây dông rất mạnh, được hình thành trong môi trường nóng, ẩm, bất ổn định lớn. "Khoa học hiện nay chỉ có thể đưa ra được cảnh báo như vậy chứ chưa đưa dự báo được vị trí, cường độ hay diễn biến của lốc xoáy, vòi rồng", ông Khiêm nói.

Các trận lốc xoáy đều có quy mô rất nhỏ (từ vài chục tới vài trăm mét), thời gian xảy ra ngắn (vài phút tới vài chục phút) và thường xảy ra ở những vùng không gian rộng như trên cánh đồng, dọc đường cao tốc, ít khi ghi nhận được trong thành phố, có không gian chật hẹp hơn.

"Lốc xoáy có quy mô rất nhỏ, đường kính chỉ vài chục cho đến 100, 200 m nên các radar, vệ tinh gần như không thể nắm bắt được vị trí, hình hài. Do đó công tác đo đạc, quan trắc, dự báo lốc xoáy là rất khó. Chúng tôi chỉ có thể cảnh báo trong các cơn giông có khả năng xảy ra lốc xoáy", chuyên gia cho hay.

Những cơn lốc xoáy dù quy mô nhỏ nhưng tốc độ gió lại rất lớn, tương đương với gió trong các cơn bão và gió giật mạnh trong các cơn dông. Do vậy, lốc xoáy thường gây ra thiệt hại nặng khi cây cối, nhà cửa, tài sản bị cuốn theo trên đường di chuyển của lốc xoáy.

Tô Hội